Shalom Haverim · Aliyot
פָּרָשַׁת הַאֲזִינוּ

Ha'azinu · Devarim 32 — Ladino (Judeo-Español)

⚠ Norma R&C: traduksión en ladino muevа de esta sesión (konvensión: "el Etierno"), asperando revizión umana antes de la publikasión final.

Torá · Devarim 32:1–52

— Aliyá 1 · Devarim 32:1–6 —

#עבריתTransliteraciónLadino
32:1 הַאֲזִ֥ינוּ הַשָּׁמַ֖יִם וַאֲדַבֵּ֑רָה וְתִשְׁמַ֥ע הָאָ֖רֶץ אִמְרֵי־פִֽי׃ Ha'azinu, hashamáyim, va'adaberáh; vetishmá ha'árets imrey-fi. Escuchad, sielos, i favlaré; i oiga la tierra las palavras de mi boca.
32:2 יַעֲרֹ֤ף כַּמָּטָר֙ לִקְחִ֔י תִּזַּ֥ל כַּטַּ֖ל אִמְרָתִ֑י כִּשְׂעִירִ֣ם עֲלֵי־דֶ֔שֶׁא וְכִרְבִיבִ֖ים עֲלֵי־עֵֽשֶׂב׃ Ya'arof kamatar likjí; tizal katal imratí, kis'irim aley-déshe vejirvivim aley-ésev. Que gotee komo la luvia mi doktrina, ke se derrame komo el sereno mi diche; komo luviżna sovre la yerva tierna, i komo gotas sovre la verdura.
32:3 כִּ֛י שֵׁ֥ם יְהוָ֖ה אֶקְרָ֑א הָב֥וּ גֹ֖דֶל לֵאלֹהֵֽינוּ׃ Ki shem Adonay ekrá havú gódel le'Eloheynu. Ke el nombre del Etierno akláro; dad grandeza a muestro Dio.
32:4 הַצּוּר֙ תָּמִ֣ים פָּעֳל֔וֹ כִּ֥י כָל־דְּרָכָ֖יו מִשְׁפָּ֑ט אֵ֤ל אֱמוּנָה֙ וְאֵ֣ין עָ֔וֶל צַדִּ֥יק וְיָשָׁ֖ר הֽוּא׃ Hatsur tamim pa'oló ki jol-drajav, mishpat El emunáh, ve'eyn avel tsadik, veyashar hu. La Peña, entera es su ovra, ke todos sus kaminos son djustisia; Dio de emuná i sin enyustisia, djusto i derecho es Il.
32:5 שִׁחֵ֥ת ל֛וֹ לֹ֖א בָּנָ֣יו מוּמָ֑ם דּ֥וֹר עִקֵּ֖שׁ וּפְתַלְתֹּֽל׃ Shijet lo: lo banav mumam dor ikesh uftaltol. La corrupsión no es de Il; la mancha es de sus ijos, djenerasión enkolevrada i tortsida.
32:6 הֲ־לַיְהוָה֙ תִּגְמְלוּ־זֹ֔את עַ֥ם נָבָ֖ל וְלֹ֣א חָכָ֑ם הֲלוֹא־הוּא֙ אָבִ֣יךָ קָּנֶ֔ךָ ה֥וּא עָֽשְׂךָ֖ וַֽיְכֹנְנֶֽךָ׃ Ha le'Adonay tigmelú-zot, am naval veló jajam; haló-hú avija kaneja hu asjá vayejoneneja. Ansí pagásh al Etierno, puevlo loko i sin saviduría? No es Il tu padre ke te merkó? Il te izo i te aparejó.

