Parashat Vaetchanan
Devarim (Powtorzonego Prawa) 3:23-7:11 · Haftara: Jeszajahu (Izajasz) 40:1-26 (Szabat Nachamu)
Spis tresci
1. Alija — Devarim 3:23-4:4
Audio hebrajskie / polskie — w przygotowaniu
| 3:23 | וָאֶתְחַנַּן אֶל־יְהוָה בָּעֵת הַהִוא לֵאמֹר. | Va'etchanán el Adonay ba'et hahí lemor | I błagałem Adonaja w owym czasie, mówiąc: |
| 3:24 | אֲדֹנָי יְהוִה אַתָּה הַחִלּוֹתָ לְהַרְאוֹת אֶת־עַבְדְּךָ אֶת־גָּדְלְךָ וְאֶת־יָדְךָ הַחֲזָקָה אֲשֶׁר מִי־אֵל בַּשָּׁמַיִם וּבָאָרֶץ אֲשֶׁר־יַעֲשֶׂה כְמַעֲשֶׂיךָ וְכִגְבוּרֹתֶךָ. | Adonay Elohim, atá hachilota leharot et avdechá et godlechá ve'et yadechá hachazaká, asher mi El bashamáyim uva'áretz asher ya'asé chema'asechá vechigvurotécha | Panie Adonaju, Ty zacząłeś okazywać swemu słudze swą wielkość i swą potężną rękę; bo któryż bóg jest na niebie albo na ziemi, który mógłby czynić takie dzieła i takie potężne czyny jak Twoje? |
| 3:25 | אֶעְבְּרָה־נָּא וְאֶרְאֶה אֶת־הָאָרֶץ הַטּוֹבָה אֲשֶׁר בְּעֵבֶר הַיַּרְדֵּן הָהָר הַטּוֹב הַזֶּה וְהַלְּבָנוֹן. | E'ebrá na ve'er'é et ha'áretz hatová asher be'éver haYardén, hahár hatov hazé vehaLevanón | Pozwól mi, proszę, przejść i zobaczyć tę dobrą ziemię za Jordanem, ową dobrą górę i Liban. |
| 3:26 | וַיִּתְעַבֵּר יְהוָה בִּי לְמַעַנְכֶם וְלֹא שָׁמַע אֵלָי וַיֹּאמֶר יְהוָה אֵלַי רַב־לָךְ אַל־תּוֹסֶף דַּבֵּר אֵלַי עוֹד בַּדָּבָר הַזֶּה. | Vayit'abér Adonay bi lema'anchém veló shamá elay, vayómer Adonay elay: rav lach, al tosef daber elay od badavár hazé | Ale Adonaj rozgniewał się na mnie z waszego powodu i nie wysłuchał mnie; i rzekł do mnie Adonaj: Dosyć, nie mów Mi więcej o tej sprawie. |
| 3:27 | עֲלֵה רֹאשׁ הַפִּסְגָּה וְשָׂא עֵינֶיךָ יָמָּה וְצָפֹנָה וְתֵימָנָה וּמִזְרָחָה וּרְאֵה בְעֵינֶיךָ כִּי־לֹא תַעֲבֹר אֶת־הַיַּרְדֵּן הַזֶּה. | Alé rosh haPisgá vesá einécha yáma vetzafóna veteimána umizrácha ur'é be'einécha ki lo ta'avor et haYardén hazé | Wstąp na szczyt Pisga i podnieś oczy ku zachodowi, północy, południowi i wschodowi, i patrz oczami swymi; bo nie przejdziesz tego Jordanu. |
| 3:28 | וְצַו אֶת־יְהוֹשֻׁעַ וְחַזְּקֵהוּ וְאַמְּצֵהוּ כִּי־הוּא יַעֲבֹר לִפְנֵי הָעָם הַזֶּה וְהוּא יַנְחִיל אוֹתָם אֶת־הָאָרֶץ אֲשֶׁר תִּרְאֶה. | Vetzav et Yehoshúa vechazkéhu ve'amtzéhu ki hu ya'avor lifné ha'am hazé vehu yanchil otám et ha'áretz asher tir'é | Ale rozkaż Jozuemu, i zachęć go, i umocnij go; bo on przejdzie przed tym ludem, i on da im w dziedzictwo ziemię, którą zobaczysz. |
| 3:29 | וַנֵּשֶׁב בַּגָּיְא מוּל בֵּית פְּעוֹר. | Vanéshev bagáy mul Bet Pe'or | I pozostaliśmy w dolinie naprzeciw Bet-Peor. |
| 4:1 | וְעַתָּה יִשְׂרָאֵל שְׁמַע אֶל־הַחֻקִּים וְאֶל־הַמִּשְׁפָּטִים אֲשֶׁר אָנֹכִי מְלַמֵּד אֶתְכֶם לַעֲשׂוֹת לְמַעַן תִּחְיוּ וּבָאתֶם וִירִשְׁתֶּם אֶת־הָאָרֶץ אֲשֶׁר יְהוָה אֱלֹהֵי אֲבֹתֵיכֶם נֹתֵן לָכֶם. | Ve'atá Yisrael shemá el hachukím ve'el hamishpatím asher anochí melamed etchém la'asot lemá'an tichyú uva'tém virishtém et ha'áretz asher Adonay Elohé avotechém notén lachém | Teraz więc, Izraelu, słuchaj ustaw i praw, których cię uczę, abyście je wypełniali, żebyście żyli, i weszli, i posiedli ziemię, którą Adonaj, Bóg waszych ojców, wam daje. |
| 4:2 | לֹא תֹסִפוּ עַל־הַדָּבָר אֲשֶׁר אָנֹכִי מְצַוֶּה אֶתְכֶם וְלֹא תִגְרְעוּ מִמֶּנּוּ לִשְׁמֹר אֶת־מִצְוֺת יְהוָה אֱלֹהֵיכֶם אֲשֶׁר אָנֹכִי מְצַוֶּה אֶתְכֶם. | Lo tosífu al hadavár asher anochí metzavé etchém veló tigre'ú minénu lishmor et mitzvot Adonay Elohechém asher anochí metzavé etchém | Nie dodacie nic do słowa, które wam nakazuję, ani nic z niego nie ujmiecie, abyście strzegli przykazań Adonaja, waszego Boga, które wam nakazuję. |
| 4:3 | עֵינֵיכֶם הָרֹאֹת אֵת אֲשֶׁר־עָשָׂה יְהוָה בְּבַעַל פְּעוֹר כִּי כָל־הָאִישׁ אֲשֶׁר הָלַךְ אַחֲרֵי בַעַל־פְּעוֹר הִשְׁמִידוֹ יְהוָה אֱלֹהֶיךָ מִקִּרְבֶּךָ. | Einechém haro'ot et asher asá Adonay beVá'al Pe'or ki chol ha'ish asher halách acharé Va'al Pe'or hishmidó Adonay Elohécha mikirbécha | Oczy wasze widziały, co uczynił Adonaj z Baal-Peorem; bo każdego człowieka, który poszedł za Baal-Peorem, wytracił Adonaj, Bóg twój, spośród ciebie. |
| 4:4 | וְאַתֶּם הַדְּבֵקִים בַּיהוָה אֱלֹהֵיכֶם חַיִּים כֻּלְּכֶם הַיּוֹם. | Ve'atém hadevekím baAdonay Elohechém chayím kulechém hayóm | A wy, którzy trzymaliście się Adonaja, Boga waszego, wszyscy jesteście dziś żywi. |
2. Alija — Devarim 4:5-4:40
Audio hebrajskie / polskie — w przygotowaniu
| 4:5 | רְאֵה לִמַּדְתִּי אֶתְכֶם חֻקִּים וּמִשְׁפָּטִים כַּאֲשֶׁר צִוַּנִי יְהוָה אֱלֹהָי לַעֲשׂוֹת כֵּן בְּקֶרֶב הָאָרֶץ אֲשֶׁר אַתֶּם בָּאִים שָׁמָּה לְרִשְׁתָּהּ. | Re'é limadeti etchém chukím umishpatím ka'asher tzivani Adonay Elohái la'asot ken bekérev ha'áretz asher atém ba'ím shama lerishtá | Patrzcie, nauczyłem was ustaw i praw, jak mi rozkazał Adonaj, Bóg mój, abyście tak czynili w ziemi, do której wchodzicie, aby ją posiąść. |
| 4:6 | וּשְׁמַרְתֶּם וַעֲשִׂיתֶם כִּי הִוא חָכְמַתְכֶם וּבִינַתְכֶם לְעֵינֵי הָעַמִּים אֲשֶׁר יִשְׁמְעוּן אֵת כָּל־הַחֻקִּים הָאֵלֶּה וְאָמְרוּ רַק עַם־חָכָם וְנָבוֹן הַגּוֹי הַגָּדוֹל הַזֶּה. | Ushmartém va'asitém ki hi chochmatchém uvinatchém le'einé ha'amím asher yishme'ún et kol hachukím ha'éle ve'ameru rak am chachám venavón hagoy hagadól hazé | Przestrzegajcie ich więc i wypełniajcie je; bo to będzie waszą mądrością i waszym rozumem w oczach narodów, które usłyszawszy o wszystkich tych ustawach, powiedzą: Zaprawdę, ten wielki naród jest ludem mądrym i rozumnym. |
| 4:7 | כִּי מִי־גוֹי גָּדוֹל אֲשֶׁר־לוֹ אֱלֹהִים קְרֹבִים אֵלָיו כַּיהוָה אֱלֹהֵינוּ בְּכָּל־קָרְאֵנוּ אֵלָיו. | Ki mi goy gadól asher lo Elohim kerovím elav kaAdonay Elohénu bechol koreénu elav | Bo któryż wielki naród ma bogów tak bliskich sobie, jak Adonaj, Bóg nasz, jest nam bliski, ilekroć Go wzywamy? |
| 4:8 | וּמִי גּוֹי גָּדוֹל אֲשֶׁר־לוֹ חֻקִּים וּמִשְׁפָּטִים צַדִּיקִם כְּכֹל הַתּוֹרָה הַזֹּאת אֲשֶׁר אָנֹכִי נֹתֵן לִפְנֵיכֶם הַיּוֹם. | Umí goy gadól asher lo chukím umishpatím tzadikím kechol haTorá hazot asher anochí notén lifnechém hayóm | I któryż wielki naród ma ustawy i prawa tak sprawiedliwe, jak cała ta Tora, którą dziś przedkładam wam? |
| 4:9 | רַק הִשָּׁמֶר לְךָ וּשְׁמֹר נַפְשְׁךָ מְאֹד פֶּן־תִּשְׁכַּח אֶת־הַדְּבָרִים אֲשֶׁר־רָאוּ עֵינֶיךָ וּפֶן־יָסוּרוּ מִלְּבָבְךָ כֹּל יְמֵי חַיֶּיךָ וְהוֹדַעְתָּם לְבָנֶיךָ וְלִבְנֵי בָנֶיךָ. | Rak hishámer lechá ushmor nafshechá me'ód pen tishkách et hadevarím asher ra'ú einécha ufén yasúru milevavchá kol yemé chayécha vehoda'tám levanécha velivné vanécha | Tylko strzeż się i pilnie strzeż duszy swojej, abyś nie zapomniał rzeczy, które widziały oczy twoje, i aby nie odeszły z serca twego po wszystkie dni życia twego; ale opowiadaj je synom twoim i synom synów twoich — |
| 4:10 | יוֹם אֲשֶׁר עָמַדְתָּ לִפְנֵי יְהוָה אֱלֹהֶיךָ בְּחֹרֵב בֶּאֱמֹר יְהוָה אֵלַי הַקְהֶל־לִי אֶת־הָעָם וְאַשְׁמִעֵם אֶת־דְּבָרָי אֲשֶׁר יִלְמְדוּן לְיִרְאָה אֹתִי כָּל־הַיָּמִים אֲשֶׁר הֵם חַיִּים עַל־הָאֲדָמָה וְאֶת־בְּנֵיהֶם יְלַמֵּדוּן. | Yom asher amádeta lifné Adonay Elohécha beChorév be'emór Adonay elay hakhél li et ha'ám ve'ashmi'ém et devaráy asher yilmedún leyir'á otí kol hayamím asher hem chayím al ha'adamá ve'et benehém yelamedún | o dniu, gdy stałeś przed Adonajem, Bogiem twoim, na Horebie, gdy Adonaj rzekł do mnie: Zgromadź mi lud, abym im dał usłyszeć moje słowa, których nauczą się, aby bać się mnie po wszystkie dni, które będą żyć na ziemi, i nauczą swoje dzieci. |
