Parashat Korah — Bemidbar 16:1–18:32 (Ladino)

Shalom Haverim · VCELL4 · Ebreo | Transliterasyon sefaradí | Ladino

1CohenBemidbar 16:1–13
audio/lad/aliya-1.mp3
Ebreo
Transliterasyon
Ladino
16:1
וַיִּקַּח קֹרַח בֶּן־יִצְהָר בֶּן־קְהָת בֶּן־לֵוִי וְדָתָן וַאֲבִירָם בְּנֵי אֱלִיאָב וְאוֹן בֶּן־פֶּלֶת בְּנֵי רְאוּבֵן׃
Vayikakh Korach ben-Yitschar ben-Kehat ben-Levi, veDatan vaAviram benei Eliav, veOn ben-Pelet benei Reuven.
I tomó Korah, fijo de Yitzhar, fijo de Kehat, fijo de Leví, kon Datan i Aviram, fijos de Eliav, i On, fijo de Pelet, de los fijos de Reuven.
16:2
וַיָּקֻמוּ לִפְנֵי מֹשֶׁה וַאֲנָשִׁים מִבְּנֵי־יִשְׂרָאֵל חֲמִשִּׁים וּמָאתָיִם נְשִׂיאֵי עֵדָה קְרִאֵי מוֹעֵד אַנְשֵׁי־שֵׁם׃
Vayakumu lifnei Moshe, vaanashim mibenei-Yisrael chamishim umatayim, nesiei eda keriei moed anshei-shem.
I se alevantaron delantre de Moshe, kon dosyentos i sinkuenta ombres de los fijos de Yisrael, prínsipes de la edá, yamados a la asamblea, ombres de nombre.
16:3
וַיִּקָּהֲלוּ עַל־מֹשֶׁה וְעַל־אַהֲרֹן וַיֹּאמְרוּ אֲלֵהֶם רַב־לָכֶם כִּי כָל־הָעֵדָה כֻלָּם קְדֹשִׁים וּבְתוֹכָם יְהוָה וּמַדּוּaעַ תִּתְנַשְּׂאוּ עַל־קְהַל יְהוָה׃
Vayikahalu al-Moshe veal-Aharon, vayomru alehem: rav-lachem, ki chol-haeda kulam kedoshim uvtocham Adonai; umadua titnaseu al-kehal Adonai?
I se akojeron kontra Moshe i kontra Aharon, i les disheron: ¡Bástavos! Porke toda la edá, todos eyos son santos, i el Eterno está entre eyos; ¿por ke vos alevantásh sovre la kehilá del Eterno?
16:4
וַיִּשְׁמַע מֹשֶׁה וַיִּפֹּל עַל־פָּנָיו׃
Vayishma Moshe, vayipol al-panav.
I komo Moshe oyó esto, kayó sovre su fas.
16:5
וַיְדַבֵּר אֶל־קֹרַח וְאֶל־כָּל־עֲדָתוֹ לֵאמֹר בֹּקֶר וְיֹדַע יְהוָה אֶת־אֲשֶׁר־לוֹ וְאֶת־הַקָּדוֹשׁ וְהִקְרִיב אֵלָיו וְאֵת אֲשֶׁר יִבְחַר־בּוֹ יַקְרִיב אֵלָיו׃
Vaydaber el-Korach veel-kol-adato lemor: boker veyoda Adonai et-asher-lo veet-hakadosh vehikriv elav, veet asher yivchar-bo yakriv elav.
I avló a Korah i a toda su edá, dizyendo: A la manyana fará saver el Eterno kien es suyo i kien es santo, i lo fará aserkar a sí; i al ke eskojerá, a akel fará aserkar a sí.
16:6
זֹאת עֲשׂוּ קְחוּ־לָכֶם מַחְתּוֹת קֹרַח וְכָל־עֲדָתוֹ׃
Zot asu: kechu-lachem machtot, Korach vechol-adato.
Esto azé: tomávos brazeros, Korah i toda su edá,
16:7
וּתְנוּ בָהֵן אֵשׁ וְשִׂימוּ עֲלֵיהֶן קְטֹרֶת לִפְנֵי יְהוָה מָחָר וְהָיָה הָאִישׁ אֲשֶׁר־יִבְחַר יְהוָה הוּא הַקָּדוֹשׁ רַב־לָכֶם בְּנֵי לֵוִי׃
Utnu vahen esh vesimu alehen ketoret lifnei Adonai machar, vehaya haish asher-yivchar Adonai hu hakadosh; rav-lachem benei Levi.
i ponéd en eyos fuego, i ponéd sovre eyos insienso delantre del Eterno manyana; i será, el ombre ke eskojerá el Eterno, akel es el santo. ¡Bástavos, fijos de Leví!
16:8
וַיֹּאמֶר מֹשֶׁה אֶל־קֹרַח שִׁמְעוּ־נָא בְּנֵי לֵוִי׃
Vayomer Moshe el-Korach: shimu-na benei Levi.
I disho Moshe a Korah: ¡Oíd agora, fijos de Leví!
16:9
הַמְעַט מִכֶּם כִּי־הִבְדִּיל אֱלֹהֵי יִשְׂרָאֵל אֶתְכֶם מֵעֲדַת יִשְׂרָאֵל לְהַקְרִיב אֶתְכֶם אֵלָיו לַעֲבֹד אֶת־עֲבֹדַת מִשְׁכַּן יְהוָה וְלַעֲמֹד לִפְנֵי הָעֵדָה לְשָׁרְתָם׃
Hameat mikem ki-hivdil Elohei Yisrael etchem meadat Yisrael lehakriv etchem elav, laavod et-avodat mishkan Adonai, velaamod lifnei haeda lesharetam?
¿Es poko para vozotros ke el Dio de Yisrael vos apartó de la edá de Yisrael, para azer vos aserkar a sí, para azer el servisyo del mishkán del Eterno, i para estar delantre de la edá para servir la?
16:10
וַיַּקְרֵב אֹתְךָ וְאֶת־כָּל־אַחֶיךָ בְנֵי־לֵוִי אִתָּךְ וּבִקַּשְׁתֶּם גַּם־כְּהֻנָּה׃
Vayakrev otcha veet-kol-achecha venei-Levi itach; uvikashtem gam-kehuna.
I te aserkó a ti i a todos tus ermanos, los fijos de Leví, kontigo; ¿i bushkásh tambyen la keuná?
16:11
לָכֵן אַתָּה וְכָל־עֲדָתְךָ הַנֹּעָדִים עַל־יְהוָה וְאַהֲרֹן מַה־הוּא כִּי תַלִּינוּ עָלָיו׃
Lachen ata vechol-adatcha hanoadim al-Adonai; veAharon ma-hu ki talinu alav?
Por esto tú i toda tu edá estásh akojidos kontra el Eterno; i Aharon, ¿ke es él, ke murmurásh kontra él?
16:12
וַיִּשְׁלַח מֹשֶׁה לִקְרֹא לְדָתָן וְלַאֲבִירָם בְּנֵי אֱלִיאָב וַיֹּאמְרוּ לֹא נַעֲלֶה׃
Vayishlach Moshe likro leDatan velaAviram benei Eliav, vayomru: lo naale.
I embió Moshe a yamar a Datan i Aviram, fijos de Eliav; ma eyos disheron: ¡No suviremos!
16:13
הַמְעַט כִּי הֶעֱלִיתָנוּ מֵאֶרֶץ זָבַת חָלָב וּדְבַשׁ לַהֲמִיתֵנוּ בַּמִּדְבָּר כִּי־תִשְׂתָּרֵר עָלֵינוּ גַּם־הִשְׂתָּרֵר׃
Hameat ki heelitanu meeretz zavat chalav udvash lahamitenu bamidbar, ki-tistarer alenu gam-histarer?
¿Es poko ke mos suvites de una tyerra ke korre leche i myel, para azer mos morir en el dezyerto, ke kyeres tambyen azer te prínsipe sovre mozotros?
2LeviBemidbar 16:14–19
audio/lad/aliya-2.mp3
Ebreo
Transliterasyon
Ladino
16:14
אַף לֹא אֶל־אֶרֶץ זָבַת חָלָב וּדְבַשׁ הֲבִיאֹתָנוּ וַתִּתֶּן־לָנוּ נַחֲלַת שָׂדֶה וָכָרֶם הַעֵינֵי הָאֲנָשִׁים הָהֵם תְּנַקֵּר לֹא נַעֲלֶה׃
Af lo el-eretz zavat chalav udvash haviotanu, vatiten-lanu nachalat sade vacharem; haenei haanashim hahem tenaker? Lo naale.
Demás, no mos trushites a una tyerra ke korre leche i myel, ni mos dites eredá de kampos i vinyas. ¿Kyeres sakar los ojos a estos ombres? ¡No suviremos!
16:15
וַיִּחַר לְמֹשֶׁה מְאֹד וַיֹּאמֶר אֶל־יְהוָה אַל־תֵּפֶן אֶל־מִנְחָתָם לֹא חֲמוֹר אֶחָד מֵהֶם נָשָׂאתִי וְלֹא הֲרֵעֹתִי אֶת־אַחַד מֵהֶם׃
Vayichar leMoshe meod, vayomer el-Adonai: al-tefen el-minchatam; lo chamor echad mehem nasati, velo hareoti et-achad mehem.
I se ensanyó Moshe muncho, i disho al Eterno: No te tornes a su ofrenda; ni un azno tomí de eyos, ni fize mal a ninguno de eyos.