— Aliyá 2 · Devarim 32:7–12 —

#עבריתTransliteraciónLadino
32:7 זְכֹר֙ יְמ֣וֹת עוֹלָ֔ם בִּ֖ינוּ שְׁנ֣וֹת דּוֹר־וָד֑וֹר שְׁאַ֤ל אָבִ֨יךָ֙ וְיַגֵּ֔דְךָ זְקֵנֶ֖יךָ וְיֹ֥אמְרוּ לָֽךְ׃ Zejor yemot olam; binu shnot dor-vador she'al avija, veyagedja zekeneyja, veyomrú laj. Akodrate de los días de antes, pensad los anyos de munchas djenerasiones; pregunta a tu padre, i te lo dirá, a tus viejos, i te lo kontarán.
32:8 בְּהַנְחֵ֤ל עֶלְיוֹן֙ גּוֹיִ֔ם בְּהַפְרִיד֖וֹ בְּנֵ֣י אָדָ֑ם יַצֵּב֙ גְּבֻלֹ֣ת עַמִּ֔ים לְמִסְפַּ֖ר בְּנֵ֥י יִשְׂרָאֵֽל׃ Behanjel Elyón goyim behafridó beney adam, yatsev gvulot amim lemispar beney Yisra'el. Kuando el Alto de todo partió erensia a las nasiones, kuando espartió a los ijos del ombre, fraguó los limites de los puevlos según el kuento de los ijos de Israel.
32:9 כִּ֛י חֵ֥לֶק יְהֹוָ֖ה עַמּ֑וֹ יַעֲקֹ֖ב חֶ֥בֶל נַחֲלָתֽוֹ׃ Ki jélek Adonay amó; Ya'akov jével najalató. Ke la parte del Etierno es su puevlo; Ya'akov es el kavesal de su erensia.
32:10 יִמְצָאֵ֨הוּ֙ בְּאֶ֣רֶץ מִדְבָּ֔ר וּבְתֹ֖הוּ יְלֵ֣ל יְשִׁמֹ֑ן יְסֹֽבְבֶ֨נְהוּ֙ יְב֣וֹנְנֵ֔הוּ יִצְּרֶ֖נְהוּ כְּאִישׁ֥וֹן עֵינֽוֹ׃ Yimtsa'ehú be'érets midbar, uvetohu yelel yeshimón; yesovevenhú yevonenehu, yitsrenhu ke'ishón eynó. Lo topó en tierra dezierta, i en yermo de bramido sin djente; lo arodeó, se aokupó de él, lo guadró komo la ninya de su ojo.
32:11 כְּנֶ֨שֶׁר֙ יָעִ֣יר קִנּ֔וֹ עַל־גּוֹזָלָ֖יו יְרַחֵ֑ף יִפְרֹ֤שׂ כְּנָפָיו֙ יִקָּחֵ֔הוּ יִשָּׂאֵ֖הוּ עַל־אֶבְרָתֽוֹ׃ Kenésher ya'ir kinó al-gozalav, yerajef yifrós knafav yikajehu yisa'ehu al-evrató. Komo águila ke espierta su nido, ke bola arriva de sus polyos, avre sus alas, los toma, los karga sovre sus alas.
32:12 יְהוָ֖ה בָּדָ֣ד יַנְחֶ֑נּוּ וְאֵ֥ין עִמּ֖וֹ אֵ֥ל נֵכָֽר׃ Adonay badad yanjenu ve'eyn imó el nejar. El Etierno solo lo giyó, i no avía kon Il dio ajeno.