| 4:11 | וַתִּקְרְבוּן וַתַּעַמְדוּן תַּחַת הָהָר וְהָהָר בֹּעֵר בָּאֵשׁ עַד־לֵב הַשָּׁמַיִם חֹשֶׁךְ עָנָן וַעֲרָפֶל. | Vatikrevún vata'amdún táchat hahár vehahár bo'ér ba'ésh ad lev hashamáyim chóshech anán va'arafél | I zbliżyliście się, i staliście u podnóża góry, a góra płonęła ogniem aż do samego nieba, z ciemnością, chmurą i mrokiem. |
| 4:12 | וַיְדַבֵּר יְהוָה אֲלֵיכֶם מִתּוֹךְ הָאֵשׁ קוֹל דְּבָרִים אַתֶּם שֹׁמְעִים וּתְמוּנָה אֵינְכֶם רֹאִים זוּלָתִי קוֹל. | Vayedabér Adonay alechém mitóch ha'ésh kol devarím atém shom'ím utemuná eynechém ro'ím zulatí kol | I mówił Adonaj do was spośród ognia; głos słów słyszeliście, ale żadnej postaci nie widzieliście, tylko głos. |
| 4:13 | וַיַּגֵּד לָכֶם אֶת־בְּרִיתוֹ אֲשֶׁר צִוָּה אֶתְכֶם לַעֲשׂוֹת עֲשֶׂרֶת הַדְּבָרִים וַיִּכְתְּבֵם עַל־שְׁנֵי לֻחוֹת אֲבָנִים. | Vayaged lachém et beritó asher tzivá etchém la'asot aséret hadevarím vayichtevém al shené luchót avaním | I oznajmił wam swoje przymierze, które nakazał wam wypełniać, dziesięć przykazań; i napisał je na dwóch kamiennych tablicach. |
| 4:14 | וְאֹתִי צִוָּה יְהוָה בָּעֵת הַהִוא לְלַמֵּד אֶתְכֶם חֻקִּים וּמִשְׁפָּטִים לַעֲשֹׂתְכֶם אֹתָם בָּאָרֶץ אֲשֶׁר אַתֶּם עֹבְרִים שָׁמָּה לְרִשְׁתָּהּ. | Ve'otí tzivá Adonay ba'et hahí lelamed etchém chukím umishpatím la'asotchém otám ba'áretz asher atém ovrím shama lerishtá | A mnie rozkazał Adonaj w owym czasie nauczyć was ustaw i praw, abyście je wypełniali w ziemi, do której przechodzicie, aby ją posiąść. |
| 4:15 | וְנִשְׁמַרְתֶּם מְאֹד לְנַפְשֹׁתֵיכֶם כִּי לֹא רְאִיתֶם כָּל־תְּמוּנָה בְּיוֹם דִּבֶּר יְהוָה אֲלֵיכֶם בְּחֹרֵב מִתּוֹךְ הָאֵשׁ. | Venishmartém me'ód lenafshotechém ki lo re'itém kol temuná beyóm dibér Adonay alechém beChorév mitóch ha'ésh | Strzeżcie się więc bardzo, bo nie widzieliście żadnej postaci w dniu, gdy Adonaj przemówił do was na Horebie spośród ognia, |
| 4:16 | פֶּן־תַּשְׁחִתוּן וַעֲשִׂיתֶם לָכֶם פֶּסֶל תְּמוּנַת כָּל־סָמֶל תַּבְנִית זָכָר אוֹ נְקֵבָה. | Pen tashchitún va'asitém lachém pésel temunát kol sámel tavnít zachár o nekevá | abyście się nie zepsuli i nie uczynili sobie rzeźby, podobizny jakiejkolwiek postaci, wizerunku mężczyzny lub kobiety, |
| 4:17 | תַּבְנִית כָּל־בְּהֵמָה אֲשֶׁר בָּאָרֶץ תַּבְנִית כָּל־צִפּוֹר כָּנָף אֲשֶׁר תָּעוּף בַּשָּׁמָיִם. | Tavnít kol behemá asher ba'áretz tavnít kol tzipór kanáf asher ta'úf bashamáyim | podobizny jakiegokolwiek zwierzęcia, które jest na ziemi, podobizny jakiegokolwiek ptaka skrzydlatego, który lata w powietrzu, |
| 4:18 | תַּבְנִית כָּל־רֹמֵשׂ בָּאֲדָמָה תַּבְנִית כָּל־דָּגָה אֲשֶׁר־בַּמַּיִם מִתַּחַת לָאָרֶץ. | Tavnít kol romés ba'adamá tavnít kol dagá asher bamáyim mitáchat la'áretz | podobizny czegokolwiek, co pełza po ziemi, albo podobizny jakiejkolwiek ryby, która jest w wodach pod ziemią. |
| 4:19 | וּפֶן־תִּשָּׂא עֵינֶיךָ הַשָּׁמַיְמָה וְרָאִיתָ אֶת־הַשֶּׁמֶשׁ וְאֶת־הַיָּרֵחַ וְאֶת־הַכּוֹכָבִים כֹּל צְבָא הַשָּׁמַיִם וְנִדַּחְתָּ וְהִשְׁתַּחֲוִיתָ לָהֶם וַעֲבַדְתָּם אֲשֶׁר חָלַק יְהוָה אֱלֹהֶיךָ אֹתָם לְכֹל הָעַמִּים תַּחַת כָּל־הַשָּׁמָיִם. | Ufén tisá einécha hashamáyma vera'íta et hashémesh ve'et hayaréach ve'et hakochavím kol tzevá hashamáyim venidachtá vehishtachavíta lahém va'avadtám asher chalák Adonay Elohécha otám lechól ha'amím táchat kol hashamáyim | I strzeż się, abyś nie podniósł oczu swoich ku niebu i, widząc słońce, księżyc i gwiazdy, cały zastęp niebieski, nie dał się zwieść, by się im kłaniać i służyć im, które Adonaj, Bóg twój, przydzielił wszystkim narodom pod całym niebem. |
| 4:20 | וְאֶתְכֶם לָקַח יְהוָה וַיּוֹצִא אֶתְכֶם מִכּוּר הַבַּרְזֶל מִמִּצְרָיִם לִהְיוֹת לוֹ לְעַם נַחֲלָה כַּיּוֹם הַזֶּה. | Ve'etchém lakách Adonay vayotzí etchém mikúr habarzél mimitzráyim liheyót lo le'ám nachalá kayóm hazé | Was zaś wziął Adonaj i wyprowadził z pieca żelaznego, z Egiptu, abyście byli ludem Jego dziedzictwa, jak dziś. |
| 4:21 | וַיהוָה הִתְאַנֶּף־בִּי עַל־דִּבְרֵיכֶם וַיִּשָּׁבַע לְבִלְתִּי עָבְרִי אֶת־הַיַּרְדֵּן וּלְבִלְתִּי־בֹא אֶל־הָאָרֶץ הַטּוֹבָה אֲשֶׁר יְהוָה אֱלֹהֶיךָ נֹתֵן לְךָ נַחֲלָה. | VaAdonay hit'anéf bi al divrechém vayishavá levilti ovrí et haYardén ulevilti vo el ha'áretz hatová asher Adonay Elohécha notén lechá nachalá | I rozgniewał się Adonaj na mnie z waszego powodu, i przysiągł, że nie przejdę Jordanu, i że nie wejdę do dobrej ziemi, którą Adonaj, Bóg twój, daje ci w dziedzictwo. |
| 4:22 | כִּי אָנֹכִי מֵת בָּאָרֶץ הַזֹּאת אֵינֶנִּי עֹבֵר אֶת־הַיַּרְדֵּן וְאַתֶּם עֹבְרִים וִירִשְׁתֶּם אֶת־הָאָרֶץ הַטּוֹבָה הַזֹּאת. | Ki anochí met ba'áretz hazót einéni ovér et haYardén ve'atém ovrím virishtém et ha'áretz hatová hazót | Bo ja muszę umrzeć w tej ziemi; nie przejdę Jordanu; ale wy przejdziecie i posiądziecie tę dobrą ziemię. |
| 4:23 | הִשָּׁמְרוּ לָכֶם פֶּן־תִּשְׁכְּחוּ אֶת־בְּרִית יְהוָה אֱלֹהֵיכֶם אֲשֶׁר כָּרַת עִמָּכֶם וַעֲשִׂיתֶם לָכֶם פֶּסֶל תְּמוּנַת כֹּל אֲשֶׁר צִוְּךָ יְהוָה אֱלֹהֶיךָ. | Hishamerú lachém pen tishkechú et berít Adonay Elohechém asher karát imachém va'asitém lachém pésel temunát kol asher tzivchá Adonay Elohécha | Strzeżcie się, abyście nie zapomnieli przymierza Adonaja, Boga waszego, które zawarł z wami, i nie uczynili sobie rzeźby, podobizny czegokolwiek, co Adonaj, Bóg twój, ci zakazał. |
| 4:24 | כִּי יְהוָה אֱלֹהֶיךָ אֵשׁ אֹכְלָה הוּא אֵל קַנָּא. | Ki Adonay Elohécha esh ochlá hu El kaná | Bo Adonaj, Bóg twój, jest ogniem trawiącym, Bogiem zazdrosnym. |
| 4:25 | כִּי־תוֹלִיד בָּנִים וּבְנֵי בָנִים וְנוֹשַׁנְתֶּם בָּאָרֶץ וְהִשְׁחַתֶּם וַעֲשִׂיתֶם פֶּסֶל תְּמוּנַת כֹּל וַעֲשִׂיתֶם הָרַע בְּעֵינֵי יְהוָה־אֱלֹהֶיךָ לְהַכְעִיסוֹ. | Ki tolíd baním uvné baním venoshantém ba'áretz vehishchatém va'asitém pésel temunát kol va'asitém hará be'einé Adonay Elohécha lehachisó | Gdy spłodzisz synów i wnuków, i zestarzejesz się w tej ziemi, i zepsujecie się, i uczynicie rzeźbę, podobiznę czegokolwiek, i uczynicie zło w oczach Adonaja, Boga twego, aby Go rozgniewać, |
| 4:26 | הַעִידֹתִי בָכֶם הַיּוֹם אֶת־הַשָּׁמַיִם וְאֶת־הָאָרֶץ כִּי־אָבֹד תֹּאבֵדוּן מַהֵר מֵעַל הָאָרֶץ אֲשֶׁר אַתֶּם עֹבְרִים אֶת־הַיַּרְדֵּן שָׁמָּה לְרִשְׁתָּהּ לֹא־תַאֲרִיכֻן יָמִים עָלֶיהָ כִּי הִשָּׁמֵד תִּשָּׁמֵדוּן. | Ha'idóti vachém hayóm et hashamáyim ve'et ha'áretz ki avód to'vedún mahér me'ál ha'áretz asher atém ovrím et haYardén shama lerishtá lo ta'arichún yamím aléha ki hishamed tishamedún | wzywam dziś na świadków przeciwko wam niebo i ziemię, że wkrótce zupełnie zginiecie z tej ziemi, do której przechodzicie przez Jordan, aby ją posiąść; nie przedłużycie na niej swoich dni, lecz zostaniecie całkowicie wytraceni. |
| 4:27 | וְהֵפִיץ יְהוָה אֶתְכֶם בָּעַמִּים וְנִשְׁאַרְתֶּם מְתֵי מִסְפָּר בַּגּוֹיִם אֲשֶׁר יְנַהֵג יְהוָה אֶתְכֶם שָׁמָּה. | Vehefítz Adonay etchém ba'amím venish'artém metéy mispár bagoyím asher yenahég Adonay etchém shama | I rozproszy was Adonaj między narodami, i pozostanie was niewielu liczbą wśród narodów, do których poprowadzi was Adonaj. |