16:16
וַיֹּאמֶר מֹשֶׁה אֶל־קֹרַח אַתָּה וְכָל־עֲדָתְךָ הֱיוּ לִפְנֵי יְהוָה אַתָּה וָהֵם וְאַהֲרֹן מָחָר׃
Vayomer Moshe el-Korach: ata vechol-adatcha heyu lifnei Adonai, ata vahem veAharon, machar.
I disho Moshe a Korah: Tú i toda tu edá, estad delantre del Eterno, tú i eyos i Aharon, manyana.
16:17
וּקְחוּ אִישׁ מַחְתָּתוֹ וּנְתַתֶּם עֲלֵיהֶם קְטֹרֶת וְהִקְרַבְתֶּם לִפְנֵי יְהוָה אִישׁ מַחְתָּתוֹ חֲמִשִּׁים וּמָאתַיִם מַחְתֹּת וְאַתָּה וְאַהֲרֹן אִישׁ מַחְתָּתוֹ׃
Ukchu ish machtato untatem alehem ketoret, vehikravtem lifnei Adonai ish machtato, chamishim umatayim machtot, veata veAharon ish machtato.
I tomád kada uno su brazero, i ponéd sovre eyos insienso, i traéd delantre del Eterno kada uno su brazero, dosyentos i sinkuenta brazeros; tambyen tú i Aharon, kada uno su brazero.
16:18
וַיִּקְחוּ אִישׁ מַחְתָּתוֹ וַיִּתְּנוּ עֲלֵיהֶם אֵשׁ וַיָּשִׂימוּ עֲלֵיהֶם קְטֹרֶת וַיַּעַמְדוּ פֶּתַח אֹהֶל מוֹעֵד וּמֹשֶׁה וְאַהֲרֹן׃
Vayikchu ish machtato, vayitnu alehem esh vayasimu alehem ketoret, vayaamdu petach ohel moed, uMoshe veAharon.
I tomaron kada uno su brazero, i pusieron en eyos fuego, i pusieron sovre eyos insienso, i estuvieron a la entrada de la tienda de enkontro, kon Moshe i Aharon.
16:19
וַיַּקְהֵל עֲלֵיהֶם קֹרַח אֶת־כָּל־הָעֵדָה אֶל־פֶּתַח אֹהֶל מוֹעֵד וַיֵּרָא כְבוֹד־יְהוָה אֶל־כָּל־הָעֵדָה׃
Vayakhel alehem Korach et-kol-haeda el-petach ohel moed, vayera chevod-Adonai el-kol-haeda.
I akojó Korah kontra eyos a toda la edá a la entrada de la tienda de enkontro; i se amostró la gloria del Eterno a toda la edá.
3ShelishiBemidbar 16:20–17:8
audio/lad/aliya-3.mp3
Ebreo
Transliterasyon
Ladino
16:20
וַיְדַבֵּר יְהוָה אֶל־מֹשֶׁה וְאֶל־אַהֲרֹן לֵאמֹר׃
Vaydaber Adonai el-Moshe veel-Aharon lemor:
I avló el Eterno a Moshe i a Aharon, dizyendo:
16:21
הִבָּדְלוּ מִתּוֹךְ הָעֵדָה הַזֹּאת וַאֲכַלֶּה אֹתָם כְּרָגַע׃
Hibadlu mitoch haeda hazot, vaachale otam kerega.
Apartávos de entre esta edá, i los konsumiré en un punto.
16:22
וַיִּפְּלוּ עַל־פְּנֵיהֶם וַיֹּאמְרוּ אֵל אֱלֹהֵי הָרוּחֹת לְכָל־בָּשָׂר הָאִישׁ אֶחָד יֶחֱטָא וְעַל כָּל־הָעֵדָה תִּקְצֹף׃
Vayiplu al-penehem vayomru: El, Elohei harukhot lechol-basar, haish echad yecheta veal kol-haeda tiktsof?
I kayeron sovre su fas, i disheron: ¡El Dio, el Dio de los espíritus de toda karne! ¿Si un solo ombre peka, te ensanyarás kontra toda la edá?
16:23
וַיְדַבֵּר יְהוָה אֶל־מֹשֶׁה לֵּאמֹר׃
Vaydaber Adonai el-Moshe lemor:
I avló el Eterno a Moshe, dizyendo:
16:24
דַּבֵּר אֶל־הָעֵדָה לֵאמֹר הֵעָלוּ מִסָּבִיב לְמִשְׁכַּן־קֹרַח דָּתָן וַאֲבִירָם׃
Daber el-haeda lemor: healu misaviv lemishkan-Korach, Datan vaAviram.
Avla a la edá, dizyendo: Suvíd de aderredor de la morada de Korah, Datan i Aviram.
16:25
וַיָּקָם מֹשֶׁה וַיֵּלֶךְ אֶל־דָּתָן וַאֲבִירָם וַיֵּלְכוּ אַחֲרָיו זִקְנֵי יִשְׂרָאֵל׃
Vayakom Moshe vayelech el-Datan vaAviram, vayelchu acharav ziknei Yisrael.
I se alevantó Moshe i fue a Datan i Aviram, i lo siguieron los ansyanos de Yisrael.
16:26
וַיְדַבֵּר אֶל־הָעֵדָה לֵאמֹר סוּרוּ נָא מֵעַל אָהֳלֵי הָאֲנָשִׁים הָרְשָׁעִים הָאֵלֶּה וְאַל־תִּגְּעוּ בְּכָל־אֲשֶׁר לָהֶם פֶּן־תִּסָּפוּ בְּכָל־חַטֹּאתָם׃
Vaydaber el-haeda lemor: suru na meal aholei haanashim hareshaim haele, veal-tigeu bechol-asher lahem, pen-tisafu bechol-chatotam.
I avló a la edá, dizyendo: Apartávos, vos rogo, de las tiendas de estos ombres malos, i no tokésh ninguna koza ke es suya, para ke no seásh konsumidos por todos sus pekados.
16:27
וַיֵּעָלוּ מֵעַל מִשְׁכַּן־קֹרַח דָּתָן וַאֲבִירָם מִסָּבִיב וְדָתָן וַאֲבִירָם יָצְאוּ נִצָּבִים פֶּתַח אָהֳלֵיהֶם וּנְשֵׁיהֶם וּבְנֵיהֶם וְטַפָּם׃
Vayealu meal mishkan-Korach, Datan vaAviram misaviv, veDatan vaAviram yatsu nitsavim petach aholehem, unshehem uvnehem vetapam.
I se suvieron de aderredor de la morada de Korah, Datan i Aviram; i Datan i Aviram salieron, estando a la entrada de sus tiendas, kon sus mujeres, i sus fijos, i sus kriaturas.
16:28
וַיֹּאמֶר מֹשֶׁה בְּזֹאת תֵּדְעוּן כִּי־יְהוָה שְׁלָחַנִי לַעֲשׂוֹת אֵת כָּל־הַמַּעֲשִׂים הָאֵלֶּה כִּי־לֹא מִלִּבִּי׃
Vayomer Moshe: bezot tedeun ki-Adonai shelachani laasot et kol-hamaasim haele, ki-lo milibi.
I disho Moshe: Kon esto saverésh ke el Eterno me embió a azer todas estas ovras, ke no de mi propio korasón las fago:
16:29
אִם־כְּמוֹת כָּל־הָאָדָם יְמֻתוּן אֵלֶּה וּפְקֻדַּת כָּל־הָאָדָם יִפָּקֵד עֲלֵיהֶם לֹא יְהוָה שְׁלָחָנִי׃
Im-kemot kol-haadam yemutun ele ufkudat kol-haadam yipaked alehem, lo Adonai shelachani.
Si estos murirán komo mueren todos los ombres, i la vijitasyon de todos los ombres se kumplirá sovre eyos, no me embió el Eterno.
16:30
וְאִם־בְּרִיאָה יִבְרָא יְהוָה וּפָצְתָה הָאֲדָמָה אֶת־פִּיהָ וּבָלְעָה אֹתָם וְאֶת־כָּל־אֲשֶׁר לָהֶם וְיָרְדוּ חַיִּים שְׁאֹלָה וִידַעְתֶּם כִּי נִאֲצוּ הָאֲנָשִׁים הָאֵלֶּה אֶת־יְהוָה׃
Veim-beria yivra Adonai, ufatseta haadama et-piha uvalea otam veet-kol-asher lahem, veyardu chayim sheolah, vidatem ki niatsu haanashim haele et-Adonai.
Ma si el Eterno kreará una kreasyon nueva, i la tyerra avrirá su boka i los englutirá kon todo lo ke es suyo, i desenderán bivos a la fuesa, saverésh ke estos ombres desprecharon al Eterno.
16:31
וַיְהִי כְּכַלֹּתוֹ לְדַבֵּר אֵת כָּל־הַדְּבָרִים הָאֵלֶּה וַתִּבָּקַע הָאֲדָמָה אֲשֶׁר תַּחְתֵּיהֶם׃
Vayehi kechaloto ledaber et kol-hadevarim haele, vatibaka haadama asher tachtehem.
I fue, komo akavó de avlar todas estas palavras, ke se fendió la tyerra ke estava debasho de eyos,
16:32
וַתִּפְתַּח הָאָרֶץ אֶת־פִּיהָ וַתִּבְלַע אֹתָם וְאֶת־בָּתֵּיהֶם וְאֵת כָּל־הָאָדָם אֲשֶׁר לְקֹרַח וְאֵת כָּל־הָרְכוּשׁ׃
Vatiftach haaretz et-piha, vativla otam veet-batehem, veet kol-haadam asher leKorach veet kol-harchush.
i la tyerra avrió su boka i los englutó, kon sus kazas, i kon todos los ombres ke eran de Korah, i kon toda la azienda.