— Aliyá 3 · Devarim 32:13–18 —

#עבריתTransliteraciónLadino
32:13 יַרְכִּבֵ֨הוּ֙ עַל־בָּ֣מֳתֵי אָ֔רֶץ וַיֹּאכַ֖ל תְּנוּבֹ֣ת שָׂדָ֑י וַיֵּנִקֵ֤הֽוּ דְבַשׁ֙ מִסֶּ֔לַע וְשֶׁ֖מֶן מֵחַלְמִ֥ישׁ צֽוּר׃ Yarkivéhu al-bamotéy árets, vayojal tenuvot sadáy; vayenikéhu devash misela, veshémen mejalmish tsur. Lo izo kavalgar sovre las alturas de la tierra, i komió el frutо del kampo; i lo izo chupar miel de la peña, i azete de la dura peñaska;
32:14 חֶמְאַ֨ת בָּקָ֜ר וַחֲלֵ֣ב צֹ֗אן עִם־חֵ֨לֶב כָּרִ֜ים וְאֵילִ֤ים בְּנֵֽי־בָשָׁן֙ וְעַתּוּדִ֔ים עִם־חֵ֖לֶב כִּלְי֣וֹת חִטָּ֑ה וְדַם־עֵנָ֖ב תִּשְׁתֶּה־חָֽמֶר׃ Jem'at bakar vajalev tson, im-jélev karim ve'eylim beney-Vashán, ve'atudim, im-jélev kilyot jitá; vedam-enav tishteh-jámer. Manteka de vakas i leche de ovejas, kon el grasio de korderos i moruekos de Bashán, i bodes, kon lo mijor del trigo; i sangre de la uva veviste, vino ke espuma.
32:15 וַיִּשְׁמַ֤ן יְשֻׁרוּן֙ וַיִּבְעָ֔ט שָׁמַ֖נְתָּ עָבִ֣יתָ כָּשִׂ֑יתָ וַיִּטֹּשׁ֙ אֱל֣וֹהַ עָשָׂ֔הוּ וַיְנַבֵּ֖ל צ֥וּר יְשֻׁעָתֽוֹ׃ Vayishmán Yeshurún vayivá't; shamánta avíta kasíta; vayitosh Elóah asáhu, vayenabel Tsur yeshuató. Ma Yeshurún se engrasió, i patió — te engrasiaste, te engrosaste, te kuvriste de grasio — i deshó al Dio ke lo izo, i menospresió a la Peña de su salvasión.
32:16 יַקְנִאֻ֖הוּ בְּזָרִ֑ים בְּתוֹעֵבֹ֖ת יַכְעִיסֻֽהוּ׃ Yakni'úhu bezarim; betoevot yajisúhu. Lo izieron enkorajar kon dios ajenos; kon abominasiones lo enrisyaron.
32:17 יִזְבְּח֗וּ לַשֵּׁדִים֙ לֹ֣א אֱלֹ֔הַ אֱלֹהִ֖ים לֹ֣א יְדָע֑וּם חֲדָשִׁים֙ מִקָּרֹ֣ב בָּ֔אוּ לֹ֥א שְׂעָר֖וּם אֲבֹתֵיכֶֽם׃ Yizbejú lashedim lo Elóah, Elohim lo yedaúm; jadashim mikarov báu, lo se'arúm avoteyjem. Sakrifikaron a los shedim, ke no son Dio; a dios ke no konosían, muevos, venidos de serka, ke vuestros padres no temieron.
32:18 צ֥וּר יְלָדְךָ֖ תֶּ֑שִׁי וַתִּשְׁכַּ֖ח אֵ֥ל מְחֹלְלֶֽךָ׃ Tsur yeladjá teshí; vatishkaj El mejoleléja. De la Peña ke te engendró te olvidaste, i olvidaste al Dio ke te parió.