| 4:28 | וַעֲבַדְתֶּם־שָׁם אֱלֹהִים מַעֲשֵׂה יְדֵי אָדָם עֵץ וָאֶבֶן אֲשֶׁר לֹא־יִרְאוּן וְלֹא יִשְׁמְעוּן וְלֹא יֹאכְלוּן וְלֹא יְרִיחֻן. | Va'avadtém sham Elohím ma'asé yedé adám etz va'éven asher lo yir'ún veló yishme'ún veló yochlún veló yerichún | I będziecie tam służyć bogom, dziełu rąk ludzkich, z drewna i kamienia, które nie widzą, nie słyszą, nie jedzą i nie wąchają. |
| 4:29 | וּבִקַּשְׁתֶּם מִשָּׁם אֶת־יְהוָה אֱלֹהֶיךָ וּמָצָאתָ כִּי תִדְרְשֶׁנּוּ בְּכָל־לְבָבְךָ וּבְכָל־נַפְשֶׁךָ. | Uvikashtém misham et Adonay Elohécha umatzáta ki tidreshénu bechol levavchá uvechol nafshécha | Ale jeśli stamtąd będziesz szukał Adonaja, Boga twego, znajdziesz Go, jeśli będziesz Go szukał całym sercem swoim i całą duszą swoją. |
| 4:30 | בַּצַּר לְךָ וּמְצָאוּךָ כֹּל הַדְּבָרִים הָאֵלֶּה בְּאַחֲרִית הַיָּמִים וְשַׁבְתָּ עַד־יְהוָה אֱלֹהֶיךָ וְשָׁמַעְתָּ בְּקֹלוֹ. | Batzár lechá umtza'úcha kol hadevarím ha'éle be'acharít hayamím veshavtá ad Adonay Elohécha veshamá'ta bekoló | Gdy będziesz w utrapieniu, i wszystkie te rzeczy cię dotkną w dniach ostatecznych, powrócisz do Adonaja, Boga twego, i posłuchasz Jego głosu. |
| 4:31 | כִּי אֵל רַחוּם יְהוָה אֱלֹהֶיךָ לֹא יַרְפְּךָ וְלֹא יַשְׁחִיתֶךָ וְלֹא יִשְׁכַּח אֶת־בְּרִית אֲבֹתֶיךָ אֲשֶׁר נִשְׁבַּע לָהֶם. | Ki El rachúm Adonay Elohécha lo yarpechá veló yashchitécha veló yishkách et berít avotécha asher nishbá lahém | Bo Adonaj, Bóg twój, jest Bogiem miłosiernym; nie opuści cię ani nie zniszczy, ani nie zapomni przymierza z twoimi ojcami, które im poprzysiągł. |
| 4:32 | כִּי שְׁאַל־נָא לְיָמִים רִאשֹׁנִים אֲשֶׁר־הָיוּ לְפָנֶיךָ לְמִן־הַיּוֹם אֲשֶׁר בָּרָא אֱלֹהִים אָדָם עַל־הָאָרֶץ וּלְמִקְצֵה הַשָּׁמַיִם וְעַד־קְצֵה הַשָּׁמָיִם הֲנִהְיָה כַּדָּבָר הַגָּדוֹל הַזֶּה אוֹ הֲנִשְׁמַע כָּמֹהוּ. | Ki she'ál na leyamím rishoním asher hayú lefanécha lemín hayóm asher bará Elohím adám al ha'áretz ulmiktzé hashamáyim ve'ád ketzé hashamáyim haniheyá kadavár hagadól hazé o hanishmá kamóhu | Zapytaj bowiem o dawne dni, które były przed tobą, od dnia, gdy Bóg stworzył człowieka na ziemi, i od jednego krańca nieba do drugiego, czy zdarzyło się coś tak wielkiego jak to, albo czy słyszano coś podobnego — |
| 4:33 | הֲשָׁמַע עָם קוֹל אֱלֹהִים מְדַבֵּר מִתּוֹךְ־הָאֵשׁ כַּאֲשֶׁר־שָׁמַעְתָּ אַתָּה וַיֶּחִי. | Hashamá am kol Elohím medabér mitóch ha'ésh ka'asher shamá'ta atá vayéchi | czy słyszał jakiś naród głos Boga mówiącego spośród ognia, jak ty słyszałeś, i pozostał żywy? |
| 4:34 | אוֹ הֲנִסָּה אֱלֹהִים לָבוֹא לָקַחַת לוֹ גוֹי מִקֶּרֶב גּוֹי בְּמַסֹּת בְּאֹתֹת וּבְמוֹפְתִים וּבְמִלְחָמָה וּבְיָד חֲזָקָה וּבִזְרוֹעַ נְטוּיָה וּבְמוֹרָאִים גְּדֹלִים כְּכֹל אֲשֶׁר־עָשָׂה לָכֶם יְהוָה אֱלֹהֵיכֶם בְּמִצְרַיִם לְעֵינֶיךָ. | O hanisá Elohím lavó lakáchat lo goy mikérev goy bemasót be'otót uvmoftím uvmilchamá uveyád chazaká uvizróa netuyá uvmora'ím guedolím kechol asher asá lachém Adonay Elohechém beMitzráyim le'einécha | albo czy próbował jakiś bóg pójść i wziąć sobie naród spośród innego narodu, przez próby, znaki, cuda, wojnę, mocną rękę i wyciągnięte ramię, i wielkie postrachy, jak uczynił dla was Adonaj, Bóg wasz, w Egipcie na oczach twoich? |
| 4:35 | אַתָּה הָרְאֵתָ לָדַעַת כִּי יְהוָה הוּא הָאֱלֹהִים אֵין עוֹד מִלְבַדּוֹ. | Atá hor'éta ladá'at ki Adonay hu ha'Elohím eyn od milvadó | Tobie to pokazano, abyś wiedział, że Adonaj, On jest Bogiem; nie ma innego oprócz Niego. |
| 4:36 | מִן־הַשָּׁמַיִם הִשְׁמִיעֲךָ אֶת־קֹלוֹ לְיַסְּרֶךָּ וְעַל־הָאָרֶץ הֶרְאֲךָ אֶת־אִשּׁוֹ הַגְּדוֹלָה וּדְבָרָיו שָׁמַעְתָּ מִתּוֹךְ הָאֵשׁ. | Min hashamáyim hishmi'achá et koló leyaserechá ve'ál ha'áretz her'achá et ishó hagdolá udevaráv shamá'ta mitóch ha'ésh | Z nieba dał ci usłyszeć swój głos, aby cię pouczyć; a na ziemi pokazał ci swój wielki ogień, i słyszałeś Jego słowa spośród ognia. |
| 4:37 | וְתַחַת כִּי אָהַב אֶת־אֲבֹתֶיךָ וַיִּבְחַר בְּזַרְעוֹ אַחֲרָיו וַיּוֹצִאֲךָ בְּפָנָיו בְּכֹחוֹ הַגָּדֹל מִמִּצְרָיִם. | Vetáchat ki ahav et avotécha vayivchár bezar'ó acharáv vayotzi'achá befanáv bechochó hagadól miMitzráyim | A ponieważ umiłował twoich ojców, wybrał ich potomstwo po nich, i wyprowadził cię swoją obecnością, swoją wielką mocą, z Egiptu, |
| 4:38 | לְהוֹרִישׁ גּוֹיִם גְּדֹלִים וַעֲצֻמִים מִמְּךָ מִפָּנֶיךָ לַהֲבִיאֲךָ לָתֶת־לְךָ אֶת־אַרְצָם נַחֲלָה כַּיּוֹם הַזֶּה. | Lehorísh goyím guedolím va'atzumím mimécha mipanécha lahavi'achá latét lechá et artzám nachalá kayóm hazé | aby wypędzić przed tobą narody większe i silniejsze od ciebie, aby cię wprowadzić i dać ci ich ziemię w dziedzictwo, jak dziś. |
| 4:39 | וְיָדַעְתָּ הַיּוֹם וַהֲשֵׁבֹתָ אֶל־לְבָבֶךָ כִּי יְהוָה הוּא הָאֱלֹהִים בַּשָּׁמַיִם מִמַּעַל וְעַל־הָאָרֶץ מִתָּחַת אֵין עוֹד. | Veyadá'ta hayóm vahashevóta el levavécha ki Adonay hu ha'Elohím bashamáyim mimá'al ve'ál ha'áretz mitáchat eyn od | Wiedz więc dziś i weź to sobie do serca, że Adonaj jest Bogiem w niebie w górze i na ziemi w dole; nie ma innego. |
| 4:40 | וְשָׁמַרְתָּ אֶת־חֻקָּיו וְאֶת־מִצְוֺתָיו אֲשֶׁר אָנֹכִי מְצַוְּךָ הַיּוֹם אֲשֶׁר יִיטַב לְךָ וּלְבָנֶיךָ אַחֲרֶיךָ וּלְמַעַן תַּאֲרִיךְ יָמִים עַל־הַאֲדָמָה אֲשֶׁר יְהוָה אֱלֹהֶיךָ נֹתֵן לְךָ כָּל־הַיָּמִים. | Veshamárta et chukáv ve'et mitzvotáv asher anochí metzavchá hayóm asher yitáv lechá ulvanécha acharécha ulmá'an ta'arích yamím al ha'adamá asher Adonay Elohécha notén lechá kol hayamím | I przestrzegaj Jego ustaw i Jego przykazań, które ci dziś nakazuję, aby dobrze ci się powodziło, tobie i twoim dzieciom po tobie, i abyś przedłużył swe dni na ziemi, którą Adonaj, Bóg twój, daje ci na zawsze. |
3. Alija — Devarim 4:41-4:49
Audio hebrajskie / polskie — w przygotowaniu
| 4:41 | אָז יַבְדִּיל מֹשֶׁה שָׁלֹשׁ עָרִים בְּעֵבֶר הַיַּרְדֵּן מִזְרְחָה שָׁמֶשׁ. | Az yavdíl Moshé shalósh arím be'éver haYardén mizrácha shámesh | Wtedy Mojżesz wydzielił trzy miasta za Jordanem, ku wschodowi słońca, |
| 4:42 | לָנֻס שָׁמָּה רוֹצֵחַ אֲשֶׁר יִרְצַח אֶת־רֵעֵהוּ בִּבְלִי־דַעַת וְהוּא לֹא־שֹׂנֵא לוֹ מִתְּמוֹל שִׁלְשׁוֹם וְנָס אֶל־אַחַת מִן־הֶעָרִים הָאֵל וָחָי. | Lanús shama rotzéach asher yirtzách et re'éhu bivlí dá'at vehú lo sonéh lo mitemól shilshóm venás el achát min he'arím ha'él vacháy | aby mógł tam uciec zabójca, który zabił swego bliźniego nieumyślnie, nie mając go przedtem w nienawiści, i który uciekając do jednego z tych miast, mógłby pozostać żywy: |
| 4:43 | אֶת־בֶּצֶר בַּמִּדְבָּר בְּאֶרֶץ הַמִּישֹׁר לָרֻאוּבֵנִי וְאֶת־רָאמֹת בַּגִּלְעָד לַגָּדִי וְאֶת־גּוֹלָן בַּבָּשָׁן לַמְנַשִּׁי. | Et Bétzer bamidbár be'éretz hamishór laRuvení ve'et Ramót baGuilád laGadí ve'et Golán baBashán laMenashí | Beser na pustyni, na równinie, dla Rubenitów; Ramot w Gileadzie, dla Gadytów; i Golan w Baszanie, dla Manasytów. |
| 4:44 | וְזֹאת הַתּוֹרָה אֲשֶׁר־שָׂם מֹשֶׁה לִפְנֵי בְּנֵי יִשְׂרָאֵל. | Vezót haTorá asher sam Moshé lifné bené Yisrael | To jest Tora, którą Mojżesz przedłożył synom Izraela. |
| 4:45 | אֵלֶּה הָעֵדֹת וְהַחֻקִּים וְהַמִּשְׁפָּטִים אֲשֶׁר דִּבֶּר מֹשֶׁה אֶל־בְּנֵי יִשְׂרָאֵל בְּצֵאתָם מִמִּצְרָיִם. | Éle ha'edót vehachukím vehamishpatím asher dibér Moshé el bené Yisrael betzetám miMitzráyim | Oto świadectwa, ustawy i prawa, które Mojżesz przekazał synom Izraela, gdy wyszli z Egiptu, |
