Shalom Haverim · Aliyot
פָּרָשַׁת הַאֲזִינוּ

Ha'azinu · Devarim 32 — Kiswahili

⚠ Norma R&C: tafsiri mpya ya Kiswahili kutoka kikao hiki (kanuni: "Yeye wa Milele", jina la Mungu la kudumu la lugha hii), inasubiri ukaguzi wa kibinadamu kabla ya kuchapishwa rasmi.

Torá · Devarim 32:1–52

— Aliya 1 · Devarim 32:1–6 —

#עבריתTransliteraciónKiswahili
32:1 הַאֲזִ֥ינוּ הַשָּׁמַ֖יִם וַאֲדַבֵּ֑רָה וְתִשְׁמַ֥ע הָאָ֖רֶץ אִמְרֵי־פִֽי׃ Ha'azinu, hashamáyim, va'adaberáh; vetishmá ha'árets imrey-fi. Sikilizeni, enyi mbingu, nami nitanena; na isikie dunia maneno ya kinywa changu.
32:2 יַעֲרֹ֤ף כַּמָּטָר֙ לִקְחִ֔י תִּזַּ֥ל כַּטַּ֖ל אִמְרָתִ֑י כִּשְׂעִירִ֣ם עֲלֵי־דֶ֔שֶׁא וְכִרְבִיבִ֖ים עֲלֵי־עֵֽשֶׂב׃ Ya'arof kamatar likkhí; tizal katal imratí, kis'irim aley-déshe vekhirvivim aley-ésev. Mafundisho yangu na yadondoke kama mvua, usemi wangu na uteremke kama umande, kama manyunyu juu ya majani machanga, na kama matone juu ya mimea.
32:3 כִּ֛י שֵׁ֥ם יְהוָ֖ה אֶקְרָ֑א הָב֥וּ גֹ֖דֶל לֵאלֹהֵֽינוּ׃ Ki shem Adonay ekrá havú gódel le'Eloheynu. Kwa maana nitalitangaza jina la Yeye wa Milele; mpeni ukuu Mungu wetu.
32:4 הַצּוּר֙ תָּמִ֣ים פָּעֳל֔וֹ כִּ֥י כָל־דְּרָכָ֖יו מִשְׁפָּ֑ט אֵ֤ל אֱמוּנָה֙ וְאֵ֣ין עָ֔וֶל צַדִּ֥יק וְיָשָׁ֖ר הֽוּא׃ Hatsur tamim pa'oló ki khol-drakhav, mishpat El emunáh, ve'eyn avel tsadik, veyashar hu. Mwamba, kazi yake ni kamilifu, kwa maana njia zake zote ni haki; Mungu wa uaminifu, hana uovu, ni mwenye haki na unyofu.
32:5 שִׁחֵ֥ת ל֛וֹ לֹ֖א בָּנָ֣יו מוּמָ֑ם דּ֥וֹר עִקֵּ֖שׁ וּפְתַלְתֹּֽל׃ Shikhet lo: lo banav mumam dor ikesh uftaltol. Uharibifu si wake; doa ni la watoto wake, kizazi kilichopotoka na kilichogeuka.
32:6 הֲ־לַיְהוָה֙ תִּגְמְלוּ־זֹ֔את עַ֥ם נָבָ֖ל וְלֹ֣א חָכָ֑ם הֲלוֹא־הוּא֙ אָבִ֣יךָ קָּנֶ֔ךָ ה֥וּא עָֽשְׂךָ֖ וַֽיְכֹנְנֶֽךָ׃ Ha le'Adonay tigmelú-zot, am naval veló khakham; haló-hú avikha kanekha hu askhá vayekhonenekha. Je, hivyo ndivyo mnavyomlipa Yeye wa Milele, enyi watu wapumbavu wasio na hekima? Je, si Baba yako aliyekununua? Yeye alikufanya na kukuimarisha.

— Aliya 2 · Devarim 32:7–12 —

#עבריתTransliteraciónKiswahili
32:7 זְכֹר֙ יְמ֣וֹת עוֹלָ֔ם בִּ֖ינוּ שְׁנ֣וֹת דּוֹר־וָד֑וֹר שְׁאַ֤ל אָבִ֨יךָ֙ וְיַגֵּ֔דְךָ זְקֵנֶ֖יךָ וְיֹ֥אמְרוּ לָֽךְ׃ Zekhor yemot olam; binu shnot dor-vador she'al avikha, veyagedkha zekeneykha, veyomrú lakh. Kumbuka siku za kale, fikirini miaka ya vizazi vingi; muulize baba yako naye atakuambia, wazee wako nao watakuambia.
32:8 בְּהַנְחֵ֤ל עֶלְיוֹן֙ גּוֹיִ֔ם בְּהַפְרִיד֖וֹ בְּנֵ֣י אָדָ֑ם יַצֵּב֙ גְּבֻלֹ֣ת עַמִּ֔ים לְמִסְפַּ֖ר בְּנֵ֥י יִשְׂרָאֵֽל׃ Behankhel Elyón goyim behafridó beney adam, yatsev gvulot amim lemispar beney Yisra'el. Yeye Aliye Juu Sana alipowagawia mataifa urithi wao, alipowatenganisha wana wa watu, aliweka mipaka ya mataifa kwa kadiri ya idadi ya wana wa Israeli.
32:9 כִּ֛י חֵ֥לֶק יְהֹוָ֖ה עַמּ֑וֹ יַעֲקֹ֖ב חֶ֥בֶל נַחֲלָתֽוֹ׃ Ki khélek Adonay amó; Ya'akov khével nakhalató. Kwa maana fungu la Yeye wa Milele ni watu wake; Yakobo ni sehemu ya urithi wake.
32:10 יִמְצָאֵ֨הוּ֙ בְּאֶ֣רֶץ מִדְבָּ֔ר וּבְתֹ֖הוּ יְלֵ֣ל יְשִׁמֹ֑ן יְסֹֽבְבֶ֨נְהוּ֙ יְב֣וֹנְנֵ֔הוּ יִצְּרֶ֖נְהוּ כְּאִישׁ֥וֹן עֵינֽוֹ׃ Yimtsa'ehú be'érets midbar, uvetohu yelel yeshimón; yesovevenhú yevonenehu, yitsrenhu ke'ishón eynó. Alimkuta katika nchi ya jangwa, na katika nyika ya ukiwa yenye mangurumo; alimzunguka, alimtunza, alimlinda kama mboni ya jicho lake.
32:11 כְּנֶ֨שֶׁר֙ יָעִ֣יר קִנּ֔וֹ עַל־גּוֹזָלָ֖יו יְרַחֵ֑ף יִפְרֹ֤שׂ כְּנָפָיו֙ יִקָּחֵ֔הוּ יִשָּׂאֵ֖הוּ עַל־אֶבְרָתֽוֹ׃ Kenésher ya'ir kinó al-gozalav, yerakhef yifrós knafav yikakhehu yisa'ehu al-evrató. Kama tai aamshaye kiota chake, arukaye juu ya makinda yake, atandaye mabawa yake, awachukua, awabeba juu ya mabawa yake.
32:12 יְהוָ֖ה בָּדָ֣ד יַנְחֶ֑נּוּ וְאֵ֥ין עִמּ֖וֹ אֵ֥ל נֵכָֽר׃ Adonay badad yankhenu ve'eyn imó el nekhar. Yeye wa Milele peke yake alimwongoza, wala hapakuwa na mungu mgeni pamoja naye.