— Aliyá 4 · Devarim 32:19–28 —

#עבריתTransliteraciónLadino
32:19 וַיַּ֥רְא יְהוָ֖ה וַיִּנְאָ֑ץ מִכַּ֥עַס בָּנָ֖יו וּבְנֹתָֽיו׃ Vayár Adonay vayin'áts, mikáas banav uvenotáv. I el Etierno vido, i los aburresió, por el enrisyo de sus ijos i de sus ijas.
32:20 וַיֹּ֗אמֶר אַסְתִּ֤ירָה פָנַי֙ מֵהֶ֔ם אֶרְאֶ֖ה מָ֣ה אַחֲרִיתָ֑ם כִּ֣י ד֤וֹר תַּהְפֻּכֹת֙ הֵ֔מָּה בָּנִ֖ים לֹא־אֵמֻ֥ן בָּֽם׃ Vayómer: Astíra fanay mehém, er'eh mah ajaritám; ki dor tahpujot hémah, banim lo-emún bam. I disho: Eskonderé de eyos mi kara, veré kualo será su fin; ke djenerasión enkolevrada son, ijos en kien no ay emuná.
32:21 הֵ֚ם קִנְא֣וּנִי בְלֹא־אֵ֔ל כִּעֲס֖וּנִי בְּהַבְלֵיהֶ֑ם וַאֲנִי֙ אַקְנִיאֵ֣ם בְּלֹא־עָ֔ם בְּג֥וֹי נָבָ֖ל אַכְעִיסֵֽם׃ Hem kin'úni veló-El, ki'asúni behavleyhém; va'aní aknié'em beló-am, begoy naval ajisém. Eyos me izieron enkorajar kon lo ke no es dio, me enrisyaron kon sus vanidades; i yo los aré enkorajar kon puevlo ke no es puevlo, kon nasión loka los enrisyaré.
32:22 כִּי־אֵשׁ֙ קָדְחָ֣ה בְאַפִּ֔י וַתִּיקַ֖ד עַד־שְׁא֣וֹל תַּחְתִּ֑ית וַתֹּ֤אכַל אֶ֨רֶץ֙ וִֽיבֻלָ֔הּ וַתְּלַהֵ֖ט מוֹסְדֵ֥י הָרִֽים׃ Ki-esh kadjá ve'apí, vatikad ad-Sheol tajtit; vatójal érets viyvuláh, vatelahet mosdéy harim. Ke fuego se ensendió en mi ravia, i ardrá fin las profundinas del Sheol; i komerá la tierra i su frutо, i inflamará los fondamentos de las montanyas.
32:23 אַסְפֶּ֥ה עָלֵ֖ימוֹ רָע֑וֹת חִצַּ֖י אֲכַלֶּה־בָּֽם׃ Aspéh aleymo raot; jitsáy ajaleh-bam. Amontonaré males sovre eyos; gastaré en eyos mis flechas.
32:24 מְזֵ֥י רָעָ֛ב וּלְחֻ֥מֵי רֶ֖שֶׁף וְקֶ֣טֶב מְרִירִ֑י וְשֶׁן־בְּהֵמוֹת֙ אֲשַׁלַּח־בָּ֔ם עִם־חֲמַ֖ת זֹחֲלֵ֥י עָפָֽר׃ Mezéy raáv ulejumey résheph vekétev meriri; veshen-behemot ashalaj-bam, im-jamat zojaléy afár. Konsumidos de fambre, i komidos de fievre ardiente i de pesté amarga; i dientes de bestias enviaré también sovre eyos, kon veneno de kulevros ke se arastran en el polvo.
32:25 מִחוּץ֙ תְּשַׁכֶּל־חֶ֔רֶב וּמֵחֲדָרִ֖ים אֵימָ֑ה גַּם־בָּחוּר֙ גַּם־בְּתוּלָ֔ה יוֹנֵ֖ק עִם־אִ֥ישׁ שֵׂיבָֽה׃ Mijúts teshakel-jérev, umejadarim eymá; gam-bajur gam-betulá, yonek im-ish seyváh. De fuera despoblará la espada, i de dientro el espanto; tanto al mansevo komo a la donzeya, la kriatura de teta kon el ombre de kaveyos blankos.
32:26 אָמַ֖רְתִּי אַפְאֵיהֶ֑ם אַשְׁבִּ֥יתָה מֵאֱנ֖וֹשׁ זִכְרָֽם׃ Amárti af'eyhém; ashbíta me'enósh zijram. Disho: Los esparziré, aré ke sese entre los ombres su nombradía;
32:27 לוּלֵ֗י כַּ֤עַס אוֹיֵב֙ אָג֔וּר פֶּֽן־יְנַכְּר֖וּ צָרֵ֑ימוֹ פֶּן־יֹֽאמְרוּ֙ יָדֵ֣ינוּ רָ֔מָה וְלֹ֥א יְהוָ֖ה פָּעַ֥ל כָּל־זֹֽאת׃ Luléy kaas oyev agur, pen-yenakerú tsareymo; pen-yomrú yadeynu ramáh, veló Adonay paal kol-zot. Si no fuera ke temo el enrisyo del enemigo, ke sus kontrarios no se enganyen, diziendo: Muestra mano fuerte izo todo esto, i no el Etierno.
32:28 כִּי־ג֛וֹי אֹבַ֥ד עֵצ֖וֹת הֵ֑מָּה וְאֵ֥ין בָּהֶ֖ם תְּבוּנָֽה׃ Ki-goy ovad etsot hémah; ve'eyn bahém tevuná. Ke nasión sin konsejo son, i no ay en eyos entendimiento.