| 4:46 | בְּעֵבֶר הַיַּרְדֵּן בַּגַּיְא מוּל בֵּית פְּעוֹר בְּאֶרֶץ סִיחֹן מֶלֶךְ הָאֱמֹרִי אֲשֶׁר יוֹשֵׁב בְּחֶשְׁבּוֹן אֲשֶׁר הִכָּה מֹשֶׁה וּבְנֵי יִשְׂרָאֵל בְּצֵאתָם מִמִּצְרָיִם. | Be'éver haYardén bagáy mul Bet Pe'or be'éretz Sichón mélech ha'Emorí asher yoshév beCheshbón asher hiká Moshé uvné Yisrael betzetám miMitzráyim | za Jordanem, w dolinie naprzeciw Bet-Peor, w ziemi Sychona, króla Amorytów, który mieszkał w Cheszbonie, którego pokonali Mojżesz i synowie Izraela, gdy wyszli z Egiptu. |
| 4:47 | וַיִּירְשׁוּ אֶת־אַרְצוֹ וְאֶת־אֶרֶץ עוֹג מֶלֶךְ־הַבָּשָׁן שְׁנֵי מַלְכֵי הָאֱמֹרִי אֲשֶׁר בְּעֵבֶר הַיַּרְדֵּן מִזְרַח שָׁמֶשׁ. | Vayirshú et artzó ve'et éretz Og mélech haBashán shné malché ha'Emorí asher be'éver haYardén mizrách shámesh | I posiedli jego ziemię, i ziemię Oga, króla Baszanu, dwóch królów Amorytów, którzy byli za Jordanem, ku wschodowi słońca; |
| 4:48 | מֵעֲרֹעֵר אֲשֶׁר עַל־שְׂפַת־נַחַל אַרְנֹן וְעַד־הַר שִׂיאֹן הוּא חֶרְמוֹן. | Me'Aroér asher al sefát náchal Arnón ve'ád har Si'ón hu Chermón | od Aroeru, który leży nad brzegiem potoku Arnon, aż do góry Syjon, to jest Hermon, |
| 4:49 | וְכָל־הָעֲרָבָה עֵבֶר הַיַּרְדֵּן מִזְרָחָה וְעַד יָם הָעֲרָבָה תַּחַת אַשְׁדֹּת הַפִּסְגָּה. | Vechol ha'Aravá éver haYardén mizrácha ve'ád yam ha'Aravá táchat ashdót haPisgá | i całą Arabę za Jordanem, ku wschodowi, aż do morza Araby, u podnóża zboczy Pisga. |
4. Alija — Devarim 5:1-5:18 (Aseret HaDibrot, numeracja zydowska)
Audio hebrajskie / polskie — w przygotowaniu
| 5:1 | וַיִּקְרָא מֹשֶׁה אֶל־כָּל־יִשְׂרָאֵל וַיֹּאמֶר אֲלֵהֶם שְׁמַע יִשְׂרָאֵל אֶת־הַחֻקִּים וְאֶת־הַמִּשְׁפָּטִים אֲשֶׁר אָנֹכִי דֹּבֵר בְּאָזְנֵיכֶם הַיּוֹם וּלְמַדְתֶּם אֹתָם וּשְׁמַרְתֶּם לַעֲשֹׂתָם. | Vayikrá Moshé el kol Yisrael vayómer alehém shemá Yisrael et hachukím ve'et hamishpatím asher anochí dovér be'oznechém hayóm ulmadtém otám ushmartém la'asotám | I zwołał Mojżesz cały Izrael, i rzekł do nich: Słuchaj, Izraelu, ustaw i praw, które dziś mówię do waszych uszu; nauczcie się ich i przestrzegajcie ich wypełniania. |
| 5:2 | יְהוָה אֱלֹהֵינוּ כָּרַת עִמָּנוּ בְּרִית בְּחֹרֵב. | Adonay Elohénu karát imánu berít beChorév | Adonaj, Bóg nasz, zawarł z nami przymierze na Horebie. |
| 5:3 | לֹא אֶת־אֲבֹתֵינוּ כָּרַת יְהוָה אֶת־הַבְּרִית הַזֹּאת כִּי אִתָּנוּ אֲנַחְנוּ אֵלֶּה פֹה הַיּוֹם כֻּלָּנוּ חַיִּים. | Lo et avotéinu karát Adonay et haberít hazót ki itánu anáchnu éle po hayóm kulánu chayím | Nie z naszymi ojcami zawarł Adonaj to przymierze, lecz z nami, którzy tu dziś jesteśmy, wszyscy żywi. |
| 5:4 | פָּנִים בְּפָנִים דִּבֶּר יְהוָה עִמָּכֶם בָּהָר מִתּוֹךְ הָאֵשׁ. | Paním befaním dibér Adonay imachém bahár mitóch ha'ésh | Twarzą w twarz mówił Adonaj z wami na górze, spośród ognia. |
| 5:5 | אָנֹכִי עֹמֵד בֵּין־יְהוָה וּבֵינֵיכֶם בָּעֵת הַהִוא לְהַגִּיד לָכֶם אֶת־דְּבַר יְהוָה כִּי יְרֵאתֶם מִפְּנֵי הָאֵשׁ וְלֹא־עֲלִיתֶם בָּהָר לֵאמֹר. | Anochí omed beín Adonay uveinechém ba'et hahí lehagíd lachém et devár Adonay ki yerétem mipné ha'ésh veló alitém bahár lemor | Ja stałem wówczas między Adonajem a wami, aby wam oznajmić słowo Adonaja; bo baliście się ognia i nie wstąpiliście na górę. I rzekł: |
| 5:6 | אָנֹכִי יְהוָה אֱלֹהֶיךָ אֲשֶׁר הוֹצֵאתִיךָ מֵאֶרֶץ מִצְרַיִם מִבֵּית עֲבָדִים. | Anochí Adonay Elohécha asher hotzetícha me'éretz Mitzráyim mibéit avadím | Ja jestem Adonaj, Bóg twój, który cię wyprowadził z ziemi Egiptu, z domu niewoli. |
| 5:7 | לֹא־יִהְיֶה לְךָ אֱלֹהִים אֲחֵרִים עַל־פָּנָיַ. | Lo yihyé lechá elohím acherím al panáy | Nie będziesz miał innych bogów przede Mną. |
| 5:8 | לֹא־תַעֲשֶׂה לְךָ פֶסֶל כָּל־תְּמוּנָה אֲשֶׁר בַּשָּׁמַיִם מִמַּעַל וַאֲשֶׁר בָּאָרֶץ מִתָּחַת וַאֲשֶׁר בַּמַּיִם מִתַּחַת לָאָרֶץ. | Lo ta'asé lechá pésel kol temuná asher bashamáyim mimá'al va'asher ba'áretz mitáchat va'asher bamáyim mitáchat la'áretz | Nie uczynisz sobie rzeźby ani żadnej podobizny tego, co jest w niebie w górze, ani tego, co jest na ziemi w dole, ani tego, co jest w wodach pod ziemią. |
| 5:9 | לֹא־תִשְׁתַּחֲוֶה לָהֶם וְלֹא תָעָבְדֵם כִּי אָנֹכִי יְהוָה אֱלֹהֶיךָ אֵל קַנָּא פֹּקֵד עֲוֺן אָבוֹת עַל־בָּנִים וְעַל־שִׁלֵּשִׁים וְעַל־רִבֵּעִים לְשֹׂנְאָי. | Lo tishtachavé lahém veló ta'avdém ki anochí Adonay Elohécha El kaná poked avón avót al baním ve'ál shileshím ve'ál ribe'ím lesone'áy | Nie będziesz się im kłaniał ani im służył; bo Ja, Adonaj, Bóg twój, jestem Bogiem zazdrosnym, karzącym winę ojców na synach do trzeciego i czwartego pokolenia tych, którzy Mnie nienawidzą, |
| 5:10 | וְעֹשֶׂה חֶסֶד לַאֲלָפִים לְאֹהֲבַי וּלְשֹׁמְרֵי מִצְוֺתָו. | Ve'osé chésed la'alafím le'ohaváy ulshomré mitzvotáv | a okazującym miłosierdzie tysiącom tym, którzy Mnie miłują i strzegą moich przykazań. |
| 5:11 | לֹא תִשָּׂא אֶת־שֵׁם־יְהוָה אֱלֹהֶיךָ לַשָּׁוְא כִּי לֹא יְנַקֶּה יְהוָה אֵת אֲשֶׁר־יִשָּׂא אֶת־שְׁמוֹ לַשָּׁוְא. | Lo tisá et shem Adonay Elohécha lasháv ki lo yenaké Adonay et asher yisá et shemó lasháv | Nie będziesz brał imienia Adonaja, Boga twego, nadaremnie; bo Adonaj nie zostawi bez kary tego, kto bierze Jego imię nadaremnie. |
| 5:12 | שָׁמוֹר אֶת־יוֹם הַשַׁבָּת לְקַדְּשׁוֹ כַּאֲשֶׁר צִוְּךָ יְהוָה אֱלֹהֶיךָ. | Shamór et yom haShabát lekadeshó ka'asher tzivchá Adonay Elohécha | Przestrzegaj dnia szabatu, aby go święcić, jak ci nakazał Adonaj, Bóg twój. |
| 5:13 | שֵׁשֶׁת יָמִים תַּעֲבֹד וְעָשִׂיתָ כָּל־מְלַאכְתֶּךָ. | Shéshet yamím ta'avód ve'asíta kol melachtécha | Sześć dni będziesz pracował i wykonywał wszelką swą pracę; |
| 5:14 | וְיוֹם הַשְּׁבִיעִי שַׁבָּת לַיהוָה אֱלֹהֶיךָ לֹא תַעֲשֶׂה כָל־מְלָאכָה אַתָּה וּבִנְךָ־וּבִתֶּךָ וְעַבְדְּךָ־וַאֲמָתֶךָ וְשׁוֹרְךָ וַחֲמֹרְךָ וְכָל־בְּהֶמְתֶּךָ וְגֵרְךָ אֲשֶׁר בִּשְׁעָרֶיךָ לְמַעַן יָנוּחַ עַבְדְּךָ וַאֲמָתְךָ כָּמוֹךָ. | Veyóm hashevi'í Shabát laAdonay Elohécha lo ta'asé chol melachá atá uvinchá uvitécha ve'avdechá va'amatécha veshorchá vachamorchá vechol behemtécha vegerchá asher bish'arécha lemá'an yanúach avdechá va'amatchá kamócha | ale dzień siódmy jest szabatem Adonaja, Boga twego; nie będziesz w nim wykonywał żadnej pracy, ani ty, ani twój syn, ani twoja córka, ani twój sługa, ani twoja służąca, ani twój wół, ani twój osioł, ani żadne twoje bydło, ani obcy, który jest w twoich bramach, aby odpoczęli twój sługa i twoja służąca jak ty. |
| 5:15 | וְזָכַרְתָּ כִּי־עֶבֶד הָיִיתָ בְּאֶרֶץ מִצְרַיִם וַיֹּצִאֲךָ יְהוָה אֱלֹהֶיךָ מִשָּׁם בְּיָד חֲזָקָה וּבִזְרֹעַ נְטוּיָה עַל־כֵּן צִוְּךָ יְהוָה אֱלֹהֶיךָ לַעֲשׂוֹת אֶת־יוֹם הַשַׁבָּת. | Vezachárta ki éved hayíta be'éretz Mitzráyim vayotzi'achá Adonay Elohécha misham beyád chazaká uvizróa netuyá al ken tzivchá Adonay Elohécha la'asot et yom haShabát | I pamiętaj, że byłeś niewolnikiem w ziemi Egiptu, i że Adonaj, Bóg twój, wyprowadził cię stamtąd mocną ręką i wyciągniętym ramieniem; dlatego nakazał ci Adonaj, Bóg twój, przestrzegać dnia szabatu. |
| 5:16 | כַּבֵּד אֶת־אָבִיךָ וְאֶת־אִמֶּךָ כַּאֲשֶׁר צִוְּךָ יְהוָה אֱלֹהֶיךָ לְמַעַן יַאֲרִיכֻן יָמֶיךָ וּלְמַעַן יִיטַב לָךְ עַל הָאֲדָמָה אֲשֶׁר־יְהוָה אֱלֹהֶיךָ נֹתֵן לָךְ. | Kabéd et avícha ve'et imécha ka'asher tzivchá Adonay Elohécha lemá'an ya'arichún yamécha ulmá'an yitáv lechá al ha'adamá asher Adonay Elohécha notén lach | Czcij ojca twego i matkę twoją, jak ci nakazał Adonaj, Bóg twój, aby przedłużyły się twoje dni, i aby dobrze ci się powodziło na ziemi, którą Adonaj, Bóg twój, ci daje. |