— Aliya 3 · Devarim 32:13–18 —

#עבריתTransliteraciónKiswahili
32:13 יַרְכִּבֵ֨הוּ֙ עַל־בָּ֣מֳתֵי אָ֔רֶץ וַיֹּאכַ֖ל תְּנוּבֹ֣ת שָׂדָ֑י וַיֵּנִקֵ֤הֽוּ דְבַשׁ֙ מִסֶּ֔לַע וְשֶׁ֖מֶן מֵחַלְמִ֥ישׁ צֽוּר׃ Yarkivéhu al-bamotéy árets, vayokhal tenuvot sadáy; vayenikéhu devash misela, veshémen mekhalmish tsur. Alimfanya apande juu ya mahali pa juu pa dunia, akala mazao ya shamba; akamnyonyesha asali kutoka mwambani, na mafuta kutoka kwenye jiwe gumu la gumegume;
32:14 חֶמְאַ֨ת בָּקָ֜ר וַחֲלֵ֣ב צֹ֗אן עִם־חֵ֨לֶב כָּרִ֜ים וְאֵילִ֤ים בְּנֵֽי־בָשָׁן֙ וְעַתּוּדִ֔ים עִם־חֵ֖לֶב כִּלְי֣וֹת חִטָּ֑ה וְדַם־עֵנָ֖ב תִּשְׁתֶּה־חָֽמֶר׃ Khem'at bakar vakhalev tson, im-khélev karim ve'eylim beney-Vashán, ve'atudim, im-khélev kilyot khitá; vedam-enav tishteh-khámer. Siagi ya ng'ombe na maziwa ya kondoo, pamoja na mafuta ya wana-kondoo na kondoo dume wa Bashani, na mbuzi, pamoja na unono wa ngano; na damu ya zabibu ulinywa divai yenye povu.
32:15 וַיִּשְׁמַ֤ן יְשֻׁרוּן֙ וַיִּבְעָ֔ט שָׁמַ֖נְתָּ עָבִ֣יתָ כָּשִׂ֑יתָ וַיִּטֹּשׁ֙ אֱל֣וֹהַ עָשָׂ֔הוּ וַיְנַבֵּ֖ל צ֥וּר יְשֻׁעָתֽוֹ׃ Vayishmán Yeshurún vayivá't; shamánta avíta kasíta; vayitosh Elóah asáhu, vayenabel Tsur yeshuató. Lakini Yeshuruni alinenepa, akapiga teke — ulinenepa, ukanenepa sana, ukajifunika mafuta — akamwacha Mungu aliyemfanya, na kuudharau Mwamba wa wokovu wake.
32:16 יַקְנִאֻ֖הוּ בְּזָרִ֑ים בְּתוֹעֵבֹ֖ת יַכְעִיסֻֽהוּ׃ Yakni'úhu bezarim; betoevot yakhisúhu. Walimchochea wivu kwa miungu migeni; kwa machukizo walimkasirisha.
32:17 יִזְבְּח֗וּ לַשֵּׁדִים֙ לֹ֣א אֱלֹ֔הַ אֱלֹהִ֖ים לֹ֣א יְדָע֑וּם חֲדָשִׁים֙ מִקָּרֹ֣ב בָּ֔אוּ לֹ֥א שְׂעָר֖וּם אֲבֹתֵיכֶֽם׃ Yizbekhú lashedim lo Elóah, Elohim lo yedaúm; khadashim mikarov báu, lo se'arúm avoteykhem. Walitoa dhabihu kwa mapepo, ambayo si Mungu; kwa miungu ambayo hawakuijua, mipya, iliyokuja karibuni, ambayo baba zenu hawakuiogopa.
32:18 צ֥וּר יְלָדְךָ֖ תֶּ֑שִׁי וַתִּשְׁכַּ֖ח אֵ֥ל מְחֹלְלֶֽךָ׃ Tsur yeladkhá teshí; vatishkakh El mekholelékha. Mwamba uliyekuzaa umeusahau, ukamsahau Mungu aliyekuzaa.