— Aliyá 5 · Devarim 32:29–39 —

#עבריתTransliteraciónLadino
32:29 ל֥וּ חָכְמ֖וּ יַשְׂכִּ֣ילוּ זֹ֑את יָבִ֖ינוּ לְאַחֲרִיתָֽם׃ Lu jajmú yaskilu zot; yavínu le'ajaritám. Si fueran savios, entenderían esto, konosherían su fin.
32:30 אֵיכָ֞ה יִרְדֹּ֤ף אֶחָד֙ אֶ֔לֶף וּשְׁנַ֖יִם יָנִ֣יסוּ רְבָבָ֑ה אִם־לֹא֙ כִּי־צוּרָ֣ם מְכָרָ֔ם וַֽיהוָ֖ה הִסְגִּירָֽם׃ Eyjáh yirdóf ejad élef, ushnáyim yanísu revavá; im-lo ki-tsuram mejarám, va'Adonay hisgirám. Kómo puedría uno persiguir mil, i dos fazer fuir diez mil, si la Peña no los uviera vendido, i el Etierno no los uviera entregado?
32:31 כִּ֛י לֹ֥א כְצוּרֵ֖נוּ צוּרָ֑ם וְאֹיְבֵ֖ינוּ פְּלִילִֽים׃ Ki lo jetsurenu tsuram; ve'oyveynu pelilim. Ke la peña de eyos no es komo muestra Peña, i muestros mizmos enemigos son djuezes de esto.
32:32 כִּֽי־מִגֶּ֤פֶן סְדֹם֙ גַּפְנָ֔ם וּמִשַּׁדְמֹ֖ת עֲמֹרָ֑ה עֲנָבֵ֨מוֹ֙ עִנְּבֵי־ר֔וֹשׁ אַשְׁכְּלֹ֥ת מְרֹרֹ֖ת לָֽמוֹ׃ Ki-migéfen Sedom gafnám, umishadmot Amorá; anavémo invey-rosh, ashkelot merorot lámo. Ke la vinya de eyos es de la vinya de Sedom, i de los kampos de Amorá; sus uvas son uvas de fyel, sus razimos son amargos;
32:33 חֲמַ֥ת תַּנִּינִ֖ם יֵינָ֑ם וְרֹ֥אשׁ פְּתָנִ֖ים אַכְזָֽר׃ Jamat taninim yeynám; verosh petanim ajzár. Su vino es veneno de kulevros, i ponsonya cruel de biboras.
32:34 הֲלֹא־ה֖וּא כָּמֻ֣ס עִמָּדִ֑י חָתֻ֖ם בְּאוֹצְרֹתָֽי׃ Haló-hú kamus imadí; jatum be'otserotáy. No está esto guadrado kon mi, siyado en mis trezoros?
32:35 לִ֤י נָקָם֙ וְשִׁלֵּ֔ם לְעֵ֖ת תָּמ֣וּט רַגְלָ֑ם כִּ֤י קָרוֹב֙ י֣וֹם אֵידָ֔ם וְחָ֖שׁ עֲתִדֹ֥ת לָֽמוֹ׃ Li nakám veshilém, le'et tamut ragláam; ki karov yom eydám, vejash atidot lámo. Mía es la vengansa i el pago, para kuando resvale su pie; ke serka está el día de su dezgrasia, i lo ke les asperan se date presto.
32:36 כִּֽי־יָדִ֤ין יְהוָה֙ עַמּ֔וֹ וְעַל־עֲבָדָ֖יו יִתְנֶחָ֑ם כִּ֤י יִרְאֶה֙ כִּי־אָ֣זְלַת יָ֔ד וְאֶ֖פֶס עָצ֥וּר וְעָזֽוּב׃ Ki-yadín Adonay amó, ve'al-avadáv yitnejám; ki yir'eh ki-ázlat yad, ve'éfes atsur ve'azuv. Ke el Etierno djuzgará su puevlo, i se apiadará de sus siervos, kuando vea ke su fuersa se fue, i ke no keda ni siervo ni ombre libre.
32:37 וְאָמַ֖ר אֵ֣י אֱלֹהֵ֑ימוֹ צ֖וּר חָסָ֥יוּ בֽוֹ׃ Ve'amár: Ey Eloheymo, tsur jasáyu vo. I dirá: Ande están sus dios, la peña ande se ampararon?
32:38 אֲשֶׁ֨ר חֵ֤לֶב זְבָחֵ֨ימוֹ֙ יֹאכֵ֔לוּ יִשְׁתּ֖וּ יֵ֣ין נְסִיכָ֑ם יָק֨וּמוּ֙ וְיַעְזְרֻכֶ֔ם יְהִ֥י עֲלֵיכֶ֖ם סִתְרָֽה׃ Asher jélev zevajeymo yojélu, yishtú yeyn nesijám; yakúmu veya'zerujém, yehí aleyjém sitráh. Ke komían el grasio de sus sakrifisios, veían el vino de sus derramamientos? Ke se yevanten i vos ayuden, ke vos seyan amparo!
32:39 רְא֣וּ עַתָּ֗ה כִּ֣י אֲנִ֤י אֲנִי֙ ה֔וּא וְאֵ֥ין אֱלֹהִ֖ים עִמָּדִ֑י אֲנִ֧י אָמִ֣ית וַאֲחַיֶּ֗ה מָחַ֨צְתִּי֙ וַאֲנִ֣י אֶרְפָּ֔א וְאֵ֥ין מִיָּדִ֖י מַצִּֽיל׃ Re'ú atáh ki aní aní hu, ve'eyn Elohim imadí; aní amit va'ajayéh, majatsti va'aní erpá, ve'eyn miyadí matsil. Ved agora ke Yo, Yo so Il, i no ay dio kon mi; Yo amato i Yo do vida; erí, i Yo sano; i no ay kien eskape de mi mano.