| 5:17 | לֹא תִּרְצָח׃ וְלֹא תִּנְאָף׃ וְלֹא תִּגְנֹב׃ וְלֹא־תַעֲנֶה בְרֵעֲךָ עֵד שָׁוְא. | Lo tirtzách veló tin'áf veló tignóv veló ta'ané vere'achá ed shav | Nie będziesz zabijał. Ani nie będziesz cudzołożył. Ani nie będziesz kradł. Ani nie będziesz mówił fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu twemu. |
| 5:18 | וְלֹא תַחְמֹד אֵשֶׁת רֵעֶךָ וְלֹא תִתְאַוֶּה בֵּית רֵעֶךָ שָׂדֵהוּ וְעַבְדּוֹ וַאֲמָתוֹ שׁוֹרוֹ וַחֲמֹרוֹ וְכֹל אֲשֶׁר לְרֵעֶךָ. | Veló tachmód éshet re'écha veló titavé beit re'écha sadéhu ve'avdó va'amató shoró vachamoró vechól asher lere'écha | Ani nie będziesz pożądał żony bliźniego twego, ani nie będziesz pragnął domu bliźniego twego, jego pola, jego sługi, jego służącej, jego wołu, jego osła, ani niczego, co należy do bliźniego twego. |
5. Alija — Devarim 5:19-6:3 (numeracja zydowska)
Audio hebrajskie / polskie — w przygotowaniu
| 5:19 | אֶת־הַדְּבָרִים הָאֵלֶּה דִּבֶּר יְהוָה אֶל־כָּל־קְהַלְכֶם בָּהָר מִתּוֹךְ הָאֵשׁ הֶעָנָן וְהָעֲרָפֶל קוֹל גָּדוֹל וְלֹא יָסָף וַיִּכְתְּבֵם עַל־שְׁנֵי לֻחֹת אֲבָנִים וַיִּתְּנֵם אֵלָי. | Et hadevarím ha'éle dibér Adonay el kol kehalchém bahár mitóch ha'ésh he'anán veha'arafél kol gadól veló yasáf vayichtevém al shné luchót avaním vayiteném elay | Te słowa mówił Adonaj do całego waszego zgromadzenia na górze, spośród ognia, obłoku i mroku, głosem donośnym, i nic więcej nie dodał. I napisał je na dwóch kamiennych tablicach, i dał mi je. |
| 5:20 | וַיְהִי כְּשָׁמְעֲכֶם אֶת־הַקּוֹל מִתּוֹךְ הַחֹשֶׁךְ וְהָהָר בֹּעֵר בָּאֵשׁ וַתִּקְרְבוּן אֵלַי כָּל־רָאשֵׁי שִׁבְטֵיכֶם וְזִקְנֵיכֶם. | Vayehí keshom'achém et hakol mitóch hachóshech vehahár bo'ér ba'ésh vatikrevún elay kol rashé shivtechém vezikneichém | I stało się, gdy usłyszeliście głos spośród ciemności, gdy góra płonęła ogniem, że zbliżyliście się do mnie, wszyscy naczelnicy waszych pokoleń i wasi starsi, |
| 5:21 | וַתֹּאמְרוּ הֵן הֶרְאָנוּ יְהוָה אֱלֹהֵינוּ אֶת־כְּבֹדוֹ וְאֶת־גָּדְלוֹ וְאֶת־קֹלוֹ שָׁמַעְנוּ מִתּוֹךְ הָאֵשׁ הַיּוֹם הַזֶּה רָאִינוּ כִּי־יְדַבֵּר אֱלֹהִים אֶת־הָאָדָם וָחָי. | Vatómerú hen her'ánu Adonay Elohénu et kevodó ve'et godló ve'et koló shamánu mitóch ha'ésh hayóm hazé ra'ínu ki yedabér Elohím et ha'adám vacháy | i powiedzieliście: Oto Adonaj, Bóg nasz, ukazał nam swoją chwałę i swoją wielkość, i słyszeliśmy Jego głos spośród ognia; dziś widzieliśmy, że Bóg mówi z człowiekiem, a ten pozostaje żywy. |
| 5:22 | וְעַתָּה לָמָּה נָמוּת כִּי תֹאכְלֵנוּ הָאֵשׁ הַגְּדֹלָה הַזֹּאת אִם־יֹסְפִים אֲנַחְנוּ לִשְׁמֹעַ אֶת־קוֹל יְהוָה אֱלֹהֵינוּ עוֹד וָמָתְנוּ. | Ve'atá lama namút ki tochlénu ha'ésh hagdolá hazót im yosfím anáchnu lishmóa et kol Adonay Elohénu od vamátnu | Teraz więc, dlaczego mielibyśmy umrzeć? Bo ten wielki ogień nas pochłonie; jeśli jeszcze usłyszymy głos Adonaja, Boga naszego, umrzemy. |
| 5:23 | כִּי מִי כָל־בָּשָׂר אֲשֶׁר שָׁמַע קוֹל אֱלֹהִים חַיִּים מְדַבֵּר מִתּוֹךְ־הָאֵשׁ כָּמֹנוּ וַיֶּחִי. | Ki mi chol basár asher shamá kol Elohím chayím medabér mitóch ha'ésh kamónu vayéchi | Bo kimże jest z wszelkiego ciała, kto słyszał głos Boga żywego mówiącego spośród ognia, jak my, i pozostał żywy? |
| 5:24 | קְרַב אַתָּה וּשֲׁמָע אֵת כָּל־אֲשֶׁר יֹאמַר יְהוָה אֱלֹהֵינוּ וְאַתְּ תְּדַבֵּר אֵלֵינוּ אֵת כָּל־אֲשֶׁר יְדַבֵּר יְהוָה אֱלֹהֵינוּ אֵלֶיךָ וְשָׁמַעְנוּ וְעָשִׂינוּ. | Kerav atá ushmá et kol asher yomár Adonay Elohénu ve'át tedabér eléinu et kol asher yedabér Adonay Elohénu elécha veshamánu ve'asínu | Zbliż się ty, i słuchaj wszystkiego, co powie Adonaj, Bóg nasz, i powiedz nam wszystko, co Adonaj, Bóg nasz, powie do ciebie, a my będziemy słuchać i wypełniać. |
| 5:25 | וַיִּשְׁמַע יְהוָה אֶת־קוֹל דִּבְרֵיכֶם בְּדַבֶּרְכֶם אֵלָי וַיֹּאמֶר יְהוָה אֵלַי שָׁמַעְתִּי אֶת־קוֹל דִּבְרֵי הָעָם הַזֶּה אֲשֶׁר דִּבְּרוּ אֵלֶיךָ הֵיטִיבוּ כָּל־אֲשֶׁר דִּבֵּרוּ. | Vayishmá Adonay et kol divrechém bedaberchém elay vayómer Adonay elay shamáti et kol divré ha'ám hazé asher diberú elécha heitívu kol asher diberú | I usłyszał Adonaj głos waszych słów, gdy mówiliście do mnie, i rzekł do mnie Adonaj: Słyszałem głos słów tego ludu, które mówili do ciebie; dobrze mówili we wszystkim, co powiedzieli. |
| 5:26 | מִי־יִתֵּן וְהָיָה לְבָבָם זֶה לָהֶם לְיִרְאָה אֹתִי וְלִשְׁמֹר אֶת־כָּל־מִצְוֺתַי כָּל־הַיָּמִים לְמַעַן יִיטַב לָהֶם וְלִבְנֵיהֶם לְעֹלָם. | Mi yitén vehayá levavám ze lahém leyir'á otí velishmór et kol mitzvotáy kol hayamím lemá'an yitáv lahém velivnehém le'olám | Obyż mieli takie serce, aby się Mnie bać i strzec wszystkich moich przykazań po wszystkie dni, aby dobrze się wiodło im i ich dzieciom na wieki! |
| 5:27 | לֵךְ אֱמֹר לָהֶם שׁוּבוּ לָכֶם לְאָהֳלֵיכֶם. | Lech emór lahém shúvu lachém le'ohalechém | Idź, powiedz im: Wróćcie do swoich namiotów. |
| 5:28 | וְאַתָּה פֹּה עֲמֹד עִמָּדִי וַאֲדַבְּרָה אֵלֶיךָ אֵת כָּל־הַמִּצְוָה וְהַחֻקִּים וְהַמִּשְׁפָּטִים אֲשֶׁר תְּלַמְּדֵם וְעָשׂוּ בָאָרֶץ אֲשֶׁר אָנֹכִי נֹתֵן לָהֶם לְרִשְׁתָּהּ. | Ve'atá po amód imadí va'adabra elécha et kol hamitzvá vehachukím vehamishpatím asher telamedém ve'asú va'áretz asher anochí notén lahém lerishtá | Ale ty zostań tu ze Mną, a Ja powiem ci wszystkie przykazania, ustawy i prawa, których masz ich nauczyć, aby je wypełniali w ziemi, którą im daję w posiadanie. |
| 5:29 | וּשְׁמַרְתֶּם לַעֲשׂוֹת כַּאֲשֶׁר צִוָּה יְהוָה אֱלֹהֵיכֶם אֶתְכֶם לֹא תָסֻרוּ יָמִין וּשְׂמֹאל. | Ushmartém la'asot ka'asher tzivá Adonay Elohechém etchém lo tasúru yamín usmol | Przestrzegajcie więc, aby czynić tak, jak wam nakazał Adonaj, Bóg wasz; nie zbaczajcie ani na prawo, ani na lewo. |
| 5:30 | בְּכָל־הַדֶּרֶךְ אֲשֶׁר צִוָּה יְהוָה אֱלֹהֵיכֶם אֶתְכֶם תֵּלֵכוּ לְמַעַן תִּחְיוּן וְטוֹב לָכֶם וְהַאֲרַכְתֶּם יָמִים בָּאָרֶץ אֲשֶׁר תִּירָשׁוּן. | Bechol hadérech asher tzivá Adonay Elohechém etchém teléchu lemá'an tichyún vetóv lachém veha'arachtém yamím ba'áretz asher tirashún | Chodźcie całą drogą, którą wam nakazał Adonaj, Bóg wasz, abyście żyli, i aby dobrze się wam wiodło, i abyście przedłużyli swe dni w ziemi, którą posiądziecie. |
| 6:1 | וְזֹאת הַמִּצְוָה הַחֻקִּים וְהַמִּשְׁפָּטִים אֲשֶׁר צִוָּה יְהוָה אֱלֹהֵיכֶם לְלַמֵּד אֶתְכֶם לַעֲשׂוֹת בָּאָרֶץ אֲשֶׁר אַתֶּם עֹבְרִים שָׁמָּה לְרִשְׁתָּהּ. | Vezót hamitzvá hachukím vehamishpatím asher tzivá Adonay Elohechém lelamed etchém la'asot ba'áretz asher atém ovrím shama lerishtá | A to jest przykazanie, ustawy i prawa, które Adonaj, Bóg wasz, nakazał, abym was nauczył, abyście je wypełniali w ziemi, do której przechodzicie, aby ją posiąść, |
| 6:2 | לְמַעַן תִּירָא אֶת־יְהוָה אֱלֹהֶיךָ לִשְׁמֹר אֶת־כָּל־חֻקֹּתָיו וּמִצְוֺתָיו אֲשֶׁר אָנֹכִי מְצַוֶּךָ אַתָּה וּבִנְךָ וּבֶן־בִּנְךָ כֹּל יְמֵי חַיֶּיךָ וּלְמַעַן יַאֲרִכֻן יָמֶיךָ. | Lemá'an tirá et Adonay Elohécha lishmór et kol chukotáv umitzvotáv asher anochí metzavécha atá uvinchá uvén binchá kol yemé chayécha ulmá'an ya'arichún yamécha | abyś się bał Adonaja, Boga twego, przestrzegając wszystkich Jego ustaw i Jego przykazań, które ci nakazuję, ty i twój syn, i syn twego syna, po wszystkie dni twego życia, i aby przedłużyły się twoje dni. |