16:33
וַיֵּרְדוּ הֵם וְכָל־אֲשֶׁר לָהֶם חַיִּים שְׁאֹלָה וַתְּכַס עֲלֵיהֶם הָאָרֶץ וַיֹּאבְדוּ מִתּוֹךְ הַקָּהָל׃
Vayerdu hem vechol-asher lahem chayim sheolah, vatechas alehem haaretz, vayovdu mitoch hakahal.
I eyos, i todo lo ke era suyo, desendieron bivos a la fuesa, i los kuvrió la tyerra, i se pedrieron de entre la kehilá.
16:34
וְכָל־יִשְׂרָאֵל אֲשֶׁר סְבִיבֹתֵיהֶם נָסוּ לְקֹלָם כִּי אָמְרוּ פֶּן־תִּבְלָעֵנוּ הָאָרֶץ׃
Vechol-Yisrael asher sevivotehem nasu lekolam, ki amru: pen-tivlaenu haaretz.
I todo Yisrael ke estava aderredor de eyos fuyó a su grito, porke disheron: ¡Ke no mos engluta la tyerra!
16:35
וְאֵשׁ יָצְאָה מֵאֵת יְהוָה וַתֹּאכַל אֵת הַחֲמִשִּׁים וּמָאתַיִם אִישׁ מַקְרִיבֵי הַקְּטֹרֶת׃
Veesh yatsea meet Adonai, vatochal et hachamishim umatayim ish makrivei haketoret.
I salió fuego de parte del Eterno, i konsumió a los dosyentos i sinkuenta ombres ke trusheron el insienso.
17:1
וַיְדַבֵּר יְהוָה אֶל־מֹשֶׁה לֵּאמֹר׃
Vaydaber Adonai el-Moshe lemor:
I avló el Eterno a Moshe, dizyendo:
17:2
אֱמֹר אֶל־אֶלְעָזָר בֶּן־אַהֲרֹן הַכֹּהֵן וְיָרֵם אֶת־הַמַּחְתֹּת מִבֵּין הַשְּׂרֵפָה וְאֶת־הָאֵשׁ זְרֵה־הָלְאָה כִּי קָדֵשׁוּ׃
Emor el-Elazar ben-Aharon hacohen, veyarem et-hamachtot miben haserefa, veet-haesh zere-halah, ki kadeshu.
Dize a Elazar, fijo de Aharon el koen, ke alse los brazeros de entre el kemado, i el fuego esparze a lo leshos, porke se santifikaron;
17:3
אֵת מַחְתּוֹת הַחַטָּאִים הָאֵלֶּה בְּנַפְשֹׁתָם וְעָשׂוּ אֹתָם רִקֻּעֵי פַחִים צִפּוּי לַמִּזְבֵּחַ כִּי־הִקְרִיבֻם לִפְנֵי־יְהוָה וַיִּקְדָּשׁוּ וְיִהְיוּ לְאוֹת לִבְנֵי יִשְׂרָאֵל׃
Et machtot hachataim haele benafshotam, veasu otam rikuei fachim tsipui lamizbeach, ki-hikrivum lifnei-Adonai vayikdashu, veyihyu leot livnei Yisrael.
los brazeros de estos ke pekaron kontra sus propias almas, i ke fagan de eyos chapas batidas para kuvrir el altar, porke los trusheron delantre del Eterno i se santifikaron; i serán por sinyal a los fijos de Yisrael.
17:4
וַיִּקַּח אֶלְעָזָר הַכֹּהֵן אֵת מַחְתּוֹת הַנְּחֹשֶׁת אֲשֶׁר הִקְרִיבוּ הַשְּׂרֻפִים וַיְרַקְּעוּם צִפּוּי לַמִּזְבֵּחַ׃
Vayikach Elazar hacohen et machtot hanchoshet asher hikrivu hasrufim, vayrakeum tsipui lamizbeach.
I tomó Elazar el koen los brazeros de kovre ke trusheron los kemados, i los batieron para kuvrir el altar,
17:5
זִכָּרוֹן לִבְנֵי יִשְׂרָאֵל לְמַעַן אֲשֶׁר לֹא־יִקְרַב אִישׁ זָר אֲשֶׁר לֹא מִזֶּרַע אַהֲרֹן הוּא לְהַקְטִיר קְטֹרֶת לִפְנֵי יְהוָה וְלֹא־יִהְיֶה כְקֹרַח וְכַעֲדָתוֹ כַּאֲשֶׁר דִּבֶּר יְהוָה בְּיַד־מֹשֶׁה לוֹ׃
Zikaron livnei Yisrael lemaan asher lo-yikrav ish zar asher lo mizera Aharon hu lehaktir ketoret lifnei Adonai, velo-yihye cheKorach vechaadato, kaasher diber Adonai beyad-Moshe lo.
por rekordasyon a los fijos de Yisrael, para ke no se aserke ningún estranyo ke no es de la simyente de Aharon a kemar insienso delantre del Eterno, i no sea komo Korah i komo su edá, ansí komo le avló el Eterno por mano de Moshe.
17:6
וַיִּלֹּנוּ כָּל־עֲדַת בְּנֵי־יִשְׂרָאֵל מִמָּחֳרָת עַל־מֹשֶׁה וְעַל־אַהֲרֹן לֵאמֹר אַתֶּם הֲמִתֶּם אֶת־עַם יְהוָה׃
Vayilonu kol-adat benei-Yisrael mimochorat al-Moshe veal-Aharon lemor: atem hamitem et-am Adonai.
I murmuró toda la edá de los fijos de Yisrael al día sigiente kontra Moshe i kontra Aharon, dizyendo: ¡Vozotros matates al puevlo del Eterno!
17:7
וַיְהִי בְּהִקָּהֵל הָעֵדָה עַל־מֹשֶׁה וְעַל־אַהֲרֹן וַיִּפְנוּ אֶל־אֹהֶל מוֹעֵד וְהִנֵּה כִסָּהוּ הֶעָנָן וַיֵּרָא כְּבוֹד יְהוָה׃
Vayehi behikahel haeda al-Moshe veal-Aharon, vayifnu el-ohel moed, vehine chisahu heanan, vayera kevod Adonai.
I fue, komo se akojó la edá kontra Moshe i kontra Aharon, ke se tornaron a la tienda de enkontro, i aínda, la nuve la kuvrió, i se amostró la gloria del Eterno.
17:8
וַיָּבֹא מֹשֶׁה וְאַהֲרֹן אֶל־פְּנֵי אֹהֶל מוֹעֵד׃
Vayavo Moshe veAharon el-penei ohel moed.
I vinieron Moshe i Aharon delantre de la tienda de enkontro.
4ReviiBemidbar 17:9–15
audio/lad/aliya-4.mp3
Ebreo
Transliterasyon
Ladino
17:9
וַיְדַבֵּר יְהוָה אֶל־מֹשֶׁה לֵּאמֹר׃
Vaydaber Adonai el-Moshe lemor:
I avló el Eterno a Moshe, dizyendo:
17:10
הֵרֹמּוּ מִתּוֹךְ הָעֵדָה הַזֹּאת וַאֲכַלֶּה אֹתָם כְּרָגַע וַיִּפְּלוּ עַל־פְּנֵיהֶם׃
Heromu mitoch haeda hazot, vaachale otam kerega; vayiplu al-penehem.
Alsávos de entre esta edá, i los konsumiré en un punto. I kayeron sovre su fas.
17:11
וַיֹּאמֶר מֹשֶׁה אֶל־אַהֲרֹן קַח אֶת־הַמַּחְתָּה וְתֶן־עָלֶיהָ אֵשׁ מֵעַל הַמִּזְבֵּחַ וְשִׂים קְטֹרֶת וְהוֹלֵךְ מְהֵרָה אֶל־הָעֵדָה וְכַפֵּר עֲלֵיהֶם כִּי־יָצָא הַקֶּצֶף מִלִּפְנֵי יְהוָה הֵחֵל הַנָּגֶף׃
Vayomer Moshe el-Aharon: kach et-hamachta veten-aleha esh meal hamizbeach vesim ketoret, veholech mehra el-haeda vechaper alehem, ki-yatsa haketsef milifnei Adonai, hechel hanagef.
I disho Moshe a Aharon: Toma el brazero, i pon en él fuego de sovre el altar, i pon insienso, i va presto a la edá, i aze ekspiasyon por eyos; porke salió la ira de parte del Eterno: empesó la plaga.
17:12
וַיִּקַּח אַהֲרֹן כַּאֲשֶׁר דִּבֶּר מֹשֶׁה וַיָּרָץ אֶל־תּוֹךְ הַקָּהָל וְהִנֵּה הֵחֵל הַנֶּגֶף בָּעָם וַיִּתֵּן אֶת־הַקְּטֹרֶת וַיְכַפֵּר עַל־הָעָם׃
Vayikach Aharon kaasher diber Moshe, vayarotz el-toch hakahal, vehine hechel hanegef baam, vayiten et-haketoret, vaychaper al-haam.
I tomó Aharon komo avló Moshe, i korrió en medio de la kehilá, i aínda, la plaga avía empesado entre el puevlo; i puso el insienso, i fizo ekspiasyon por el puevlo.