— Aliyá 6 · Devarim 32:40–43 —

#עבריתTransliteraciónLadino
32:40 כִּֽי־אֶשָּׂ֥א אֶל־שָׁמַ֖יִם יָדִ֑י וְאָמַ֕רְתִּי חַ֥י אָנֹכִ֖י לְעֹלָֽם׃ Ki-esá el-shamáyim yadí; ve'amárti: jay anojí le'olám. Ke alevanto mi mano al sielo, i digo: Bivo Yo para siempre.
32:41 אִם־שַׁנּוֹתִי֙ בְּרַ֣ק חַרְבִּ֔י וְתֹאחֵ֥ז בְּמִשְׁפָּ֖ט יָדִ֑י אָשִׁ֤יב נָקָם֙ לְצָרָ֔י וְלִמְשַׂנְאַ֖י אֲשַׁלֵּֽם׃ Im-shanoti berak jarbí, vetojéz bemishpat yadí; ashiv nakám letsaráy, velimsan'áy ashalém. Si afilaré el luzimiento de mi espada, i mi mano tomará el djuisio, tornaré vengansa a mis kontrarios, i pagaré a los ke me aborresen.
32:42 אַשְׁכִּ֤יר חִצַּי֙ מִדָּ֔ם וְחַרְבִּ֖י תֹּאכַ֣ל בָּשָׂ֑ר מִדַּ֤ם חָלָל֙ וְשִׁבְיָ֔ה מֵרֹ֖אשׁ פַּרְע֥וֹת אוֹיֵֽב׃ Ashkír jitsáy midám, vejarbí tojál basár; midam jalál veshivyá, merosh par'ot oyev. Enborracharé de sangre mis flechas, i mi espada komerá karne; de la sangre de matados i de kautivos, de las kavesas de los kavodilyos del enemigo.
32:43 הַרְנִ֤ינוּ גוֹיִם֙ עַמּ֔וֹ כִּ֥י דַם־עֲבָדָ֖יו יִקּ֑וֹם וְנָקָם֙ יָשִׁ֣יב לְצָרָ֔יו וְכִפֶּ֥ר אַדְמָת֖וֹ עַמּֽוֹ׃ Harnínu goyim amó, ki dam-avadáv yikóm; venakám yashiv letsaráv, vejiper admató amó. Alavad, nasiones, a su puevlo, ke Il vengará la sangre de sus siervos, i tornará vengansa a sus kontrarios, i akapará por su tierra i su puevlo.