| 6:3 | וְשָׁמַעְתָּ יִשְׂרָאֵל וְשָׁמַרְתָּ לַעֲשׂוֹת אֲשֶׁר יִיטַב לְךָ וַאֲשֶׁר תִּרְבּוּן מְאֹד כַּאֲשֶׁר דִּבֶּר יְהוָה אֱלֹהֵי אֲבֹתֶיךָ לָךְ אֶרֶץ זָבַת חָלָב וּדְבָשׁ. | Veshamá'ta Yisrael veshamárta la'asot asher yitáv lechá va'asher tirbún me'ód ka'asher dibér Adonay Elohé avotécha lachá éretz zavát chaláv udvásh | Słuchaj więc, Izraelu, i przestrzegaj, aby to czynić, aby dobrze ci się wiodło, i abyście się bardzo rozmnożyli, jak przyrzekł ci Adonaj, Bóg twoich ojców, w ziemi opływającej mlekiem i miodem. |
6. Alija — Devarim 6:4-6:25 (Szema i Weahawta)
Audio hebrajskie / polskie — w przygotowaniu
| 6:4 | שְׁמַע יִשְׂרָאֵל יְהוָה אֱלֹהֵינוּ יְהוָה אֶחָד. | Shemá Yisrael, Adonay Elohénu, Adonay Echád | Słuchaj, Izraelu: Adonaj, Bóg nasz, Adonaj jest jeden. |
| 6:5 | וְאָהַבְתָּ אֵת יְהוָה אֱלֹהֶיךָ בְּכָל־לְבָבְךָ וּבְכָל־נַפְשְׁךָ וּבְכָל־מְאֹדֶךָ. | Ve'ahavtá et Adonay Elohécha bechol levavchá uvechol nafshechá uvechol me'odécha | I będziesz miłował Adonaja, Boga twego, całym swym sercem, i całą swą duszą, i całą swą mocą. |
| 6:6 | וְהָיוּ הַדְּבָרִים הָאֵלֶּה אֲשֶׁר אָנֹכִי מְצַוְּךָ הַיּוֹם עַל־לְבָבֶךָ. | Vehayú hadevarím ha'éle asher anochí metzavchá hayóm al levavécha | I te słowa, które ci dziś nakazuję, będą w twoim sercu; |
| 6:7 | וְשִׁנַּנְתָּם לְבָנֶיךָ וְדִבַּרְתָּ בָּם בְּשִׁבְתְּךָ בְּבֵיתֶךָ וּבְלֶכְתְּךָ בַדֶּרֶךְ וּבְשָׁכְבְּךָ וּבְקוּמֶךָ. | Veshinantám levanécha vedibárta bam beshivtechá beveitécha uvlechtechá badérech uveshochbechá uvekumécha | i będziesz je wpajał swoim dzieciom, i będziesz o nich mówił, siedząc w swoim domu i idąc drogą, i kładąc się, i wstając. |
| 6:8 | וּקְשַׁרְתָּם לְאוֹת עַל־יָדֶךָ וְהָיוּ לְטֹטָפֹת בֵּין עֵינֶיךָ. | Ukshartám le'ot al yadécha vehayú letotafót ben einécha | I przywiążesz je jako znak na swej ręce, i będą jako przepaski między twoimi oczami; |
| 6:9 | וּכְתַבְתָּם עַל־מְזוּזֹת בֵּיתֶךָ וּבִשְׁעָרֶיךָ. | Uchtavtám al mezuzót beitécha uvish'arécha | i napiszesz je na framugach swego domu i na swoich bramach. |
| 6:10 | וְהָיָה כִּי יְבִיאֲךָ יְהוָה אֱלֹהֶיךָ אֶל־הָאָרֶץ אֲשֶׁר נִשְׁבַּע לַאֲבֹתֶיךָ לְאַבְרָהָם לְיִצְחָק וּלְיַעֲקֹב לָתֶת לָךְ עָרִים גְּדֹלֹת וְטֹבֹת אֲשֶׁר לֹא־בָנִיתָ. | Vehayá ki yevi'achá Adonay Elohécha el ha'áretz asher nishbá la'avotécha le'Avrahám leYitzchák ulYa'akóv latét lach arím guedolót vetovót asher lo baníta | I stanie się, gdy Adonaj, Bóg twój, wprowadzi cię do ziemi, którą przysiągł twoim ojcom, Abrahamowi, Izaakowi i Jakubowi, że da ci ją, z miastami wielkimi i dobrymi, których nie zbudowałeś, |
| 6:11 | וּבָתִּים מְלֵאִים כָּל־טוּב אֲשֶׁר לֹא־מִלֵּאתָ וּבֹרֹת חֲצוּבִים אֲשֶׁר לֹא־חָצַבְתָּ כְּרָמִים וְזֵיתִים אֲשֶׁר לֹא־נָטָעְתָּ וְאָכַלְתָּ וְשָׂבָעְתָּ. | Uvatím mele'ím kol tuv asher lo mile'ta uvorót chatzuvím asher lo chatzávta keramím vezeitím asher lo natáta ve'achálta vesavá'ta | i domami pełnymi wszelkiego dobra, których nie napełniłeś, i studniami wykutymi, których nie wykułeś, winnicami i drzewami oliwnymi, których nie posadziłeś — i będziesz jadł, i nasycisz się, |
| 6:12 | הִשָּׁמֶר לְךָ פֶּן־תִּשְׁכַּח אֶת־יְהוָה אֲשֶׁר הוֹצִיאֲךָ מֵאֶרֶץ מִצְרַיִם מִבֵּית עֲבָדִים. | Hishámer lechá pen tishkách et Adonay asher hotzi'achá me'éretz Mitzráyim mibéit avadím | strzeż się wtedy, abyś nie zapomniał Adonaja, który cię wyprowadził z ziemi Egiptu, z domu niewoli. |
| 6:13 | אֶת־יְהוָה אֱלֹהֶיךָ תִּירָא וְאֹתוֹ תַעֲבֹד וּבִשְׁמוֹ תִּשָּׁבֵעַ. | Et Adonay Elohécha tirá ve'otó ta'avód uvishmó tishavéa | Adonaja, Boga twego, będziesz się bał, i Jemu będziesz służył, i na Jego imię będziesz przysięgał. |
| 6:14 | לֹא תֵלְכוּן אַחֲרֵי אֱלֹהִים אֲחֵרִים מֵאֱלֹהֵי הָעַמִּים אֲשֶׁר סְבִיבוֹתֵיכֶם. | Lo telchún acharé elohím acherím me'elohé ha'amím asher sevivotechém | Nie pójdziecie za innymi bogami, bogami narodów, które są dokoła was, |
| 6:15 | כִּי אֵל קַנָּא יְהוָה אֱלֹהֶיךָ בְּקִרְבֶּךָ פֶּן־יֶחֱרֶה אַף־יְהוָה אֱלֹהֶיךָ בָּךְ וְהִשְׁמִידְךָ מֵעַל פְּנֵי הָאֲדָמָה. | Ki El kaná Adonay Elohécha bekirbécha pen yecheré af Adonay Elohécha bach vehishmidchá me'ál pené ha'adamá | bo Adonaj, Bóg twój, jest Bogiem zazdrosnym pośród ciebie; aby gniew Adonaja, Boga twego, nie zapłonął przeciwko tobie i nie wytracił cię z powierzchni ziemi. |
| 6:16 | לֹא תְנַסּוּ אֶת־יְהוָה אֱלֹהֵיכֶם כַּאֲשֶׁר נִסִּיתֶם בַּמַּסָּה. | Lo tenasú et Adonay Elohechém ka'asher nisitém baMasá | Nie będziecie kusić Adonaja, Boga waszego, jak Go kusiliście w Massa. |
| 6:17 | שָׁמוֹר תִּשְׁמְרוּן אֶת־מִצְוֺת יְהוָה אֱלֹהֵיכֶם וְעֵדֹתָיו וְחֻקָּיו אֲשֶׁר צִוָּךְ. | Shamór tishmerún et mitzvót Adonay Elohechém ve'edotáv vechukáv asher tzivchá | Będziecie pilnie strzec przykazań Adonaja, Boga waszego, i Jego świadectw, i Jego ustaw, które wam nakazał. |
| 6:18 | וְעָשִׂיתָ הַיָּשָׁר וְהַטּוֹב בְּעֵינֵי יְהוָה לְמַעַן יִיטַב לָךְ וּבָאתָ וְיָרַשְׁתָּ אֶת־הָאָרֶץ הַטֹּבָה אֲשֶׁר־נִשְׁבַּע יְהוָה לַאֲבֹתֶיךָ. | Ve'asíta hayashár vehatóv be'einé Adonay lemá'an yitáv lach uváta veyarásh'ta et ha'áretz hatová asher nishbá Adonay la'avotécha | I będziesz czynił to, co słuszne i dobre w oczach Adonaja, aby dobrze ci się wiodło, i abyś wszedł, i posiadł dobrą ziemię, którą Adonaj przysiągł twoim ojcom, |
| 6:19 | לַהֲדֹף אֶת־כָּל־אֹיְבֶיךָ מִפָּנֶיךָ כַּאֲשֶׁר דִּבֶּר יְהוָה. | Lahadóf et kol oyvécha mipanécha ka'asher dibér Adonay | aby wypędzić wszystkich twoich wrogów przed tobą, jak powiedział Adonaj. |
| 6:20 | כִּי־יִשְׁאָלְךָ בִנְךָ מָחָר לֵאמֹר מָה הָעֵדֹת וְהַחֻקִּים וְהַמִּשְׁפָּטִים אֲשֶׁר צִוָּה יְהוָה אֱלֹהֵינוּ אֶתְכֶם. | Ki yish'alchá binchá machár lemor ma ha'edót vehachukím vehamishpatím asher tzivá Adonay Elohénu etchém | Gdy w przyszłości zapyta cię twój syn, mówiąc: Co znaczą te świadectwa, ustawy i prawa, które nakazał wam Adonaj, Bóg nasz? |
| 6:21 | וְאָמַרְתָּ לְבִנְךָ עֲבָדִים הָיִינוּ לְפַרְעֹה בְּמִצְרָיִם וַיּוֹצִיאֵנוּ יְהוָה מִמִּצְרַיִם בְּיָד חֲזָקָה. | Ve'amárta levinchá avadím hayínu leFar'ó beMitzráyim vayotzi'énu Adonay miMitzráyim beyád chazaká | wtedy powiesz swemu synowi: Byliśmy niewolnikami faraona w Egipcie, a Adonaj wyprowadził nas z Egiptu mocną ręką; |
| 6:22 | וַיִּתֵּן יְהוָה אוֹתֹת וּמֹפְתִים גְּדֹלִים וְרָעִים בְּמִצְרַיִם בְּפַרְעֹה וּבְכָל־בֵּיתוֹ לְעֵינֵינוּ. | Vayitén Adonay otót umoftím guedolím vera'ím beMitzráyim beFar'ó uvechol beitó le'eynéinu | i uczynił Adonaj znaki i cuda, wielkie i straszne, na Egipcie, na faraonie i na całym jego domu, na naszych oczach; |
| 6:23 | וְאוֹתָנוּ הוֹצִיא מִשָּׁם לְמַעַן הָבִיא אֹתָנוּ לָתֶת לָנוּ אֶת־הָאָרֶץ אֲשֶׁר נִשְׁבַּע לַאֲבֹתֵינוּ. | Ve'otánu hotzí misham lemá'an haví otánu latét lánu et ha'áretz asher nishbá la'avotéinu | i wyprowadził nas stamtąd, aby nas wprowadzić i dać nam ziemię, którą przysiągł naszym ojcom. |
| 6:24 | וַיְצַוֵּנוּ יְהוָה לַעֲשׂוֹת אֶת־כָּל־הַחֻקִּים הָאֵלֶּה לְיִרְאָה אֶת־יְהוָה אֱלֹהֵינוּ לְטוֹב לָנוּ כָּל־הַיָּמִים לְחַיֹּתֵנוּ כְּהַיּוֹם הַזֶּה. | Vayetzavénu Adonay la'asot et kol hachukím ha'éle leyir'á et Adonay Elohénu letóv lánu kol hayamím lechayoténu kehayóm hazé | I nakazał nam Adonaj wypełniać wszystkie te ustawy, bojąc się Adonaja, Boga naszego, dla naszego dobra po wszystkie dni, aby zachował nas przy życiu, jak dziś. |