— Aliya 4 · Devarim 32:19–28 —

#עבריתTransliteraciónKiswahili
32:19 וַיַּ֥רְא יְהוָ֖ה וַיִּנְאָ֑ץ מִכַּ֥עַס בָּנָ֖יו וּבְנֹתָֽיו׃ Vayár Adonay vayin'áts, mikáas banav uvenotáv. Naye Yeye wa Milele akaona, akawakataa, kwa sababu ya kuudhi kwa wanawe na binti zake.
32:20 וַיֹּ֗אמֶר אַסְתִּ֤ירָה פָנַי֙ מֵהֶ֔ם אֶרְאֶ֖ה מָ֣ה אַחֲרִיתָ֑ם כִּ֣י ד֤וֹר תַּהְפֻּכֹת֙ הֵ֔מָּה בָּנִ֖ים לֹא־אֵמֻ֥ן בָּֽם׃ Vayómer: Astíra fanay mehém, er'eh mah akharitám; ki dor tahpukhot hémah, banim lo-emún bam. Akasema: Nitawaficha uso wangu, nitaona mwisho wao utakuwaje; kwa maana ni kizazi kilichopotoka, watoto wasio na uaminifu.
32:21 הֵ֚ם קִנְא֣וּנִי בְלֹא־אֵ֔ל כִּעֲס֖וּנִי בְּהַבְלֵיהֶ֑ם וַאֲנִי֙ אַקְנִיאֵ֣ם בְּלֹא־עָ֔ם בְּג֥וֹי נָבָ֖ל אַכְעִיסֵֽם׃ Hem kin'úni veló-El, ki'asúni behavleyhém; va'aní aknié'em beló-am, begoy naval akhisém. Wamenichochea wivu kwa kile kisicho mungu, wamenikasirisha kwa ubatili wao; nami nitawachochea wivu kwa watu wasio watu, kwa taifa la kipumbavu nitawakasirisha.
32:22 כִּי־אֵשׁ֙ קָדְחָ֣ה בְאַפִּ֔י וַתִּיקַ֖ד עַד־שְׁא֣וֹל תַּחְתִּ֑ית וַתֹּ֤אכַל אֶ֨רֶץ֙ וִֽיבֻלָ֔הּ וַתְּלַהֵ֖ט מוֹסְדֵ֥י הָרִֽים׃ Ki-esh kadkhá ve'apí, vatikad ad-Sheol takhtit; vatókhal érets viyvuláh, vatelahet mosdéy harim. Kwa maana moto umewaka katika hasira yangu, nao utawaka hata vilindi vya Sheoli; nao utaimeza dunia na mazao yake, nao utawasha misingi ya milima.
32:23 אַסְפֶּ֥ה עָלֵ֖ימוֹ רָע֑וֹת חִצַּ֖י אֲכַלֶּה־בָּֽם׃ Aspéh aleymo raot; khitsáy akhaleh-bam. Nitalundika mabaya juu yao; nitamalizia mishale yangu juu yao.
32:24 מְזֵ֥י רָעָ֛ב וּלְחֻ֥מֵי רֶ֖שֶׁף וְקֶ֣טֶב מְרִירִ֑י וְשֶׁן־בְּהֵמוֹת֙ אֲשַׁלַּח־בָּ֔ם עִם־חֲמַ֖ת זֹחֲלֵ֥י עָפָֽר׃ Mezéy raáv ulekhumey résheph vekétev meriri; veshen-behemot ashalakh-bam, im-khamat zokhaléy afár. Wenye kudhoofishwa na njaa, na kuliwa na homa kali na tauni chungu; meno ya wanyama wakali nitawapelekea pia, pamoja na sumu ya nyoka watambaao mavumbini.
32:25 מִחוּץ֙ תְּשַׁכֶּל־חֶ֔רֶב וּמֵחֲדָרִ֖ים אֵימָ֑ה גַּם־בָּחוּר֙ גַּם־בְּתוּלָ֔ה יוֹנֵ֖ק עִם־אִ֥ישׁ שֵׂיבָֽה׃ Mikhúts teshakel-khérev, umekhadarim eymá; gam-bakhur gam-betulá, yonek im-ish seyváh. Nje upanga utateketeza, na ndani hofu; kijana kwa msichana, mtoto anyonyaye pamoja na mzee mwenye mvi.
32:26 אָמַ֖רְתִּי אַפְאֵיהֶ֑ם אַשְׁבִּ֥יתָה מֵאֱנ֖וֹשׁ זִכְרָֽם׃ Amárti af'eyhém; ashbíta me'enósh zikhram. Nilisema: Nitawatawanya, nitakomesha kumbukumbu lao miongoni mwa watu;
32:27 לוּלֵ֗י כַּ֤עַס אוֹיֵב֙ אָג֔וּר פֶּֽן־יְנַכְּר֖וּ צָרֵ֑ימוֹ פֶּן־יֹֽאמְרוּ֙ יָדֵ֣ינוּ רָ֔מָה וְלֹ֥א יְהוָ֖ה פָּעַ֥ל כָּל־זֹֽאת׃ Luléy kaas oyev agur, pen-yenakerú tsareymo; pen-yomrú yadeynu ramáh, veló Adonay paal kol-zot. Kama si kwa kuwa niliogopa uchokozi wa adui, wasije watesi wao wakadhani vibaya, wakisema: Mkono wetu wenye nguvu ndio uliofanya haya yote, wala si Yeye wa Milele.
32:28 כִּי־ג֛וֹי אֹבַ֥ד עֵצ֖וֹת הֵ֑מָּה וְאֵ֥ין בָּהֶ֖ם תְּבוּנָֽה׃ Ki-goy ovad etsot hémah; ve'eyn bahém tevuná. Kwa maana ni taifa lisilo na shauri, wala hamna ufahamu ndani yao.