17:13
וַיַּעֲמֹד בֵּין־הַמֵּתִים וּבֵין הַחַיִּים וַתֵּעָצַר הַמַּגֵּפָה׃
Vayaamod bein-hametim uvein hachayim, vateatsar hamagefa.
I estuvo entre los muertos i los bivos, i fue detenida la plaga.
17:14
וַיִּהְיוּ הַמֵּתִים בַּמַּגֵּפָה אַרְבָּעָה עָשָׂר אֶלֶף וּשְׁבַע מֵאוֹת מִלְּבַד הַמֵּתִים עַל־דְּבַר־קֹרַח׃
Vayihyu hametim bamagefa arbaa asar elef ushva meot, milvad hametim al-devar-Korach.
I fueron los ke murieron en la plaga katorze mil i siete sientos, afuera de los muertos por la koza de Korah.
17:15
וַיָּשָׁב אַהֲרֹן אֶל־מֹשֶׁה אֶל־פֶּתַח אֹהֶל מוֹעֵד וְהַמַּגֵּפָה נֶעֱצָרָה׃
Vayashov Aharon el-Moshe el-petach ohel moed, vehamagefa neetsara.
I se tornó Aharon a Moshe, a la entrada de la tienda de enkontro, i la plaga fue detenida.
5ChamishiBemidbar 17:16–24
audio/lad/aliya-5.mp3
Ebreo
Transliterasyon
Ladino
17:16
וַיְדַבֵּר יְהוָה אֶל־מֹשֶׁה לֵּאמֹר׃
Vaydaber Adonai el-Moshe lemor:
I avló el Eterno a Moshe, dizyendo:
17:17
דַּבֵּר אֶל־בְּנֵי יִשְׂרָאֵל וְקַח מֵאִתָּם מַטֶּה מַטֶּה לְבֵית אָב מֵאֵת כָּל־נְשִׂיאֵהֶם לְבֵית אֲבֹתָם שְׁנֵים עָשָׂר מַטּוֹת אִישׁ אֶת־שְׁמוֹ תִּכְתֹּב עַל־מַטֵּהוּ׃
Daber el-benei Yisrael vekach meitam mate mate leveit av meet kol-nesiehem leveit avotam, sheneim asar matot, ish et-shemo tichtov al-matehu.
Avla a los fijos de Yisrael, i toma de eyos una vara por kada kaza paterna, de todos sus prínsipes sigún sus kazas paternas, doze varas; el nombre de kada uno eskrivirás sovre su vara.
17:18
וְאֵת שֵׁם אַהֲרֹן תִּכְתֹּב עַל־מַטֵּה לֵוִי כִּי מַטֶּה אֶחָד לְרֹאשׁ בֵּית אֲבוֹתָם׃
Veet shem Aharon tichtov al-mate Levi, ki mate echad lerosh beit avotam.
I el nombre de Aharon eskrivirás sovre la vara de Leví, porke una sola vara es para la kavesa de su kaza paterna.
17:19
וְהִנַּחְתָּם בְּאֹהֶל מוֹעֵד לִפְנֵי הָעֵדוּת אֲשֶׁר אִוָּעֵד לָכֶם שָׁמָּה׃
Vehinachtam beohel moed lifnei haedut asher ivaed lachem shamah.
I las asentarás en la tienda de enkontro delantre del testimonyo, ande me deskuvro a vozotros.
17:20
וְהָיָה הָאִישׁ אֲשֶׁר אֶבְחַר־בּוֹ מַטֵּהוּ יִפְרָח וַהֲשִׁכֹּתִי מֵעָלַי אֶת־תְּלֻנּוֹת בְּנֵי יִשְׂרָאֵל אֲשֶׁר הֵם מַלִּינִם עֲלֵיכֶם׃
Vehaya haish asher evchar-bo matehu yifrach, vahashikoti mealai et-telunot benei Yisrael asher hem malinim alechem.
I será, el ombre ke eskojeré, su vara florecerá; i kalmaré de sovre mí las murmurasyones de los fijos de Yisrael, ke eyos murmuran kontra vozotros.
17:21
וַיְדַבֵּר מֹשֶׁה אֶל־בְּנֵי יִשְׂרָאֵל וַיִּתְּנוּ אֵלָיו כָּל־נְשִׂיאֵיהֶם מַטֶּה לְנָשִׂיא אֶחָד מַטֶּה לְנָשִׂיא אֶחָד לְבֵית אֲבֹתָם שְׁנֵים עָשָׂר מַטּוֹת וּמַטֵּה אַהֲרֹן בְּתוֹךְ מַטּוֹתָם׃
Vaydaber Moshe el-benei Yisrael, vayitnu elav kol-nesiehem mate lenasi echad mate lenasi echad leveit avotam, sheneim asar matot, umate Aharon betoch matotam.
I avló Moshe a los fijos de Yisrael, i le dieron todos sus prínsipes kada uno una vara por kada prínsipe, sigún sus kazas paternas, doze varas; i la vara de Aharon estava entre sus varas.
17:22
וַיַּנַּח מֹשֶׁה אֶת־הַמַּטֹּת לִפְנֵי יְהוָה בְּאֹהֶל הָעֵדֻת׃
Vayanach Moshe et-hamatot lifnei Adonai beohel haedut.
I asentó Moshe las varas delantre del Eterno en la tienda del testimonyo.
17:23
וַיְהִי מִמָּחֳרָת וַיָּבֹא מֹשֶׁה אֶל־אֹהֶל הָעֵדוּת וְהִנֵּה פָּרַח מַטֵּה־אַהֲרֹן לְבֵית לֵוִי וַיֹּצֵא פֶרַח וַיָּצֵץ צִיץ וַיִּגְמֹל שְׁקֵדִים׃
Vayehi mimochorat vayavo Moshe el-ohel haedut, vehine parach mate-Aharon leveit Levi, vayotse ferach vayatsetz tsits vayigmol shekedim.
I fue al día sigiente, ke entró Moshe en la tienda del testimonyo, i aínda, avía florecido la vara de Aharon, de la kaza de Leví: avía echado boton, i florecido flor, i madurado almendras.
17:24
וַיֹּצֵא מֹשֶׁה אֶת־כָּל־הַמַּטֹּת מִלִּפְנֵי יְהוָה אֶל־כָּל־בְּנֵי יִשְׂרָאֵל וַיִּרְאוּ וַיִּקְחוּ אִישׁ מַטֵּהוּ׃
Vayotse Moshe et-kol-hamatot milifnei Adonai el-kol-benei Yisrael, vayiru vayikchu ish matehu.
I sakó Moshe todas las varas de delantre del Eterno a todos los fijos de Yisrael; i vieron, i tomaron kada uno su vara.
6ShishiBemidbar 17:25–18:20
audio/lad/aliya-6.mp3
Ebreo
Transliterasyon
Ladino
17:25
וַיֹּאמֶר יְהוָה אֶל־מֹשֶׁה הָשֵׁב אֶת־מַטֵּה אַהֲרֹן לִפְנֵי הָעֵדוּת לְמִשְׁמֶרֶת לְאוֹת לִבְנֵי־מֶרִי וּתְכַל תְּלוּנֹּתָם מֵעָלַי וְלֹא יָמֻתוּ׃
Vayomer Adonai el-Moshe: hashev et-mate Aharon lifnei haedut lemishmeret leot livnei-meri, utchal telunotam mealai velo yamutu.
I disho el Eterno a Moshe: Torna la vara de Aharon delantre del testimonyo, para guadrarla por sinyal a los rebeldes; para ke se akave su murmurasyon de sovre mí, i no mueran.
17:26
וַיַּעַשׂ מֹשֶׁה כַּאֲשֶׁר צִוָּה יְהוָה אֹתוֹ כֵּן עָשָׂה׃
Vayaas Moshe kaasher tsiva Adonai oto, ken asa.
I fizo Moshe ansí; komo le enkomendó el Eterno, ansí fizo.
17:27
וַיֹּאמְרוּ בְּנֵי יִשְׂרָאֵל אֶל־מֹשֶׁה לֵאמֹר הֵן גָּוַעְנוּ אָבַדְנוּ כֻּלָּנוּ אָבָדְנוּ׃
Vayomru benei Yisrael el-Moshe lemor: hen gavanu, avadnu, kulanu avadnu.
I disheron los fijos de Yisrael a Moshe, dizyendo: ¡Aínda, mos murimos, mos pedremos, todos mos pedremos!
17:28
כֹּל הַקָּרֵב הַקָּרֵב אֶל־מִשְׁכַּן יְהוָה יָמוּת הַאִם תַּמְנוּ לִגְוֺעַ׃
Kol hakarev hakarev el-mishkan Adonai yamut; haim tamnu ligvoa?
Todo el ke se aserka, el ke se aserka al mishkán del Eterno, muere; ¿akaso todos avemos de espirar?
18:1
וַיֹּאמֶר יְהוָה אֶל־אַהֲרֹן אַתָּה וּבָנֶיךָ וּבֵית־אָבִיךָ אִתָּךְ תִּשְׂאוּ אֶת־עֲוֺן הַמִּקְדָּשׁ וְאַתָּה וּבָנֶיךָ אִתָּךְ תִּשְׂאוּ אֶת־עֲוֺן כְּהֻנַּתְכֶם׃
Vayomer Adonai el-Aharon: ata uvanecha uveit-avicha itach tisu et-avon hamikdash, veata uvanecha itach tisu et-avon kehunatchem.
I disho el Eterno a Aharon: Tú i tus fijos i la kaza de tu padre kontigo, yevarésh el pekado del santuaryo; i tú i tus fijos kontigo, yevarésh el pekado de vuestra keuná.