| 6:25 | וּצְדָקָה תִּהְיֶה־לָּנוּ כִּי־נִשְׁמֹר לַעֲשׂוֹת אֶת־כָּל־הַמִּצְוָה הַזֹּאת לִפְנֵי יְהוָה אֱלֹהֵינוּ כַּאֲשֶׁר צִוָּנוּ. | Utzedaká tihyé lánu ki nishmór la'asot et kol hamitzvá hazót lifné Adonay Elohénu ka'asher tzivánu | I będzie to naszą sprawiedliwością, jeśli będziemy przestrzegać wypełniania całego tego przykazania przed Adonajem, Bogiem naszym, jak nam nakazał. |
7. Alija — Devarim 7:1-7:11
Audio hebrajskie / polskie — w przygotowaniu
| 7:1 | כִּי יְבִיאֲךָ יְהוָה אֱלֹהֶיךָ אֶל־הָאָרֶץ אֲשֶׁר־אַתָּה בָא־שָׁמָּה לְרִשְׁתָּהּ וְנָשַׁל גּוֹיִם־רַבִּים מִפָּנֶיךָ הַחִתִּי וְהַגִּרְגָּשִׁי וְהָאֱמֹרִי וְהַכְּנַעֲנִי וְהַפְּרִזִּי וְהַחִוִּי וְהַיְבוּסִי שִׁבְעָה גוֹיִם רַבִּים וַעֲצוּמִים מִמֶּךָּ. | Ki yevi'achá Adonay Elohécha el ha'áretz asher atá va shama lerishtá venashál goyím rabím mipanécha haChití vehaGuirgashí veha'Emorí vehaKená'aní vehaPerizí vehaChiví vehaYevusí shivá goyím rabím va'atzumím miméka | Gdy Adonaj, Bóg twój, wprowadzi cię do ziemi, do której idziesz, aby ją posiąść, i wypędzi przed tobą wiele narodów: Chetytów, Girgaszytów, Amorytów, Kananejczyków, Peryzzytów, Chiwwitów i Jebusytów, siedem narodów większych i silniejszych od ciebie, |
| 7:2 | וּנְתָנָם יְהוָה אֱלֹהֶיךָ לְפָנֶיךָ וְהִכִּיתָם הַחֲרֵם תַּחֲרִים אֹתָם לֹא־תִכְרֹת לָהֶם בְּרִית וְלֹא תְחָנֵּם. | Untanám Adonay Elohécha lefanécha vehikitám hacharém tacharím otám lo tichrót lahém berít veló techanem | a Adonaj, Bóg twój, wyda je tobie, pokonasz je i wytracisz je doszczętnie; nie zawrzesz z nimi przymierza ani nie okażesz im litości. |
| 7:3 | וְלֹא תִתְחַתֵּן בָּם בִּתְּךָ לֹא־תִתֵּן לִבְנוֹ וּבִתּוֹ לֹא־תִקַּח לִבְנֶךָ. | Veló titchatén bam bitchá lo titén livnó uvitó lo tikách livnécha | Nie będziesz się też z nimi spowinowacał; swojej córki nie dasz jego synowi, ani jego córki nie weźmiesz dla swego syna. |
| 7:4 | כִּי־יָסִיר אֶת־בִּנְךָ מֵאַחֲרַי וְעָבְדוּ אֱלֹהִים אֲחֵרִים וְחָרָה אַף־יְהוָה בָּכֶם וְהִשְׁמִידְךָ מַהֵר. | Ki yasír et binchá me'acharáy ve'avdú elohím acherím vechará af Adonay bachém vehishmidchá mahér | Bo odwiedzie twego syna ode Mnie, aby służyli innym bogom; i zapłonie gniew Adonaja przeciwko wam, i szybko cię wytraci. |
| 7:5 | כִּי־אִם־כֹּה תַעֲשׂוּ לָהֶם מִזְבְּחֹתֵיהֶם תִּתֹּצוּ וּמַצֵּבֹתָם תְּשַׁבֵּרוּ וַאֲשֵׁירֵהֶם תְּגַדֵּעוּן וּפְסִילֵיהֶם תִּשְׂרְפוּן בָּאֵשׁ. | Ki im ko ta'asú lahém mizbechotehém titótzu umatzevotám teshabéru va'asheirehém tegade'ún ufsilehém tisrefún ba'ésh | Ale tak z nimi postąpicie: ich ołtarze zburzycie, ich słupy pokruszycie, ich święte gaje wytniecie, a ich rzeźbione bożki spalicie w ogniu. |
| 7:6 | כִּי עַם קָדוֹשׁ אַתָּה לַיהוָה אֱלֹהֶיךָ בְּךָ בָּחַר יְהוָה אֱלֹהֶיךָ לִהְיוֹת לוֹ לְעַם סְגֻלָּה מִכֹּל הָעַמִּים אֲשֶׁר עַל־פְּנֵי הָאֲדָמָה. | Ki am kadósh atá laAdonay Elohécha bechá bachár Adonay Elohécha liheyót lo le'ám segulá mikól ha'amím asher al pené ha'adamá | Bo jesteś ludem świętym dla Adonaja, Boga twego; ciebie wybrał Adonaj, Bóg twój, abyś był Mu ludem szczególnym, ponad wszystkie narody, które są na powierzchni ziemi. |
| 7:7 | לֹא מֵרֻבְּכֶם מִכָּל־הָעַמִּים חָשַׁק יְהוָה בָּכֶם וַיִּבְחַר בָּכֶם כִּי־אַתֶּם הַמְעַט מִכָּל־הָעַמִּים. | Lo merubchém mikól ha'amím chashák Adonay bachém vayivchár bachém ki atém hamát mikól ha'amím | Nie dlatego, że byliście liczniejsi niż wszystkie narody, umiłował was Adonaj i wybrał was, bo byliście najmniejsi ze wszystkich narodów; |
| 7:8 | כִּי מֵאַהֲבַת יְהוָה אֶתְכֶם וּמִשָּׁמְרוּ אֶת־הַשְּׁבֻעָה אֲשֶׁר נִשְׁבַּע לַאֲבֹתֵיכֶם הוֹצִיא יְהוָה אֶתְכֶם בְּיָד חֲזָקָה וַיִּפְדְּךָ מִבֵּית עֲבָדִים מִיַּד פַּרְעֹה מֶלֶךְ־מִצְרָיִם. | Ki me'ahavát Adonay etchém umishamrú et hashevuá asher nishbá la'avotechém hotzí Adonay etchém beyád chazaká vayifdécha mibéit avadím miyád Par'ó mélech Mitzráyim | lecz dlatego, że Adonaj was umiłował, i że chciał dochować przysięgi, którą złożył waszym ojcom, wyprowadził was Adonaj mocną ręką i wykupił cię z domu niewoli, z ręki faraona, króla Egiptu. |
| 7:9 | וְיָדַעְתָּ כִּי־יְהוָה אֱלֹהֶיךָ הוּא הָאֱלֹהִים הָאֵל הַנֶּאֱמָן שֹׁמֵר הַבְּרִית וְהַחֶסֶד לְאֹהֲבָיו וּלְשֹׁמְרֵי מִצְוֺתָו לְאֶלֶף דּוֹר. | Veyadá'ta ki Adonay Elohécha hu ha'Elohím ha'El hane'emán shomér haberít vehachésed le'ohaváv ulshomré mitzvotáv le'élef dor | Wiedz więc, że Adonaj, Bóg twój, On jest Bogiem, Bogiem wiernym, który dochowuje przymierza i miłosierdzia do tysiąca pokoleń tym, którzy Go miłują i strzegą Jego przykazań, |
| 7:10 | וּמְשַׁלֵּם לְשֹׂנְאָיו אֶל־פָּנָיו לְהַאֲבִידוֹ לֹא יְאַחֵר לְשֹׂנְאוֹ אֶל־פָּנָיו יְשַׁלֶּם־לוֹ. | Umeshalém lesone'áv el panáv leha'avidó lo ye'achér lesone'ó el panáv yeshalém lo | a odpłaca tym, którzy Go nienawidzą, w twarz, aby ich wytracić; nie zwleka wobec tego, kto Go nienawidzi, w twarz mu odpłaci. |
| 7:11 | וְשָׁמַרְתָּ אֶת־הַמִּצְוָה וְאֶת־הַחֻקִּים וְאֶת־הַמִּשְׁפָּטִים אֲשֶׁר אָנֹכִי מְצַוְּךָ הַיּוֹם לַעֲשׂוֹתָם. | Veshamárta et hamitzvá ve'et hachukím ve'et hamishpatím asher anochí metzavchá hayóm la'asotám | Przestrzegaj więc przykazania, ustaw i praw, które ci dziś nakazuję, abyś je wypełniał. |
Maftir (powtarza 7:9-7:11)
| 7:9 | וְיָדַעְתָּ כִּי־יְהוָה אֱלֹהֶיךָ הוּא הָאֱלֹהִים הָאֵל הַנֶּאֱמָן שֹׁמֵר הַבְּרִית וְהַחֶסֶד לְאֹהֲבָיו וּלְשֹׁמְרֵי מִצְוֺתָו לְאֶלֶף דּוֹר. | Veyadá'ta ki Adonay Elohécha hu ha'Elohím ha'El hane'emán shomér haberít vehachésed le'ohaváv ulshomré mitzvotáv le'élef dor | Wiedz więc, że Adonaj, Bóg twój, On jest Bogiem, Bogiem wiernym, który dochowuje przymierza i miłosierdzia do tysiąca pokoleń tym, którzy Go miłują i strzegą Jego przykazań, |
| 7:10 | וּמְשַׁלֵּם לְשֹׂנְאָיו אֶל־פָּנָיו לְהַאֲבִידוֹ לֹא יְאַחֵר לְשֹׂנְאוֹ אֶל־פָּנָיו יְשַׁלֶּם־לוֹ. | Umeshalém lesone'áv el panáv leha'avidó lo ye'achér lesone'ó el panáv yeshalém lo | a odpłaca tym, którzy Go nienawidzą, w twarz, aby ich wytracić; nie zwleka wobec tego, kto Go nienawidzi, w twarz mu odpłaci. |
| 7:11 | וְשָׁמַרְתָּ אֶת־הַמִּצְוָה וְאֶת־הַחֻקִּים וְאֶת־הַמִּשְׁפָּטִים אֲשֶׁר אָנֹכִי מְצַוְּךָ הַיּוֹם לַעֲשׂוֹתָם. | Veshamárta et hamitzvá ve'et hachukím ve'et hamishpatím asher anochí metzavchá hayóm la'asotám | Przestrzegaj więc przykazania, ustaw i praw, które ci dziś nakazuję, abyś je wypełniał. |
Haftara — Jeszajahu 40:1-26 (Szabat Nachamu)
Audio hebrajskie / polskie — w przygotowaniu
| 40:1 | נַחֲמוּ נַחֲמוּ עַמִּי יֹאמַר אֱלֹהֵיכֶם. | Nachamú nachamú amí yomár Elohechém | Pocieszajcie, pocieszajcie mój lud, mówi wasz Bóg. |
| 40:2 | דַּבְּרוּ עַל־לֵב יְרוּשָׁלִַם וְקִרְאוּ אֵלֶיהָ כִּי מָלְאָה צְבָאָהּ כִּי נִרְצָה עֲוֺנָהּ כִּי לָקְחָה מִיַּד יְהוָה כִּפְלַיִם בְּכָל־חַטֹּאתֶיהָ. | Daberú al lev Yerushaláyim vekir'ú eléha ki mal'á tzevaá ki nirtzá avonáh ki lakechá miyád Adonay kiflayim bechol chatoteha | Mówcie do serca Jerozolimy, i wołajcie do niej, że jej walka się skończyła, że jej wina jest przebaczona, że otrzymała z ręki Adonaja podwójnie za wszystkie swoje grzechy. |