— Aliya 5 · Devarim 32:29–39 —

#עבריתTransliteraciónKiswahili
32:29 ל֥וּ חָכְמ֖וּ יַשְׂכִּ֣ילוּ זֹ֑את יָבִ֖ינוּ לְאַחֲרִיתָֽם׃ Lu khakhmú yaskilu zot; yavínu le'akharitám. Kama wangekuwa na hekima, wangelielewa hili, wangelitambua mwisho wao.
32:30 אֵיכָ֞ה יִרְדֹּ֤ף אֶחָד֙ אֶ֔לֶף וּשְׁנַ֖יִם יָנִ֣יסוּ רְבָבָ֑ה אִם־לֹא֙ כִּי־צוּרָ֣ם מְכָרָ֔ם וַֽיהוָ֖ה הִסְגִּירָֽם׃ Eykháh yirdóf ekhad élef, ushnáyim yanísu revavá; im-lo ki-tsuram mekharám, va'Adonay hisgirám. Angewezaje mmoja kufukuza elfu, na wawili kuwakimbiza kumi elfu, isipokuwa Mwamba wao aliwauza, na Yeye wa Milele aliwatia mikononi?
32:31 כִּ֛י לֹ֥א כְצוּרֵ֖נוּ צוּרָ֑ם וְאֹיְבֵ֖ינוּ פְּלִילִֽים׃ Ki lo khetsurenu tsuram; ve'oyveynu pelilim. Kwa maana mwamba wao si kama Mwamba wetu, hata adui zetu wenyewe ni waamuzi wa jambo hili.
32:32 כִּֽי־מִגֶּ֤פֶן סְדֹם֙ גַּפְנָ֔ם וּמִשַּׁדְמֹ֖ת עֲמֹרָ֑ה עֲנָבֵ֨מוֹ֙ עִנְּבֵי־ר֔וֹשׁ אַשְׁכְּלֹ֥ת מְרֹרֹ֖ת לָֽמוֹ׃ Ki-migéfen Sedom gafnám, umishadmot Amorá; anavémo invey-rosh, ashkelot merorot lámo. Kwa maana mzabibu wao ni wa mzabibu wa Sodoma, na wa mashamba ya Gomora; zabibu zao ni zabibu za nyongo, vichala vyao ni vichungu;
32:33 חֲמַ֥ת תַּנִּינִ֖ם יֵינָ֑ם וְרֹ֥אשׁ פְּתָנִ֖ים אַכְזָֽר׃ Khamat taninim yeynám; verosh petanim akhzár. Divai yao ni sumu ya nyoka, na sumu kali ya fira.
32:34 הֲלֹא־ה֖וּא כָּמֻ֣ס עִמָּדִ֑י חָתֻ֖ם בְּאוֹצְרֹתָֽי׃ Haló-hú kamus imadí; khatum be'otserotáy. Je, hili halikuhifadhiwa nami, halikutiwa muhuri katika hazina zangu?
32:35 לִ֤י נָקָם֙ וְשִׁלֵּ֔ם לְעֵ֖ת תָּמ֣וּט רַגְלָ֑ם כִּ֤י קָרוֹב֙ י֣וֹם אֵידָ֔ם וְחָ֖שׁ עֲתִדֹ֥ת לָֽמוֹ׃ Li nakám veshilém, le'et tamut ragláam; ki karov yom eydám, vekhash atidot lámo. Kisasi ni changu, na malipo, kwa wakati ule utakapoteleza mguu wao; kwa maana siku ya msiba wao i karibu, na yaliyowaandalia yanaharakisha.
32:36 כִּֽי־יָדִ֤ין יְהוָה֙ עַמּ֔וֹ וְעַל־עֲבָדָ֖יו יִתְנֶחָ֑ם כִּ֤י יִרְאֶה֙ כִּי־אָ֣זְלַת יָ֔ד וְאֶ֖פֶס עָצ֥וּר וְעָזֽוּב׃ Ki-yadín Adonay amó, ve'al-avadáv yitnekhám; ki yir'eh ki-ázlat yad, ve'éfes atsur ve'azuv. Kwa maana Yeye wa Milele atawahukumu watu wake, atawahurumia watumishi wake, atakapoona nguvu zao zimekwisha, wala hapana aliyefungwa wala aliye huru aliyebaki.
32:37 וְאָמַ֖ר אֵ֣י אֱלֹהֵ֑ימוֹ צ֖וּר חָסָ֥יוּ בֽוֹ׃ Ve'amár: Ey Eloheymo, tsur khasáyu vo. Naye atasema: Iko wapi miungu yao, mwamba waliokimbilia kwao?
32:38 אֲשֶׁ֨ר חֵ֤לֶב זְבָחֵ֨ימוֹ֙ יֹאכֵ֔לוּ יִשְׁתּ֖וּ יֵ֣ין נְסִיכָ֑ם יָק֨וּמוּ֙ וְיַעְזְרֻכֶ֔ם יְהִ֥י עֲלֵיכֶ֖ם סִתְרָֽה׃ Asher khélev zevakheymo yokhélu, yishtú yeyn nesikhám; yakúmu veya'zerukhém, yehí aleykhém sitráh. Waliokula mafuta ya dhabihu zao, wakanywa divai ya sadaka zao za kinywaji? Na wainuke wawasaidieni, wawe kimbilio lenu!
32:39 רְא֣וּ עַתָּ֗ה כִּ֣י אֲנִ֤י אֲנִי֙ ה֔וּא וְאֵ֥ין אֱלֹהִ֖ים עִמָּדִ֑י אֲנִ֧י אָמִ֣ית וַאֲחַיֶּ֗ה מָחַ֨צְתִּי֙ וַאֲנִ֣י אֶרְפָּ֔א וְאֵ֥ין מִיָּדִ֖י מַצִּֽיל׃ Re'ú atáh ki aní aní hu, ve'eyn Elohim imadí; aní amit va'akhayéh, makhatsti va'aní erpá, ve'eyn miyadí matsil. Sasa tazameni ya kuwa Mimi, Mimi ndiye, wala hakuna mungu pamoja nami; mimi naua na kuhuisha; nimejeruhi, nami ninaponya; wala hakuna awezaye kuokoa mkononi mwangu.