18:2
וְגַם אֶת־אַחֶיךָ מַטֵּה לֵוִי שֵׁבֶט אָבִיךָ הַקְרֵב אִתָּךְ וְיִלָּווּ עָלֶיךָ וִישָׁרְתוּךָ וְאַתָּה וּבָנֶיךָ אִתָּךְ לִפְנֵי אֹהֶל הָעֵדֻת׃
Vegam et-achecha mate Levi shevet avicha hakrev itach, veyilavu alecha visharetucha, veata uvanecha itach lifnei ohel haedut.
I tambyen a tus ermanos, el shevet de Leví, el shevet de tu padre, aze aserkar kontigo, i se akompanyarán a ti i te servirán; i tú i tus fijos kontigo estarésh delantre de la tienda del testimonyo.
18:3
וְשָׁמְרוּ מִשְׁמַרְתְּךָ וּמִשְׁמֶרֶת כָּל־הָאֹהֶל אַךְ אֶל־כְּלֵי הַקֹּדֶשׁ וְאֶל־הַמִּזְבֵּחַ לֹא יִקְרָבוּ וְלֹא־יָמֻתוּ גַם־הֵם גַּם־אַתֶּם׃
Veshamru mishmartecha umishmeret kol-haohel, ach el-kelei hakodesh veel-hamizbeach lo yikravu, velo-yamutu gam-hem gam-atem.
I guadrarán tu guadra i la guadra de toda la tienda; solo ke a los kelim santos i al altar no se aserken, para ke no mueran, ni eyos ni vozotros.
18:4
וְנִלְווּ עָלֶיךָ וְשָׁמְרוּ אֶת־מִשְׁמֶרֶת אֹהֶל מוֹעֵד לְכֹל עֲבֹדַת הָאֹהֶל וְזָר לֹא־יִקְרַב אֲלֵיכֶם׃
Venilvu alecha veshamru et-mishmeret ohel moed lechol avodat haohel, vezar lo-yikrav alechem.
I se akompanyarán a ti, i guadrarán la guadra de la tienda de enkontro, por todo el servisyo de la tienda; i ningún estranyo se aserke a vozotros.
18:5
וּשְׁמַרְתֶּם אֵת מִשְׁמֶרֶת הַקֹּדֶשׁ וְאֵת מִשְׁמֶרֶת הַמִּזְבֵּחַ וְלֹא־יִהְיֶה עוֹד קֶצֶף עַל־בְּנֵי יִשְׂרָאֵל׃
Ushmartem et mishmeret hakodesh veet mishmeret hamizbeach, velo-yihye od ketsef al-benei Yisrael.
I guadrarésh la guadra del santuaryo i la guadra del altar, para ke no aiga más ira sovre los fijos de Yisrael.
18:6
וַאֲנִי הִנֵּה לָקַחְתִּי אֶת־אֲחֵיכֶם הַלְוִיִּם מִתּוֹךְ בְּנֵי יִשְׂרָאֵל לָכֶם מַתָּנָה נְתֻנִים לַיהוָה לַעֲבֹד אֶת־עֲבֹדַת אֹהֶל מוֹעֵד׃
Vaani hine lakachti et-achechem halviim mitoch benei Yisrael, lachem matena netunim lAdonai laavod et-avodat ohel moed.
I yo, aínda, yo tomí a vuestros ermanos los leviím de entre los fijos de Yisrael; a vozotros son dados por dádiva para el Eterno, para azer el servisyo de la tienda de enkontro.
18:7
וְאַתָּה וּבָנֶיךָ אִתְּךָ תִּשְׁמְרוּ אֶת־כְּהֻנַּתְכֶם לְכָל־דְּבַר הַמִּזְבֵּחַ וּלְמִבֵּית לַפָּרֹכֶת וַעֲבַדְתֶּם עֲבֹדַת מַתָּנָה אֶתֵּן אֶת־כְּהֻנַּתְכֶם וְהַזָּר הַקָּרֵב יוּמָת׃
Veata uvanecha itcha tishmeru et-kehunatchem lechol-devar hamizbeach ulmibeit laparochet, vaavadtem; avodat matena eten et-kehunatchem, vehazar hakarev yumat.
I tú i tus fijos kontigo guadrarésh vuestra keuná en toda koza del altar, i de adyentro del velo, i servirésh; komo servisyo de dádiva vos do vuestra keuná, i el estranyo ke se aserka será matado.
18:8
וַיְדַבֵּר יְהוָה אֶל־אַהֲרֹן וַאֲנִי הִנֵּה נָתַתִּי לְךָ אֶת־מִשְׁמֶרֶת תְּרוּמֹתָי לְכָל־קָדְשֵׁי בְנֵי־יִשְׂרָאֵל לְךָ נְתַתִּים לְמָשְׁחָה וּלְבָנֶיךָ לְחָק־עוֹלָם׃
Vaydaber Adonai el-Aharon: vaani hine natati lecha et-mishmeret terumotai, lechol-kodshei venei-Yisrael lecha netatim lemoshcha ulvanecha lechok-olam.
I avló el Eterno a Aharon: I yo, aínda, yo te di la guadra de mis terumot; de todas las santidades de los fijos de Yisrael te las di por porsyon, i a tus fijos, por fuero eterno.
18:9
זֶה־יִהְיֶה לְךָ מִקֹּדֶשׁ הַקֳּדָשִׁים מִן־הָאֵשׁ כָּל־קָרְבָּנָם לְכָל־מִנְחָתָם וּלְכָל־חַטָּאתָם וּלְכָל־אֲשָׁמָם אֲשֶׁר יָשִׁיבוּ לִי קֹדֶשׁ קָדָשִׁים לְךָ הוּא וּלְבָנֶיךָ׃
Ze-yihye lecha mikodesh hakodashim min-haesh, kol-korbanam lechol-minchatam ulchol-chatatam ulchol-ashamam asher yashivu li, kodesh kodashim lecha hu ulvanecha.
Esto será para ti de las santidades santísimas, del fuego: toda ofrenda suya, toda minhá suya, i todo hatat suyo, i todo asham suyo, ke me tornan, es santo de los santos para ti i para tus fijos.
18:10
בְּקֹדֶשׁ הַקֳּדָשִׁים תֹּאכֲלֶנּוּ כָּל־זָכָר יֹאכַל אֹתוֹ קֹדֶשׁ יִהְיֶה־לָּךְ׃
Bekodesh hakodashim tochalenu, kol-zachar yochal oto, kodesh yihye-lach.
En lugar santísimo lo komerás; todo macho lo komerá; santo será para ti.
18:11
וְזֶה־לְּךָ תְּרוּמַת מַתָּנָם לְכָל־תְּנוּפֹת בְּנֵי יִשְׂרָאֵל לְךָ נְתַתִּים וּלְבָנֶיךָ וְלִבְנֹתֶיךָ אִתְּךָ לְחָק־עוֹלָם כָּל־טָהוֹר בְּבֵיתְךָ יֹאכַל אֹתוֹ׃
Veze-lecha terumat matanam lechol-tenufot benei Yisrael, lecha netatim ulvanecha velivnotecha itach lechok-olam, kol-tahor beveitcha yochal oto.
I esto es tuyo: la terumá de sus dádivas, de todas las mesidades de los fijos de Yisrael; a ti las di, i a tus fijos i a tus fijas kontigo, por fuero eterno; todo el ke es puro en tu kaza lo komerá.
18:12
כֹּל חֵלֶב יִצְהָר וְכָל־חֵלֶב תִּירוֹשׁ וְדָגָן רֵאשִׁיתָם אֲשֶׁר־יִתְּנוּ לַיהוָה לְךָ נְתַתִּים׃
Kol chelev yitshar vechol-chelev tirosh vedagan reshitam asher-yitnu lAdonai, lecha netatim.
Todo lo mijor del azeyte, i todo lo mijor del mosto i del trigo, sus primisyas ke dan al Eterno, a ti las di.
18:13
בִּכּוּרֵי כָּל־אֲשֶׁר בְּאַרְצָם אֲשֶׁר־יָבִיאוּ לַיהוָה לְךָ יִהְיֶה כָּל־טָהוֹר בְּבֵיתְךָ יֹאכֲלֶנּוּ׃
Bikurei kol-asher beartsam asher-yaviu lAdonai, lecha yihye, kol-tahor beveitcha yochalenu.
Las primisyas de todo lo ke es en su tyerra, ke traen al Eterno, serán para ti; todo el ke es puro en tu kaza lo komerá.
18:14
כָּל־חֵרֶם בְּיִשְׂרָאֵל לְךָ יִהְיֶה׃
Kol-cherem beYisrael lecha yihye.
Todo lo konsagrado en Yisrael será para ti.
18:15
כָּל־פֶּטֶר רֶחֶם לְכָל־בָּשָׂר אֲשֶׁר־יַקְרִיבוּ לַיהוָה בָּאָדָם וּבַבְּהֵמָה יִהְיֶה־לָּךְ אַךְ פָּדֹה תִפְדֶּה אֵת בְּכוֹר הָאָדָם וְאֵת בְּכוֹר־הַבְּהֵמָה הַטְּמֵאָה תִּפְדֶּה׃
Kol-peter rechem lechol-basar asher-yakrivu lAdonai baadam uvabehema yihye-lach; ach pado tifde et bechor haadam, veet bechor-habehema hatmea tifde.
Todo lo ke avre la madre, de toda karne ke traen al Eterno, sea de ombre sea de bestia, será para ti; ma reskatando reskatarás al primojenito del ombre, i al primojenito de la bestia inmunda reskatarás.