— Aliyá 7 · Devarim 32:44–52 —

#עבריתTransliteraciónLadino
32:44 וַיָּבֹ֣א מֹשֶׁ֗ה וַיְדַבֵּ֛ר אֶת־כָּל־דִּבְרֵ֥י הַשִּׁירָֽה־הַזֹּ֖את בְּאָזְנֵ֣י הָעָ֑ם ה֖וּא וְהוֹשֵׁ֥עַ בִּן־נֽוּן׃ Vayavó Moshéh, vayedabér et-kol-divréy hashiráh-hazot be'ozney ha'am, hu veHoshéa bin-Nun. I vino Moshé, i favló todas las palavras de este kantiko a oyidos del puevlo, il i Hoshea ijo de Nun.
32:45 וַיְכַ֣ל מֹשֶׁ֗ה לְדַבֵּ֛ר אֶת־כָּל־הַדְּבָרִ֥ים הָאֵ֖לֶּה אֶל־כָּל־יִשְׂרָאֵֽל׃ Vayejál Moshéh ledaber et-kol-hadevarim ha'éleh el-kol-Yisra'el. I Moshé akavó de favlar todas estas palavras a todo Israel.
32:46 וַיֹּ֤אמֶר אֲלֵהֶם֙ שִׂ֣ימוּ לְבַבְכֶ֔ם לְכָל־הַדְּבָרִ֔ים אֲשֶׁ֧ר אָנֹכִ֛י מֵעִ֥יד בָּכֶ֖ם הַיּ֑וֹם אֲשֶׁ֤ר תְּצַוֻּם֙ אֶת־בְּנֵיכֶ֔ם לִשְׁמֹ֣ר לַעֲשׂ֔וֹת אֶת־כָּל־דִּבְרֵ֖י הַתּוֹרָ֥ה הַזֹּֽאת׃ Vayómer alehém: Símu levavjém lejol-hadevarim asher anojí meid bajém hayóm, asher tetsavúm et-beneyjém lishmór la'asót et-kol-divréy hatoráh hazot. I les disho: Metéd vuestro korasón a todas las palavras ke oy atestiguo en vos, las kualas mandaréh a vuestros ijos, para ke se aokupen de fazer todas las palavras de esta Torá.
32:47 כִּ֠י לֹֽא־דָבָ֨ר רֵ֥ק הוּא֙ מִכֶּ֔ם כִּי־ה֖וּא חַיֵּיכֶ֑ם וּבַדָּבָ֣ר הַזֶּ֗ה תַּאֲרִ֤יכוּ יָמִים֙ עַל־הָ֣אֲדָמָ֔ה אֲשֶׁ֨ר אַתֶּ֜ם עֹבְרִ֧ים אֶת־הַיַּרְדֵּ֛ן שָׁ֖מָּה לְרִשְׁתָּֽהּ׃ Ki lo-davár rek hu mikém, ki-hu jayeyjém; uvadavár hazéh ta'aríju yamim al-ha'adamáh, asher atém ovrim et-haYardén shámah lerishtáh. Ke no vos es koza vaná, ke es vuestra vida; i por esta palavra alargaréh vuestros días sovre la tierra ande vash, pasando el Yardén, para eredarla.
32:48 וַיְדַבֵּ֤ר יְהוָה֙ אֶל־מֹשֶׁ֔ה בְּעֶ֛צֶם הַיּ֥וֹם הַזֶּ֖ה לֵאמֹֽר׃ Vayedabér Adonay el-Moshéh be'étsem hayóm hazéh lemor: I favló el Etierno a Moshé en akel mizmo día, diziendo:
32:49 עֲלֵ֡ה אֶל־הַר֩ הָעֲבָרִ֨ים הַזֶּ֜ה הַר־נְב֗וֹ אֲשֶׁר֙ בְּאֶ֣רֶץ מוֹאָ֔ב אֲשֶׁ֖ר עַל־פְּנֵ֣י יְרֵח֑וֹ וּרְאֵה֙ אֶת־אֶ֣רֶץ כְּנַ֔עַן אֲשֶׁ֨ר אֲנִ֥י נֹתֵ֛ן לִבְנֵ֥י יִשְׂרָאֵ֖ל לַאֲחֻזָּֽה׃ Aléh el-har ha'Avarim hazéh, har-Nevó, asher be'érets Moáv, asher al-peney Yerejó; ure'éh et-érets Kena'an, asher aní notén livney Yisra'el la'ajuzáh. Suve a este monte de los Avarim, el monte Nevó, ke está en tierra de Moav, en frente de Yerijó; i mira la tierra de Kena'án, ke yo do a los ijos de Israel por erensia.
32:50 וּמֻ֗ת בָּהָר֙ אֲשֶׁ֤ר אַתָּה֙ עֹלֶ֣ה שָׁ֔מָּה וְהֵאָסֵ֖ף אֶל־עַמֶּ֑יךָ כַּֽאֲשֶׁר־מֵ֞ת אַהֲרֹ֤ן אָחִ֨יךָ֙ בְּהֹ֣ר הָהָ֔ר וַיֵּאָ֖סֶף אֶל־עַמָּֽיו׃ Umút bahár asher atáh oléh shámah, veheasef el-améja; ka'asher-met Aharón ajíja beHór hahár, vayeasef el-amáv. I muérete en el monte ande suves, i seas achuntado a tu puevlo, komo murió Aharón tu ermano en el monte Hor, i fue achuntado a su puevlo.
32:51 עַל֩ אֲשֶׁ֨ר מְעַלְתֶּ֜ם בִּ֗י בְּתוֹךְ֙ בְּנֵ֣י יִשְׂרָאֵ֔ל בְּמֵֽי־מְרִיבַ֥ת קָדֵ֖שׁ מִדְבַּר־צִ֑ן עַ֣ל אֲשֶׁ֤ר לֹֽא־קִדַּשְׁתֶּם֙ אוֹתִ֔י בְּת֖וֹךְ בְּנֵ֥י יִשְׂרָאֵֽל׃ Al asher me'altém bi betoj beney Yisra'el, beméy-Merivát Kadésh midbar-Tsin; al asher lo-kidashtém otí betoj beney Yisra'el. Porke pekastesh kontra mi en medio de los ijos de Israel, en las aguas de Meriva de Kadesh, en el dezierto de Tsin; porke no me santifikastesh en medio de los ijos de Israel.
32:52 כִּ֥י מִנֶּ֖גֶד תִּרְאֶ֣ה אֶת־הָאָ֑רֶץ וְשָׁ֨מָּה֙ לֹ֣א תָב֔וֹא אֶל־הָאָ֕רֶץ אֲשֶׁר־אֲנִ֥י נֹתֵ֖ן לִבְנֵ֥י יִשְׂרָאֵֽל׃ Ki minéged tir'éh et-ha'árets; veshámah lo tavó el-ha'árets, asher-aní notén livney Yisra'el. Ke de leshos verás la tierra, ma ayá no entrarás, a la tierra ke do a los ijos de Israel.