— Aliya 6 · Devarim 32:40–43 —

#עבריתTransliteraciónKiswahili
32:40 כִּֽי־אֶשָּׂ֥א אֶל־שָׁמַ֖יִם יָדִ֑י וְאָמַ֕רְתִּי חַ֥י אָנֹכִ֖י לְעֹלָֽם׃ Ki-esá el-shamáyim yadí; ve'amárti: khay anokhí le'olám. Kwa maana nainua mkono wangu kuelekea mbinguni, nasema: Kama niishivyo milele,
32:41 אִם־שַׁנּוֹתִי֙ בְּרַ֣ק חַרְבִּ֔י וְתֹאחֵ֥ז בְּמִשְׁפָּ֖ט יָדִ֑י אָשִׁ֤יב נָקָם֙ לְצָרָ֔י וְלִמְשַׂנְאַ֖י אֲשַׁלֵּֽם׃ Im-shanoti berak kharbí, vetokhéz bemishpat yadí; ashiv nakám letsaráy, velimsan'áy ashalém. Nikinoa mng'ao wa upanga wangu, na mkono wangu ukishika hukumu, nitawalipiza kisasi adui zangu, nami nitawalipa wanaonichukia.
32:42 אַשְׁכִּ֤יר חִצַּי֙ מִדָּ֔ם וְחַרְבִּ֖י תֹּאכַ֣ל בָּשָׂ֑ר מִדַּ֤ם חָלָל֙ וְשִׁבְיָ֔ה מֵרֹ֖אשׁ פַּרְע֥וֹת אוֹיֵֽב׃ Ashkír khitsáy midám, vekharbí tokhál basár; midam khalál veshivyá, merosh par'ot oyev. Nitalewesha mishale yangu kwa damu, na upanga wangu utakula nyama, kwa damu ya waliouawa na mateka, kwa vichwa vya wakuu wa adui.
32:43 הַרְנִ֤ינוּ גוֹיִם֙ עַמּ֔וֹ כִּ֥י דַם־עֲבָדָ֖יו יִקּ֑וֹם וְנָקָם֙ יָשִׁ֣יב לְצָרָ֔יו וְכִפֶּ֥ר אַדְמָת֖וֹ עַמּֽוֹ׃ Harnínu goyim amó, ki dam-avadáv yikóm; venakám yashiv letsaráv, vekhiper admató amó. Furahini, enyi mataifa, pamoja na watu wake, kwa maana atalipiza kisasi damu ya watumishi wake, atawalipiza kisasi adui zake, naye atafanya upatanisho kwa ajili ya nchi yake na watu wake.

— Aliya 7 · Devarim 32:44–52 —

#עבריתTransliteraciónKiswahili
32:44 וַיָּבֹ֣א מֹשֶׁ֗ה וַיְדַבֵּ֛ר אֶת־כָּל־דִּבְרֵ֥י הַשִּׁירָֽה־הַזֹּ֖את בְּאָזְנֵ֣י הָעָ֑ם ה֖וּא וְהוֹשֵׁ֥עַ בִּן־נֽוּן׃ Vayavó Moshéh, vayedabér et-kol-divréy hashiráh-hazot be'ozney ha'am, hu veHoshéa bin-Nun. Naye Musa alikuja, akayanena maneno yote ya wimbo huu masikioni mwa watu, yeye na Hoshea mwana wa Nuni.
32:45 וַיְכַ֣ל מֹשֶׁ֗ה לְדַבֵּ֛ר אֶת־כָּל־הַדְּבָרִ֥ים הָאֵ֖לֶּה אֶל־כָּל־יִשְׂרָאֵֽל׃ Vayekhál Moshéh ledaber et-kol-hadevarim ha'éleh el-kol-Yisra'el. Naye Musa alimaliza kunena maneno haya yote kwa Israeli wote.
32:46 וַיֹּ֤אמֶר אֲלֵהֶם֙ שִׂ֣ימוּ לְבַבְכֶ֔ם לְכָל־הַדְּבָרִ֔ים אֲשֶׁ֧ר אָנֹכִ֛י מֵעִ֥יד בָּכֶ֖ם הַיּ֑וֹם אֲשֶׁ֤ר תְּצַוֻּם֙ אֶת־בְּנֵיכֶ֔ם לִשְׁמֹ֣ר לַעֲשׂ֔וֹת אֶת־כָּל־דִּבְרֵ֖י הַתּוֹרָ֥ה הַזֹּֽאת׃ Vayómer alehém: Símu levavkhém lekhol-hadevarim asher anokhí meid bakhém hayóm, asher tetsavúm et-beneykhém lishmór la'asót et-kol-divréy hatoráh hazot. Akawaambia: Wekeni mioyo yenu juu ya maneno yote ninayowashuhudia leo, mtakayowaagiza watoto wenu, ili wazingatie kutenda maneno yote ya Torati hii.
32:47 כִּ֠י לֹֽא־דָבָ֨ר רֵ֥ק הוּא֙ מִכֶּ֔ם כִּי־ה֖וּא חַיֵּיכֶ֑ם וּבַדָּבָ֣ר הַזֶּ֗ה תַּאֲרִ֤יכוּ יָמִים֙ עַל־הָ֣אֲדָמָ֔ה אֲשֶׁ֨ר אַתֶּ֜ם עֹבְרִ֧ים אֶת־הַיַּרְדֵּ֛ן שָׁ֖מָּה לְרִשְׁתָּֽהּ׃ Ki lo-davár rek hu mikém, ki-hu khayeykhém; uvadavár hazéh ta'aríkhu yamim al-ha'adamáh, asher atém ovrim et-haYardén shámah lerishtáh. Kwa maana si jambo lisilo na maana kwenu, bali ni uzima wenu; na kwa neno hili mtazidisha siku zenu katika nchi mnayoivukia Yordani kuimiliki.
32:48 וַיְדַבֵּ֤ר יְהוָה֙ אֶל־מֹשֶׁ֔ה בְּעֶ֛צֶם הַיּ֥וֹם הַזֶּ֖ה לֵאמֹֽר׃ Vayedabér Adonay el-Moshéh be'étsem hayóm hazéh lemor: Naye Yeye wa Milele akanena na Musa siku iyo hiyo, akisema:
32:49 עֲלֵ֡ה אֶל־הַר֩ הָעֲבָרִ֨ים הַזֶּ֜ה הַר־נְב֗וֹ אֲשֶׁר֙ בְּאֶ֣רֶץ מוֹאָ֔ב אֲשֶׁ֖ר עַל־פְּנֵ֣י יְרֵח֑וֹ וּרְאֵה֙ אֶת־אֶ֣רֶץ כְּנַ֔עַן אֲשֶׁ֨ר אֲנִ֥י נֹתֵ֛ן לִבְנֵ֥י יִשְׂרָאֵ֖ל לַאֲחֻזָּֽה׃ Aléh el-har ha'Avarim hazéh, har-Nevó, asher be'érets Moáv, asher al-peney Yerekhó; ure'éh et-érets Kena'an, asher aní notén livney Yisra'el la'akhuzáh. Panda mlima huu wa Abarimu, mlima Nebo, ulio katika nchi ya Moabu, ukabiliana na Yeriko; uitazame nchi ya Kanaani, ninayowapa wana wa Israeli kuwa milki.
32:50 וּמֻ֗ת בָּהָר֙ אֲשֶׁ֤ר אַתָּה֙ עֹלֶ֣ה שָׁ֔מָּה וְהֵאָסֵ֖ף אֶל־עַמֶּ֑יךָ כַּֽאֲשֶׁר־מֵ֞ת אַהֲרֹ֤ן אָחִ֨יךָ֙ בְּהֹ֣ר הָהָ֔ר וַיֵּאָ֖סֶף אֶל־עַמָּֽיו׃ Umút bahár asher atáh oléh shámah, veheasef el-amékha; ka'asher-met Aharón akhíkha beHór hahár, vayeasef el-amáv. Nawe ufe mlimani huko unakopanda, ukusanyike kwa watu wako, kama Haruni nduguyo alivyokufa mlima Hori, akakusanywa kwa watu wake.
32:51 עַל֩ אֲשֶׁ֨ר מְעַלְתֶּ֜ם בִּ֗י בְּתוֹךְ֙ בְּנֵ֣י יִשְׂרָאֵ֔ל בְּמֵֽי־מְרִיבַ֥ת קָדֵ֖שׁ מִדְבַּר־צִ֑ן עַ֣ל אֲשֶׁ֤ר לֹֽא־קִדַּשְׁתֶּם֙ אוֹתִ֔י בְּת֖וֹךְ בְּנֵ֥י יִשְׂרָאֵֽל׃ Al asher me'altém bi betokh beney Yisra'el, beméy-Merivát Kadésh midbar-Tsin; al asher lo-kidashtém otí betokh beney Yisra'el. Kwa sababu mliniasi kati ya wana wa Israeli, kwenye maji ya Meriba ya Kadeshi, katika jangwa la Sini; kwa sababu hamkunitakasa kati ya wana wa Israeli.
32:52 כִּ֥י מִנֶּ֖גֶד תִּרְאֶ֣ה אֶת־הָאָ֑רֶץ וְשָׁ֨מָּה֙ לֹ֣א תָב֔וֹא אֶל־הָאָ֕רֶץ אֲשֶׁר־אֲנִ֥י נֹתֵ֖ן לִבְנֵ֥י יִשְׂרָאֵֽל׃ Ki minéged tir'éh et-ha'árets; veshámah lo tavó el-ha'árets, asher-aní notén livney Yisra'el. Kwa maana utaiona nchi kwa mbali, lakini huko hutaingia, katika nchi ninayowapa wana wa Israeli.