18:16
וּפְדוּיָו מִבֶּן־חֹדֶשׁ תִּפְדֶּה בְּעֶרְכְּךָ כֶּסֶף חֲמֵשֶׁת שְׁקָלִים בְּשֶׁקֶל הַקֹּדֶשׁ עֶשְׂרִים גֵּרָה הוּא׃
Ufduyav miben-chodesh tifde beerkecha, kesef chameshet shekalim beshekel hakodesh, esrim gera hu.
I su reskate: de un mes de edá lo reskatarás, sigún tu estimasyon, por sinko sekel de plata, sigún el sekel del santuaryo, ke es vente gerá.
18:17
אַךְ בְּכוֹר־שׁוֹר אוֹ־בְכוֹר כֶּשֶׂב אוֹ־בְכוֹר עֵז לֹא תִפְדֶּה קֹדֶשׁ הֵם אֶת־דָּמָם תִּזְרֹק עַל־הַמִּזְבֵּחַ וְאֶת־חֶלְבָּם תַּקְטִיר אִשֶּׁה לְרֵיחַ נִיחֹחַ לַיהוָה׃
Ach bechor-shor o-vchor kesev o-vchor ez lo tifde, kodesh hem; et-damam tizrok al-hamizbeach veet-chelbam taktir ishe lereach nichoach lAdonai.
Solo el primojenito de buey, o el primojenito de kodrero, o el primojenito de kavra no reskatarás: santos son; su sangre rosyarás sovre el altar, i su sevo arás kemar por ofrenda de fuego, por golor agradavle al Eterno.
18:18
וּבְשָׂרָם יִהְיֶה־לָּךְ כַּחֲזֵה הַתְּנוּפָה וּכְשׁוֹק הַיָּמִין לְךָ יִהְיֶה׃
Uvsaram yihye-lach, kachaze hatenufa uchshok hayamin lecha yihye.
I su karne será para ti; komo el pecho de la mesidá i komo la pyerna derecha será para ti.
18:19
כֹּל תְּרוּמֹת הַקֳּדָשִׁים אֲשֶׁר יָרִימוּ בְנֵי־יִשְׂרָאֵל לַיהוָה נָתַתִּי לְךָ וּלְבָנֶיךָ וְלִבְנֹתֶיךָ אִתְּךָ לְחָק־עוֹלָם בְּרִית מֶלַח עוֹלָם הִוא לִפְנֵי יְהוָה לְךָ וּלְזַרְעֲךָ אִתָּךְ׃
Kol terumot hakodashim asher yarimu venei-Yisrael lAdonai, natati lecha ulvanecha velivnotecha itach lechok-olam; berit melach olam hi lifnei Adonai lecha ulzaracha itach.
Todas las terumot de las santidades ke traen los fijos de Yisrael al Eterno, te las di, i a tus fijos i a tus fijas kontigo, por fuero eterno; alyansa de sal eterna es delantre del Eterno, para ti i para tu simyente kontigo.
18:20
וַיֹּאמֶר יְהוָה אֶל־אַהֲרֹן בְּאַרְצָם לֹא תִנְחָל וְחֵלֶק לֹא־יִהְיֶה לְךָ בְּתוֹכָם אֲנִי חֶלְקְךָ וְנַחֲלָתְךָ בְּתוֹךְ בְּנֵי יִשְׂרָאֵל׃
Vayomer Adonai el-Aharon: beartsam lo tinchal, vechelek lo-yihye lecha betocham; ani chelkecha venachalatcha betoch benei Yisrael.
I disho el Eterno a Aharon: En su tyerra no tendrás eredá, i porsyon no tendrás entre eyos; yo soy tu porsyon i tu eredá entre los fijos de Yisrael.
7SheviiBemidbar 18:21–32
audio/lad/aliya-7.mp3
Ebreo
Transliterasyon
Ladino
18:21
וְלִבְנֵי לֵוִי הִנֵּה נָתַתִּי כָּל־מַעֲשֵׂר בְּיִשְׂרָאֵל לְנַחֲלָה חֵלֶף עֲבֹדָתָם אֲשֶׁר־הֵם עֹבְדִים אֶת־עֲבֹדַת אֹהֶל מוֹעֵד׃
Velivnei Levi hine natati kol-maaser beYisrael lenachala, chelef avodatam asher-hem ovdim et-avodat ohel moed.
I aínda, a los fijos de Leví di todo el maaser en Yisrael por eredá, en kambyo de su servisyo ke eyos sirven, el servisyo de la tienda de enkontro.
18:22
וְלֹא־יִקְרְבוּ עוֹד בְּנֵי יִשְׂרָאֵל אֶל־אֹהֶל מוֹעֵד לָשֵׂאת חֵטְא לָמוּת׃
Velo-yikrevu od benei Yisrael el-ohel moed, laset chet lamut.
I no se aserken más los fijos de Yisrael a la tienda de enkontro, para yevar pekado i morir.
18:23
וְעָבַד הַלֵּוִי הוּא אֶת־עֲבֹדַת אֹהֶל מוֹעֵד וְהֵם יִשְׂאוּ עֲוֺנָם חֻקַּת עוֹלָם לְדֹרֹתֵיכֶם וּבְתוֹךְ בְּנֵי יִשְׂרָאֵל לֹא יִנְחֲלוּ נַחֲלָה׃
Veavad halevi hu et-avodat ohel moed, vehem yisu avonam; chukat olam ledorotechem, uvtoch benei Yisrael lo yinchalu nachala.
Ma el levi, él fará el servisyo de la tienda de enkontro, i eyos yevarán su pekado; fuero eterno por vuestros doros; i entre los fijos de Yisrael no poseerán eredá.
18:24
כִּי אֶת־מַעְשַׂר בְּנֵי־יִשְׂרָאֵל אֲשֶׁר יָרִימוּ לַיהוָה תְּרוּמָה נָתַתִּי לַלְוִיִּם לְנַחֲלָה עַל־כֵּן אָמַרְתִּי לָהֶם בְּתוֹךְ בְּנֵי יִשְׂרָאֵל לֹא יִנְחֲלוּ נַחֲלָה׃
Ki et-maasar benei-Yisrael asher yarimu lAdonai teruma, natati laleviim lenachala; al-ken amarti lahem: betoch benei Yisrael lo yinchalu nachala.
Porke el maaser de los fijos de Yisrael, ke traen por terumá al Eterno, lo di a los leviím por eredá; por esto les dishe: Entre los fijos de Yisrael no poseerán eredá.
18:25
וַיְדַבֵּר יְהוָה אֶל־מֹשֶׁה לֵּאמֹר׃
Vaydaber Adonai el-Moshe lemor:
I avló el Eterno a Moshe, dizyendo:
18:26
וְאֶל־הַלְוִיִּם תְּדַבֵּר וְאָמַרְתָּ אֲלֵהֶם כִּי־תִקְחוּ מֵאֵת בְּנֵי־יִשְׂרָאֵל אֶת־הַמַּעֲשֵׂר אֲשֶׁר נָתַתִּי לָכֶם מֵאִתָּם בְּנַחֲלַתְכֶם וַהֲרֵמֹתֶם מִמֶּנּוּ תְּרוּמַת יְהוָה מַעֲשֵׂר מִן־הַמַּעֲשֵׂר׃
Veel-haleviim tedaber veamarta alehem: ki-tikchu meet benei-Yisrael et-hamaaser asher natati lachem meitam benachalatchem, vaharemotem mimenu terumat Adonai, maaser min-hamaaser.
I a los leviím avlarás i les dirás: Kuando tomásh de los fijos de Yisrael el maaser ke vos di de eyos por vuestra eredá, alsarésh de él una terumá al Eterno, un maaser del maaser.
18:27
וְנֶחְשַׁב לָכֶם תְּרוּמַתְכֶם כַּדָּגָן מִן־הַגֹּרֶן וְכַמְלֵאָה מִן־הַיָּקֶב׃
Venechshav lachem terumatchem kadagan min-hagoren vechamlea min-hayakev.
I vos será kontada vuestra terumá komo el trigo de la era, i komo la inchidura del lagar.
18:28
כֵּן תָּרִימוּ גַם־אַתֶּם תְּרוּמַת יְהוָה מִכֹּל מַעְשְׂרֹתֵיכֶם אֲשֶׁר תִּקְחוּ מֵאֵת בְּנֵי יִשְׂרָאֵל וּנְתַתֶּם מִמֶּנּוּ אֶת־תְּרוּמַת יְהוָה לְאַהֲרֹן הַכֹּהֵן׃
Ken tarimu gam-atem terumat Adonai mikol maasrotechem asher tikchu meet benei Yisrael, untatem mimenu et-terumat Adonai leAharon hacohen.
Ansí alsarésh tambyen vozotros una terumá al Eterno de todos vuestros maaserot ke tomásh de los fijos de Yisrael, i darésh de él la terumá del Eterno a Aharon el koen.
18:29
מִכֹּל מַתְּנֹתֵיכֶם תָּרִימוּ אֵת כָּל־תְּרוּמַת יְהוָה מִכָּל־חֶלְבּוֹ אֶת־מִקְדְּשׁוֹ מִמֶּנּוּ׃
Mikol matnotechem tarimu et kol-terumat Adonai, mikol-chelbo et-mikdesho mimenu.
De todas vuestras dádivas alsarésh toda terumá del Eterno, de todo lo mijor de él, su parte santifikada.