| 40:3 | קוֹל קוֹרֵא בַּמִּדְבָּר פַּנּוּ דֶּרֶךְ יְהוָה יַשְּׁרוּ בָּעֲרָבָה מְסִלָּה לֵאלֹהֵינוּ. | Kol koré bamidbár panú dérech Adonay yasherú ba'aravá mesilá lelohénu | Głos wołającego: Na pustyni przygotujcie drogę Adonaja; wyprostujcie na stepie gościniec dla naszego Boga. |
| 40:4 | כָּל־גֶּיא יִנָּשֵׂא וְכָל־הַר וְגִבְעָה יִשְׁפָּלוּ וְהָיָה הֶעָקֹב לְמִישׁוֹר וְהָרְכָסִים לְבִקְעָה. | Kol géy yinasé vechol har vegivá yishpálu vehayá he'akóv lemishór veharechasím levikeá | Każda dolina niech się podniesie, a każda góra i pagórek niech się obniży; krzywizny niech się wyprostują, a wyboiste drogi niech się wygładzą. |
| 40:5 | וְנִגְלָה כְּבוֹד יְהוָה וְרָאוּ כָל־בָּשָׂר יַחְדָּו כִּי פִּי יְהוָה דִּבֵּר. | Venigla kevod Adonay vera'ú chol basár yachdáv ki pi Adonay dibér | I objawi się chwała Adonaja, i wszelkie ciało razem ją ujrzy; bo usta Adonaja to powiedziały. |
| 40:6 | קוֹל אֹמֵר קְרָא וְאָמַר מָה אֶקְרָא כָּל־הַבָּשָׂר חָצִיר וְכָל־חַסְדּוֹ כְּצִיץ הַשָּׂדֶה. | Kol omér kerá ve'amár ma ekrá kol habasár chatzír vechol chasdó ketzítz hasadé | Głos rzekł: Wołaj. I powiedziałem: Co mam wołać? Wszelkie ciało jest trawą, a cała jego piękność jak kwiat polny. |
| 40:7 | יָבֵשׁ חָצִיר נָבֵל צִיץ כִּי רוּחַ יְהוָה נָשְׁבָה בּוֹ אָכֵן חָצִיר הָעָם. | Yavésh chatzír navél tzitz ki rúach Adonay nashvá bo achén chatzír ha'ám | Trawa usycha, kwiat więdnie, gdy tchnienie Adonaja na nie powieje; zaiste, ludem jest trawa. |
| 40:8 | יָבֵשׁ חָצִיר נָבֵל צִיץ וּדְבַר־אֱלֹהֵינוּ יָקוּם לְעוֹלָם. | Yavésh chatzír navél tzitz udvár Elohénu yakúm le'olám | Trawa usycha, kwiat więdnie, ale słowo Boga naszego trwa na wieki. |
| 40:9 | עַל הַר־גָּבֹהַ עֲלִי־לָךְ מְבַשֶּׂרֶת צִיּוֹן הָרִימִי בַכֹּחַ קוֹלֵךְ מְבַשֶּׂרֶת יְרוּשָׁלִָם הָרִימִי אַל־תִּירָאִי אִמְרִי לְעָרֵי יְהוּדָה הִנֵּה אֱלֹהֵיכֶם. | Al har gavóha alí lach mevaséret Tzión harími vakóach koléch mevaséret Yerushaláyim harími al tira'í imrí le'aré Yehudá hine Elohechém | O Syjonie, który niesiesz dobrą nowinę, wstąp na wysoką górę; o Jerozolimo, która niesiesz dobrą nowinę, podnieś swój głos mocno; podnieś go, nie bój się; powiedz miastom Judy: Oto wasz Bóg! |
| 40:10 | הִנֵּה אֲדֹנָי יְהוִה בְּחָזָק יָבוֹא וּזְרֹעוֹ מֹשְׁלָה לוֹ הִנֵּה שְׂכָרוֹ אִתּוֹ וּפְעֻלָּתוֹ לְפָנָיו. | Hine Adonay Elohim bechazák yavó uzroó moshlá lo hine secharó itó ufe'ulató lefanáv | Oto Adonaj Bóg przychodzi z mocą, i Jego ramię będzie panować za Niego; oto Jego zapłata jest z Nim, a Jego dzieło przed Nim. |
| 40:11 | כְּרֹעֶה עֶדְרוֹ יִרְעֶה בִּזְרֹעוֹ יְקַבֵּץ טְלָאִים וּבְחֵיקוֹ יִשָּׂא עָלוֹת יְנַהֵל. | Kero'é edró yiré bizroó yekabétz telaím uvecheikó yisá alót yenahél | Jak pasterz będzie paść swą trzodę; swym ramieniem zbierze jagnięta i poniesie je na swym łonie, i będzie łagodnie prowadził karmiące. |
| 40:12 | מִי־מָדַד בְּשָׁעֳלוֹ מַיִם וְשָׁמַיִם בַּזֶּרֶת תִּכֵּן וְכָל בַּשָּׁלִשׁ עֲפַר הָאָרֶץ וְשָׁקַל בַּפֶּלֶס הָרִים וּגְבָעוֹת בְּמֹאזְנָיִם. | Mi madád besho'aló máyim veshamáyim bazéret tikén vechol bashalísh afár ha'áretz veshakál bapéles harím ugva'ót bemoznáyim | Kto zmierzył wody garścią swej ręki, i zmierzył niebiosa piędzią, i zamknął w miarę pył ziemi, i zważył góry na wadze, a pagórki na szalach? |
| 40:13 | מִי־תִכֵּן אֶת־רוּחַ יְהוָה וְאִישׁ עֲצָתוֹ יוֹדִיעֶנּוּ. | Mi tikén et rúach Adonay ve'ísh atzató yodi'énu | Kto pokierował Duchem Adonaja, albo kto był Jego doradcą i pouczył Go? |
| 40:14 | אֶת־מִי נוֹעָץ וַיְבִינֵהוּ וַיְלַמְּדֵהוּ בְּאֹרַח מִשְׁפָּט וַיְלַמְּדֵהוּ דַעַת וְדֶרֶךְ תְּבוּנוֹת יוֹדִיעֶנּוּ. | Et mi no'átz vayvinéhu vayelamdéhu be'órach mishpát vayelamdéhu dá'at vedérech tevunót yodi'énu | Z kim się radził, i kto dał Mu rozeznanie, i nauczył Go drogi sprawiedliwości, i nauczył Go wiedzy, i pokazał Mu drogę rozumu? |
| 40:15 | הֵן גּוֹיִם כְּמַר מִדְּלִי וּכְשַׁחַק מֹאזְנַיִם נֶחְשָׁבוּ הֵן אִיִּים כַּדַּק יִטּוֹל. | Hen goyím kemár midlí uchesháchak moznáyim nechshávu hen iyím kadák yitól | Oto narody są jak kropla z wiadra, i liczą się jak pyłek na szali; oto podnosi wyspy jak ziarnko pyłu. |
| 40:16 | וּלְבָנוֹן אֵין דֵּי בָּעֵר וְחַיָּתוֹ אֵין דֵּי עוֹלָה. | Ulevanón eyn day ba'ér vechayató eyn day olá | A Liban nie wystarczy na ogień, ani jego zwierzęta na całopalenie. |
| 40:17 | כָּל־הַגּוֹיִם כְּאַיִן נֶגְדּוֹ מֵאֶפֶס וָתֹהוּ נֶחְשְׁבוּ־לוֹ. | Kol hagoyím ke'áyin negdó me'éfes vatóhu nechshevú lo | Wszystkie narody są przed Nim jak nic, i liczą się dla Niego mniej niż nic i marność. |
| 40:18 | וְאֶל־מִי תְּדַמְּיוּן אֵל וּמַה־דְּמוּת תַּעַרְכוּ לוֹ. | Ve'el mi tedamyún El uma demút ta'archú lo | Do kogo więc porównacie Boga? Albo jaki obraz Mu przeciwstawicie? |
| 40:19 | הַפֶּסֶל נָסַךְ חָרָשׁ וְצֹרֵף בַּזָּהָב יְרַקְּעֶנּוּ וּרְתֻקוֹת כֶּסֶף צוֹרֵף. | Hapésel nasách charásh vetzoréf bazaháv yeraken vurtukót késef tzoréf | Rzemieślnik odlewa bożka, a złotnik pokrywa go złotem, i odlewa mu srebrne łańcuszki. |
| 40:20 | הַמְסֻכָּן תְּרוּמָה עֵץ לֹא־יִרְקַב יִבְחָר חָרָשׁ חָכָם יְבַקֶּשׁ־לוֹ לְהָכִין פֶּסֶל לֹא יִמּוֹט. | Hamsukán terumá etz lo yirkáv yivchár charásh chachám yevakésh lo lehachín pésel lo yimót | Kto jest zbyt ubogi na taką ofiarę, wybiera drewno, które nie gnije; szuka sobie zdolnego rzemieślnika, aby przygotować rzeźbę, która się nie zachwieje. |
| 40:21 | הֲלוֹא תֵדְעוּ הֲלוֹא תִשְׁמָעוּ הֲלוֹא הֻגַּד מֵרֹאשׁ לָכֶם הֲלוֹא הֲבִינֹתֶם מוֹסְדוֹת הָאָרֶץ. | Halo ted'ú halo tishmá'u halo hugád merósh lachém halo havinótem mosdót ha'áretz | Czyż nie wiecie? Czyż nie słyszeliście? Czyż nie oznajmiono wam od początku? Czyż nie zrozumieliście od założenia ziemi? |
| 40:22 | הַיֹּשֵׁב עַל־חוּג הָאָרֶץ וְיֹשְׁבֶיהָ כַּחֲגָבִים הַנּוֹטֶה כַדֹּק שָׁמַיִם וַיִּמְתָּחֵם כָּאֹהֶל לָשָׁבֶת. | Hayoshév al chug ha'áretz veyoshevéha kachagavím hanoté chadók shamáyim vayimtachém ka'óhel lashávet | On jest Tym, który siedzi nad kręgiem ziemi, a jej mieszkańcy są dla Niego jak szarańcza; On rozciąga niebiosa jak zasłonę, i rozpościera je jak namiot do mieszkania; |
| 40:23 | הַנּוֹתֵן רוֹזְנִים לְאָיִן שֹׁפְטֵי אֶרֶץ כַּתֹּהוּ עָשָׂה. | Hanotén roznim le'áyin shoftéy éretz katóhu asá | On obraca władców w nic, czyni sędziów ziemi marnością. |
| 40:24 | אַף בַּל־נִטָּעוּ אַף בַּל־זֹרָעוּ אַף בַּל־שֹׁרֵשׁ בָּאָרֶץ גִּזְעָם וְגַם־נָשַׁף בָּהֶם וַיִּבָשׁוּ וּסְעָרָה כַּקַּשׁ תִּשָּׂאֵם. | Af bal nitá'u af bal zoráu af bal shorésh ba'áretz gizám vegam nasháf bahém vayibáshu us'ará kakásh tisaém | Ledwo są zasadzeni, ledwo zasiani, ledwo ich pień zapuścił korzeń w ziemi, gdy On dmuchnie na nich, i usychają, a wicher unosi ich jak plewę. |
| 40:25 | וְאֶל־מִי תְדַמְּיוּנִי וְאֶשְׁוֶה יֹאמַר קָדוֹשׁ. | Ve'el mi tedamyúni ve'eshvé yomár Kadósh | Do kogo więc Mnie porównacie, abym był Mu równy? mówi Święty. |
| 40:26 | שְׂאוּ־מָרוֹם עֵינֵיכֶם וּרְאוּ מִי־בָרָא אֵלֶּה הַמּוֹצִיא בְמִסְפָּר צְבָאָם לְכֻלָּם בְּשֵׁם יִקְרָא מֵרֹב אוֹנִים וְאַמִּיץ כֹּחַ אִישׁ לֹא נֶעְדָּר. | Se'ú marom eineichém ur'ú mi bará éle hamotzí vemispár tzevaám lechulám beshém yikrá merov onim ve'amítz kóach ish lo nedár | Podnieście oczy wasze wysoko i patrzcie, kto stworzył te rzeczy; On wyprowadza ich zastęp według liczby, wszystkich woła po imieniu; z powodu wielkości Jego mocy i siły Jego potęgi żaden nie brakuje. |