— Maftir · Devarim 32:48–52 —

#עבריתTransliteraciónKiswahili
32:48 (Maftir) וַיְדַבֵּ֤ר יְהוָה֙ אֶל־מֹשֶׁ֔ה בְּעֶ֛צֶם הַיּ֥וֹם הַזֶּ֖ה לֵאמֹֽר׃ Vayedabér Adonay el-Moshéh be'étsem hayóm hazéh lemor: Naye Yeye wa Milele akanena na Musa siku iyo hiyo, akisema:
32:49 (Maftir) עֲלֵ֡ה אֶל־הַר֩ הָעֲבָרִ֨ים הַזֶּ֜ה הַר־נְב֗וֹ אֲשֶׁר֙ בְּאֶ֣רֶץ מוֹאָ֔ב אֲשֶׁ֖ר עַל־פְּנֵ֣י יְרֵח֑וֹ וּרְאֵה֙ אֶת־אֶ֣רֶץ כְּנַ֔עַן אֲשֶׁ֨ר אֲנִ֥י נֹתֵ֛ן לִבְנֵ֥י יִשְׂרָאֵ֖ל לַאֲחֻזָּֽה׃ Aléh el-har ha'Avarim hazéh, har-Nevó, asher be'érets Moáv, asher al-peney Yerekhó; ure'éh et-érets Kena'an, asher aní notén livney Yisra'el la'akhuzáh. Panda mlima huu wa Abarimu, mlima Nebo, ulio katika nchi ya Moabu, ukabiliana na Yeriko; uitazame nchi ya Kanaani, ninayowapa wana wa Israeli kuwa milki.
32:50 (Maftir) וּמֻ֗ת בָּהָר֙ אֲשֶׁ֤ר אַתָּה֙ עֹלֶ֣ה שָׁ֔מָּה וְהֵאָסֵ֖ף אֶל־עַמֶּ֑יךָ כַּֽאֲשֶׁר־מֵ֞ת אַהֲרֹ֤ן אָחִ֨יךָ֙ בְּהֹ֣ר הָהָ֔ר וַיֵּאָ֖סֶף אֶל־עַמָּֽיו׃ Umút bahár asher atáh oléh shámah, veheasef el-amékha; ka'asher-met Aharón akhíkha beHór hahár, vayeasef el-amáv. Nawe ufe mlimani huko unakopanda, ukusanyike kwa watu wako, kama Haruni nduguyo alivyokufa mlima Hori, akakusanywa kwa watu wake.
32:51 (Maftir) עַל֩ אֲשֶׁ֨ר מְעַלְתֶּ֜ם בִּ֗י בְּתוֹךְ֙ בְּנֵ֣י יִשְׂרָאֵ֔ל בְּמֵֽי־מְרִיבַ֥ת קָדֵ֖שׁ מִדְבַּר־צִ֑ן עַ֣ל אֲשֶׁ֤ר לֹֽא־קִדַּשְׁתֶּם֙ אוֹתִ֔י בְּת֖וֹךְ בְּנֵ֥י יִשְׂרָאֵֽל׃ Al asher me'altém bi betokh beney Yisra'el, beméy-Merivát Kadésh midbar-Tsin; al asher lo-kidashtém otí betokh beney Yisra'el. Kwa sababu mliniasi kati ya wana wa Israeli, kwenye maji ya Meriba ya Kadeshi, katika jangwa la Sini; kwa sababu hamkunitakasa kati ya wana wa Israeli.
32:52 (Maftir) כִּ֥י מִנֶּ֖גֶד תִּרְאֶ֣ה אֶת־הָאָ֑רֶץ וְשָׁ֨מָּה֙ לֹ֣א תָב֔וֹא אֶל־הָאָ֕רֶץ אֲשֶׁר־אֲנִ֥י נֹתֵ֖ן לִבְנֵ֥י יִשְׂרָאֵֽל׃ Ki minéged tir'éh et-ha'árets; veshámah lo tavó el-ha'árets, asher-aní notén livney Yisra'el. Kwa maana utaiona nchi kwa mbali, lakini huko hutaingia, katika nchi ninayowapa wana wa Israeli.