18:30
וְאָמַרְתָּ אֲלֵהֶם בַּהֲרִימְכֶם אֶת־חֶלְבּוֹ מִמֶּנּוּ וְנֶחְשַׁב לַלְוִיִּם כִּתְבוּאַת גֹּרֶן וְכִתְבוּאַת יָקֶב׃
Veamarta alehem: baharimchem et-chelbo mimenu, venechshav laleviim kitvuat goren vechitvuat yakev.
I les dirás: Kuando alsásh lo mijor de él, será kontado a los leviím komo el produkto de la era i komo el produkto del lagar.
18:31
וַאֲכַלְתֶּם אֹתוֹ בְּכָל־מָקוֹם אַתֶּם וּבֵיתְכֶם כִּי־שָׂכָר הוּא לָכֶם חֵלֶף עֲבֹדַתְכֶם בְּאֹהֶל מוֹעֵד׃
Vaachaltem oto bechol-makom atem uveitchem, ki-sachar hu lachem chelef avodatchem beohel moed.
I lo komerésh en todo lugar, vozotros i vuestra famiya, porke es vuestro salario en kambyo de vuestro servisyo en la tienda de enkontro.
18:32
וְלֹא־תִשְׂאוּ עָלָיו חֵטְא בַּהֲרִימְכֶם אֶת־חֶלְבּוֹ מִמֶּנּוּ וְאֶת־קָדְשֵׁי בְנֵי־יִשְׂרָאֵל לֹא תְחַלְּלוּ וְלֹא תָמוּתוּ׃
Velo-tisu alav chet baharimchem et-chelbo mimenu, veet-kodshei venei-Yisrael lo techalelu, velo tamutu.
I no yevarésh por él pekado, kuando alsásh lo mijor de él; i las santidades de los fijos de Yisrael no profanarésh, para ke no murásh. [Maftir: 18:30–32]
HHaftaraShemuel I 11:14–12:22
audio/lad/haftara.mp3
Ebreo
Transliterasyon
Ladino
Sm.I 11:14
וַיֹּאמֶר שְׁמוּאֵל אֶל־הָעָם לְכוּ וְנֵלְכָה הַגִּלְגָּל וּנְחַדֵּשׁ שָׁם הַמְּלוּכָה׃
Vayomer Shemuel el-haam: lechu venelcha hagilgal, unchadesh sham hamlucha.
I disho Shemuel al puevlo: Veníd, vamos a Gilgal, i renovaremos ayí la malkut.
11:15
וַיֵּלְכוּ כָל־הָעָם הַגִּלְגָּל וַיַּמְלִכוּ שָׁם אֶת־שָׁאוּל לִפְנֵי יְהוָה בַּגִּלְגָּל וַיִּזְבְּחוּ־שָׁם זְבָחִים שְׁלָמִים לִפְנֵי יְהוָה וַיִּשְׂמַח שָׁם שָׁאוּל וְכָל־אַנְשֵׁי יִשְׂרָאֵל עַד־מְאֹד׃
Vayelchu chol-haam hagilgal, vayamlichu sham et-Shaul lifnei Adonai bagilgal, vayizbechu-sham zevachim shelamim lifnei Adonai, vayismach sham Shaul vechol-anshei Yisrael ad-meod.
I fue todo el puevlo a Gilgal, i izieron ayí rey a Shaul delantre del Eterno en Gilgal, i degoyaron ayí shelamim delantre del Eterno; i se alegró ayí Shaul kon todos los ombres de Yisrael muncho.
12:1
וַיֹּאמֶר שְׁמוּאֵל אֶל־כָּל־יִשְׂרָאֵל הִנֵּה שָׁמַעְתִּי בְקֹלְכֶם לְכֹל אֲשֶׁר־אֲמַרְתֶּם לִי וָאַמְלִיךְ עֲלֵיכֶם מֶלֶךְ׃
Vayomer Shemuel el-kol-Yisrael: hine shamati vekolchem lechol asher-amartem li, vaamlich alechem melech.
I disho Shemuel a todo Yisrael: Aínda, oyí a vuestra boz en todo lo ke me dishitesh, i puse un rey sovre vozotros.
12:2
וְעַתָּה הִנֵּה הַמֶּלֶךְ מִתְהַלֵּךְ לִפְנֵיכֶם וַאֲנִי זָקַנְתִּי וָשַׂבְתִּי וּבָנַי הִנָּם אִתְּכֶם וַאֲנִי הִתְהַלַּכְתִּי לִפְנֵיכֶם מִנְּעֻרַי עַד־הַיּוֹם הַזֶּה׃
Veata hine hamelech mithalech lifnechem, vaani zakanti vasavti, uvanai hinam itchem, vaani hithalachti lifnechem minearai ad-hayom haze.
I agora, aínda, el rey va delantre de vozotros, i yo envejesí i enkanesí, i mis fijos, aínda, eyos están kon vozotros; i yo anduve delantre de vozotros desde mi mansevés asta este día.
12:3
הִנְנִי עֲנוּ בִי נֶגֶד יְהוָה וְנֶגֶד מְשִׁיחוֹ אֶת־שׁוֹר מִי לָקַחְתִּי וַחֲמוֹר מִי לָקַחְתִּי וְאֶת־מִי עָשַׁקְתִּי אֶת־מִי רַצּוֹתִי וּמִיַּד־מִי לָקַחְתִּי כֹפֶר וְאַעְלִים עֵינַי בּוֹ וְאָשִׁיב לָכֶם׃
Hinni, anu vi neged Adonai veneged meshicho: et-shor mi lakachti, vachamor mi lakachti, veet-mi ashakti, et-mi ratsoti, umiyad-mi lakachti chofer vealim enai bo? — veashiv lachem.
Akí estó; atestiguad kontra mí delantre del Eterno i delantre de su unjido: ¿de kien tomí el buey, i de kien tomí el azno, i a kien oprimí, a kien enganyí, i de kien tomí soborno para serrar mis ojos kon él? — i vos lo tornaré.
12:4
וַיֹּאמְרוּ לֹא עֲשַׁקְתָּנוּ וְלֹא רַצּוֹתָנוּ וְלֹא־לָקַחְתָּ מִיַּד־אִישׁ מְאוּמָה׃
Vayomru: lo ashaktanu velo ratsotanu, velo-lakachta miyad-ish meuma.
I disheron: No mos oprimites, ni mos enganyates, ni tomates de mano de ninguno koza alguna.
12:5
וַיֹּאמֶר אֲלֵיהֶם עֵד יְהוָה בָּכֶם וְעֵד מְשִׁיחוֹ הַיּוֹם הַזֶּה כִּי לֹא מְצָאתֶם בְּיָדִי מְאוּמָה וַיֹּאמֶר עֵד׃
Vayomer alehem: ed Adonai bachem veed meshicho hayom haze, ki lo metsatem beyadi meuma; vayomer: ed.
I les disho: Testigo es el Eterno kontra vozotros, i testigo es su unjido en este día, ke no ayatesh nada en mi mano. I disheron: Testigo es.
12:6
וַיֹּאמֶר שְׁמוּאֵל אֶל־הָעָם יְהוָה אֲשֶׁר עָשָׂה אֶת־מֹשֶׁה וְאֶת־אַהֲרֹן וַאֲשֶׁר הֶעֱלָה אֶת־אֲבֹתֵיכֶם מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם׃
Vayomer Shemuel el-haam: Adonai asher asa et-Moshe veet-Aharon, vaasher heela et-avotechem meeretz Mitsrayim.
I disho Shemuel al puevlo: ¡El Eterno es el ke fizo a Moshe i a Aharon, i ke suvió a vuestros padres de la tyerra de Mitsrayim!
12:7
וְעַתָּה הִתְיַצְּבוּ וְאִשָּׁפְטָה אִתְּכֶם לִפְנֵי יְהוָה אֵת כָּל־צִדְקוֹת יְהוָה אֲשֶׁר־עָשָׂה אִתְּכֶם וְאֶת־אֲבוֹתֵיכֶם׃
Veata hityatsvu veishafeta itchem lifnei Adonai, et kol-tsidkot Adonai asher-asa itchem veet-avotechem.
I agora estad, i pleitaré kon vozotros delantre del Eterno sovre todas las justedades del Eterno, ke fizo kon vozotros i kon vuestros padres.
12:8
כַּאֲשֶׁר־בָּא יַעֲקֹב מִצְרָיִם וַיִּזְעֲקוּ אֲבוֹתֵיכֶם אֶל־יְהוָה וַיִּשְׁלַח יְהוָה אֶת־מֹשֶׁה וְאֶת־אַהֲרֹן וַיּוֹצִיאוּ אֶת־אֲבֹתֵיכֶם מִמִּצְרַיִם וַיֹּשִׁבוּם בַּמָּקוֹם הַזֶּה׃
Kaasher-ba Yaakov Mitsrayim, vayizaku avotechem el-Adonai, vayishlach Adonai et-Moshe veet-Aharon, vayotsiu et-avotechem mimitsrayim, vayoshivum bamakom haze.
Kuando vino Yaakov a Mitsrayim, i vuestros padres giliaron al Eterno, embió el Eterno a Moshe i a Aharon, i sakaron a vuestros padres de Mitsrayim, i los izieron morar en este lugar.