Haftara ya Shabati Shuva · Hosea 14:2–10 + Mika 7:18–20 — "Shuva Israeli"

#עבריתTransliterationKiswahili
Hos 14:2 שׁ֚וּבָה יִשְׂרָאֵ֔ל עַ֖ד יְהוָ֣ה אֱלֹהֶ֑יךָ כִּ֥י כָשַׁ֖לְתָּ בַּעֲוֺנֶֽךָ׃ Shuvah Yisra'el ad Adonay Eloheykha; ki khashalta ba'avonekha. Rudi, Ee Israeli, kwa Yeye wa Milele Mungu wako; kwa maana umeanguka kwa sababu ya uovu wako.
Hos 14:3 קְח֤וּ עִמָּכֶם֙ דְּבָרִ֔ים וְשׁ֖וּבוּ אֶל־יְהוָ֑ה אִמְר֣וּ אֵלָ֗יו כָּל־תִּשָּׂ֤א עָוֺן֙ וְקַח־ט֔וֹב וּֽנְשַׁלְּמָ֥ה פָרִ֖ים שְׂפָתֵֽינוּ׃ Kkhu imakhem devarim veshuvu el-Adonay; imru elav kol-tisa avon vekakh-tov, unshalema farim sfateynu. Twaeni maneno pamoja nanyi, mrudi kwa Yeye wa Milele; mwambieni: Samehe uovu wote, ukubali mema, nasi tutatoa sadaka ya midomo yetu badala ya ndama.
Hos 14:4 אַשּׁ֣וּר לֹ֣א יוֹשִׁיעֵ֗נוּ עַל־סוּס֙ לֹ֣א נִרְכָּ֔ב וְלֹא־נֹ֥אמַר ע֛וֹד אֱלֹהֵ֖ינוּ לְמַעֲשֵׂ֣ה יָדֵ֑ינוּ אֲשֶׁר־בְּךָ֖ יְרֻחַ֥ם יָתֽוֹם׃ Ashur lo yoshi'enu, al-sus lo nirkav, veló-nomar od Eloheynu lema'ase yadeynu; asher-bekhá yerukham yatom. Ashuru hataweza kutuokoa, hatutapanda farasi, wala hatutasema tena ‘mungu wetu’ kwa kazi ya mikono yetu; kwa maana ndani yako yatima hupata huruma.
Hos 14:5 אֶרְפָּא֙ מְשׁ֣וּבָתָ֔ם אֹהֲבֵ֖ם נְדָבָ֑ה כִּ֛י שָׁ֥ב אַפִּ֖י מִמֶּֽנּוּ׃ Erpa meshuvatam, ohavem nedavah; ki shav api mimenu. Nitaponya upotovu wao, nitawapenda kwa hiari; kwa maana hasira yangu imegeuka kutoka kwake.
Hos 14:6 אֶהְיֶ֤ה כַטַּל֙ לְיִשְׂרָאֵ֔ל יִפְרַ֖ח כַּשּֽׁוֹשַׁנָּ֑ה וְיַ֥ךְ שָׁרָשָׁ֖יו כַּלְּבָנֽוֹן׃ Ehyeh katal leYisra'el, yifrakh kashoshanah; veyakh sharashav kaLevanon. Nitakuwa kama umande kwa Israeli; atachanua kama yungiyungi, ataeneza mizizi yake kama Lebanoni.
Hos 14:7 יֵֽלְכוּ֙ יֹֽנְקוֹתָ֔יו וִיהִ֥י כַזַּ֖יִת הוֹד֑וֹ וְרֵ֥יחַֽ ל֖וֹ כַּלְּבָנֽוֹן׃ Yelkhu yonkotav, vihi khazayit hodo; vereyakh lo kaLevanon. Matawi yake yataenea, na uzuri wake utakuwa kama wa mzeituni, na harufu yake kama ya Lebanoni.
Hos 14:8 יָשֻׁ֨בוּ֙ יֹשְׁבֵ֣י בְצִלּ֔וֹ יְחַיּ֥וּ דָגָ֖ן וְיִפְרְח֣וּ כַגָּ֑פֶן זִכְר֖וֹ כְּיֵ֥ין לְבָנֽוֹן׃ Yashuvu yoshvey vetsilo, yekhayu dagan veyifrkhu kagafen; zikhro keyeyn Levanon. Wakaao kivulini mwake watarudi; watastawi kama nafaka, watachanua kama mzabibu; sifa yake itakuwa kama divai ya Lebanoni.
Hos 14:9 אֶפְרַ֕יִם מַה־לִּ֥י ע֖וֹד לָֽעֲצַבִּ֑ים אֲנִ֧י עָנִ֣יתִי וַאֲשׁוּרֶ֗נּוּ אֲנִי֙ כִּבְר֣וֹשׁ רַֽעֲנָ֔ן מִמֶּ֖נִּי פֶּרְיְךָ֥ נִמְצָֽא׃ Efrayim mah-li od la'atsabim; aní aníti va'ashurenu, aní kivrosh ra'anan; mimeni peryekha nimtsa. Efraimu atasema: Nina nini tena na sanamu? Nimemsikia na nitamwangalia; mimi ni kama msunobari mbichi; kutoka kwangu matunda yako yanapatikana.
Hos 14:10 מִ֤י חָכָם֙ וְיָ֣בֵֽן אֵ֔לֶּה נָב֖וֹן וְיֵֽדָעֵ֑ם כִּֽי־יְשָׁרִ֞ים דַּרְכֵ֣י יְהוָ֗ה וְצַדִּקִים֙ יֵ֣לְכוּ בָ֔ם וּפֹשְׁעִ֖ים יִכָּ֥שְׁלוּ בָֽם׃ Mi khakham veyaven eleh, navon veyeda'em; ki-yesharim darkhey Adonay, vetsadikim yelkhu vam, ufosh'im yikashlu vam. Mwenye hekima na afahamu haya; mwenye ufahamu na ayajue; kwa maana njia za Yeye wa Milele ni nyofu, wenye haki watazitembea, lakini waasi watajikwaa ndani yake.
Mic 7:18 מִי־אֵ֣ל כָּמ֗וֹךָ נֹשֵׂ֤א עָוֺן֙ וְעֹבֵ֣ר עַל־פֶּ֔שַׁע לִשְׁאֵרִ֖ית נַחֲלָת֑וֹ לֹא־הֶחֱזִ֤יק לָעַד֙ אַפּ֔וֹ כִּֽי־חָפֵ֥ץ חֶ֖סֶד הֽוּא׃ Mi-El kamokha nose avon ve'over al-pesha lish'erit nakhalato; lo-hekhezik la'ad apo, ki-khafets khesed hu. Ni nani Mungu aliye kama wewe, asameheye uovu na kuachilia kosa la mabaki ya urithi wake? Hashiki hasira yake milele, kwa kuwa hupendezwa na rehema.
Mic 7:19 יָשׁ֣וּב יְרַֽחֲמֵ֔נוּ יִכְבֹּ֖שׁ עֲוֺֽנֹתֵ֑ינוּ וְתַשְׁלִ֛יךְ בִּמְצֻל֥וֹת יָ֖ם כָּל־חַטֹּאותָֽם׃ Yashuv yerakhamenu, yikhbosh avonoteynu; vetashlikh bimtsulot yam kol-khatotam. Atarudi kuturehemu; atazishinda maovu yetu, nawe utayatupa dhambi zetu zote katika vilindi vya bahari.
Mic 7:20 תִּתֵּ֤ן אֱמֶת֙ לְיַֽעֲקֹ֔ב חֶ֖סֶד לְאַבְרָהָ֑ם אֲשֶׁר־נִשְׁבַּ֥עְתָּ לַאֲבֹתֵ֖ינוּ מִ֥ימֵי קֶֽדֶם׃ Titen emet leYa'akov, khesed leAvraham; asher-nishba'ta la'avoteynu mimey kedem. Utamwonyesha Yakobo kweli, na Ibrahimu rehema, kama ulivyowaapia baba zetu tangu siku za kale.

Kabla ya kusoma

בָּרְכוּ אֶת ה' הַמְבֹרָךְ׃ בָּרוּךְ ה' הַמְבֹרָךְ לְעוֹלָם וָעֶד׃ בָּרוּךְ אַתָּה ה' אֱלֹהֵינוּ מֶלֶךְ הָעוֹלָם, אֲשֶׁר בָּחַר בָּנוּ מִכָּל הָעַמִּים וְנָתַן לָנוּ אֶת תּוֹרָתוֹ. בָּרוּךְ אַתָּה ה', נוֹתֵן הַתּוֹרָה׃

Barekhú et Adonay hamevorákh. Barukh Adonay hamevorákh leolám vaed. Barukh atá Adonay Eloheynu Mélekh haolám, asher bakhar banu mikol haamím venatán lanu et Torató. Barukh atá Adonay, notén haTorá.

Mhimidini Yeye wa Milele, Mwenye Kuhimidiwa. Ahimidiwe Yeye wa Milele, Mwenye Kuhimidiwa, milele na milele. Umehimidiwa Wewe, Yeye wa Milele, Mungu wetu, Mfalme wa ulimwengu, uliyetuchagua kutoka mataifa yote na kutupa Tora Yako. Umehimidiwa Wewe, Yeye wa Milele, utoaye Tora.

Baada ya kusoma

בָּרוּךְ אַתָּה ה' אֱלֹהֵינוּ מֶלֶךְ הָעוֹלָם, אֲשֶׁר נָתַן לָנוּ תּוֹרַת אֱמֶת, וְחַיֵּי עוֹלָם נָטַע בְּתוֹכֵנוּ. בָּרוּךְ אַתָּה ה', נוֹתֵן הַתּוֹרָה׃

Barukh atá Adonay Eloheynu Mélekh haolám, asher natán lanu Torat emet, vekhayéy olám nata betokhénu. Barukh atá Adonay, notén haTorá.

Umehimidiwa Wewe, Yeye wa Milele, Mungu wetu, Mfalme wa ulimwengu, uliyetupa Tora ya kweli, na kupanda uzima wa milele katikati yetu. Umehimidiwa Wewe, Yeye wa Milele, utoaye Tora.