12:9
וַיִּשְׁכְּחוּ אֶת־יְהוָה אֱלֹהֵיהֶם וַיִּמְכֹּר אֹתָם בְּיַד סִיסְרָא שַׂר־צְבָא חָצוֹר וּבְיַד־פְּלִשְׁתִּים וּבְיַד מֶלֶךְ מוֹאָב וַיִּלָּחֲמוּ בָּם׃
Vayishkechu et-Adonai Elohehem, vayimkor otam beyad Sisera sar-tseva Chatsor, uvyad-pelishtim, uvyad melech Moav, vayilachamu bam.
Ma se olvidaron del Eterno su Dio, i los vendió en mano de Sisra, kapitán de Hatsor, i en mano de los pelishtim, i en mano del rey de Moav, i pelearon kontra eyos.
12:10
וַיִּזְעֲקוּ אֶל־יְהוָה וַיֹּאמְרוּ חָטָאנוּ כִּי עָזַבְנוּ אֶת־יְהוָה וַנַּעֲבֹד אֶת־הַבְּעָלִים וְאֶת־הָעַשְׁתָּרוֹת וְעַתָּה הַצִּילֵנוּ מִיַּד אֹיְבֵינוּ וְנַעַבְדֶךָּ׃
Vayizaku el-Adonai vayomru: chatanu, ki azavnu et-Adonai, vanaavod et-habealim veet-haashtarot; veata hatsilenu miyad oyevenu venaavdeka.
I giliaron al Eterno i disheron: Pekimos, porke desamparimos al Eterno i servimos a los baalim i a las ashtarot; ma agora líbramos de mano de nuestros enemigos, i te serviremos.
12:11
וַיִּשְׁלַח יְהוָה אֶת־יְרֻבַּעַל וְאֶת־בְּדָן וְאֶת־יִפְתָּח וְאֶת־שְׁמוּאֵל וַיַּצֵּל אֶתְכֶם מִיַּד אֹיְבֵיכֶם מִסָּבִיב וַתֵּשְׁבוּ בֶּטַח׃
Vayishlach Adonai et-Yerubaal veet-Bedan veet-Yiftach veet-Shemuel, vayatsel etchem miyad oyevechem misaviv, vateshvu betach.
I embió el Eterno a Yerubaal i a Bedan i a Yiftah i a Shemuel, i vos libró de mano de vuestros enemigos aderredor, i moratesh siguros.
12:12
וַתִּרְאוּ כִּי־נָחָשׁ מֶלֶךְ בְּנֵי־עַמּוֹן בָּא עֲלֵיכֶם וַתֹּאמְרוּ לִי לֹא כִּי־מֶלֶךְ יִמְלֹךְ עָלֵינוּ וַיהוָה אֱלֹהֵיכֶם מַלְכְּכֶם׃
Vatiru ki-Nachash melech benei-Amon ba alechem, vatomru li: lo, ki-melech yimloch alenu, vAdonai Elohechem malkechem.
Ma kuando vites ke Nahash, rey de los fijos de Amon, vino kontra vozotros, me dishitesh: ¡No, sino ke un rey reine sovre mozotros! — i el Eterno vuestro Dio es vuestro rey.
12:13
וְעַתָּה הִנֵּה הַמֶּלֶךְ אֲשֶׁר בְּחַרְתֶּם אֲשֶׁר שְׁאֶלְתֶּם וְהִנֵּה נָתַן יְהוָה עֲלֵיכֶם מֶלֶךְ׃
Veata hine hamelech asher bechartem asher sheeltem, vehine natan Adonai alechem melech.
I agora, aínda, el rey ke eskojitesh, ke demandatesh; i aínda, el Eterno puso un rey sovre vozotros.
12:14
אִם־תִּירְאוּ אֶת־יְהוָה וַעֲבַדְתֶּם אֹתוֹ וּשְׁמַעְתֶּם בְּקֹלוֹ וְלֹא תַמְרוּ אֶת־פִּי יְהוָה וִהְיִתֶם גַּם־אַתֶּם וְגַם־הַמֶּלֶךְ אֲשֶׁר מָלַךְ עֲלֵיכֶם אַחַר יְהוָה אֱלֹהֵיכֶם׃
Im-tiru et-Adonai vaavadtem oto ushmatem bekolo, velo tamru et-pi Adonai, vihyitem gam-atem vegam-hamelech asher malach alechem achar Adonai Elohechem.
Si temerésh al Eterno, i lo servirésh, i oirésh su boz, i no vos rebelarésh kontra el mandamyento del Eterno, serésh tambyen vozotros komo el rey ke reina sovre vozotros detrás del Eterno vuestro Dio.
12:15
וְאִם־לֹא תִשְׁמְעוּ בְּקוֹל יְהוָה וּמְרִיתֶם אֶת־פִּי יְהוָה וְהָיְתָה יַד־יְהוָה בָּכֶם וּבַאֲבֹתֵיכֶם׃
Veim-lo tishmeu bekol Adonai umritem et-pi Adonai, vehayta yad-Adonai bachem uvaavotechem.
Ma si no oirésh la boz del Eterno, i vos rebelarésh kontra el mandamyento del Eterno, será la mano del Eterno kontra vozotros, komo kontra vuestros padres.
12:16
גַּם־עַתָּה הִתְיַצְּבוּ וּרְאוּ אֶת־הַדָּבָר הַגָּדוֹל הַזֶּה אֲשֶׁר יְהוָה עֹשֶׂה לְעֵינֵיכֶם׃
Gam-ata hityatsvu uru et-hadavar hagadol haze asher Adonai ose leenechem.
Tambyen agora, estad i ved esta gran koza ke el Eterno aze delantre de vuestros ojos.
12:17
הֲלוֹא קְצִיר־חִטִּים הַיּוֹם אֶקְרָא אֶל־יְהוָה וְיִתֵּן קֹלוֹת וּמָטָר וּדְעוּ וּרְאוּ כִּי־רָעַתְכֶם רַבָּה אֲשֶׁר עֲשִׂיתֶם בְּעֵינֵי יְהוָה לִשְׁאוֹל לָכֶם מֶלֶךְ׃
Halo ketsir-chitim hayom? Ekra el-Adonai veyiten kolot umatar; udu uru ki-raatchem raba asher asitem beenei Adonai, lishol lachem melech.
¿No es oy la siega del trigo? Yamaré al Eterno, i dará truenos i luvya; i saverésh i verésh ke vuestro mal es grande ke fizitesh en los ojos del Eterno, demandando para vozotros un rey.
12:18
וַיִּקְרָא שְׁמוּאֵל אֶל־יְהוָה וַיִּתֵּן יְהוָה קֹלֹת וּמָטָר בַּיּוֹם הַהוּא וַיִּירָא כָל־הָעָם מְאֹד אֶת־יְהוָה וְאֶת־שְׁמוּאֵל׃
Vayikra Shemuel el-Adonai, vayiten Adonai kolot umatar bayom hahu, vayira chol-haam meod et-Adonai veet-Shemuel.
I yamó Shemuel al Eterno, i dio el Eterno truenos i luvya en akel día; i temió todo el puevlo muncho al Eterno i a Shemuel.
12:19
וַיֹּאמְרוּ כָל־הָעָם אֶל־שְׁמוּאֵל הִתְפַּלֵּל בְּעַד־עֲבָדֶיךָ אֶל־יְהוָה אֱלֹהֶיךָ וְאַל־נָמוּת כִּי־יָסַפְנוּ עַל־כָּל־חַטֹּאתֵינוּ רָעָה לִשְׁאֹל לָנוּ מֶלֶךְ׃
Vayomru chol-haam el-Shemuel: hitpalel bead-avadecha el-Adonai Elohecha, veal-namut, ki-yasafnu al-kol-chatotenu raa lishol lanu melech.
I disho todo el puevlo a Shemuel: Roga por tus siervos al Eterno tu Dio, ke no muramos; porke anyadimos a todos nuestros pekados el mal de demandar para mozotros un rey.
12:20
וַיֹּאמֶר שְׁמוּאֵל אֶל־הָעָם אַל־תִּירָאוּ אַתֶּם עֲשִׂיתֶם אֵת כָּל־הָרָעָה הַזֹּאת אַךְ אַל־תָּסוּרוּ מֵאַחֲרֵי יְהוָה וַעֲבַדְתֶּם אֶת־יְהוָה בְּכָל־לְבַבְכֶם׃
Vayomer Shemuel el-haam: al-tiru; atem asitem et kol-haraa hazot, ach al-tasuru meacharei Adonai, vaavadtem et-Adonai bechol-levavchem.
I disho Shemuel al puevlo: No temásh; vozotros izitesh todo este mal, ma no vos apartésh de detrás del Eterno, i servíd al Eterno kon todo vuestro korasón.
12:21
וְלֹא תָּסוּרוּ כִּי אַחֲרֵי הַתֹּהוּ אֲשֶׁר לֹא־יוֹעִילוּ וְלֹא יַצִּילוּ כִּי־תֹהוּ הֵמָּה׃
Velo tasuru, ki acharei hatohu asher lo-yoilu velo yatsilu, ki-tohu hema.
I no vos apartésh, porke entonses iríash detrás de vanidades ke no aprovechan ni libran, porke vanidad son.
12:22
כִּי לֹא־יִטֹּשׁ יְהוָה אֶת־עַמּוֹ בַּעֲבוּר שְׁמוֹ הַגָּדוֹל כִּי הוֹאִיל יְהוָה לַעֲשׂוֹת אֶתְכֶם לוֹ לְעָם׃
Ki lo-yitosh Adonai et-amo baavur shemo hagadol, ki hoil Adonai laasot etchem lo leam.
Porke no desamparará el Eterno a su puevlo, por kavza de su gran nombre, porke kijo el Eterno azer vos por puevlo suyo.