— Maftir · Devarim 32:48–52 —

#עבריתTransliteraciónLadino
32:48 (Maftir) וַיְדַבֵּ֤ר יְהוָה֙ אֶל־מֹשֶׁ֔ה בְּעֶ֛צֶם הַיּ֥וֹם הַזֶּ֖ה לֵאמֹֽר׃ Vayedabér Adonay el-Moshéh be'étsem hayóm hazéh lemor: I favló el Etierno a Moshé en akel mizmo día, diziendo:
32:49 (Maftir) עֲלֵ֡ה אֶל־הַר֩ הָעֲבָרִ֨ים הַזֶּ֜ה הַר־נְב֗וֹ אֲשֶׁר֙ בְּאֶ֣רֶץ מוֹאָ֔ב אֲשֶׁ֖ר עַל־פְּנֵ֣י יְרֵח֑וֹ וּרְאֵה֙ אֶת־אֶ֣רֶץ כְּנַ֔עַן אֲשֶׁ֨ר אֲנִ֥י נֹתֵ֛ן לִבְנֵ֥י יִשְׂרָאֵ֖ל לַאֲחֻזָּֽה׃ Aléh el-har ha'Avarim hazéh, har-Nevó, asher be'érets Moáv, asher al-peney Yerejó; ure'éh et-érets Kena'an, asher aní notén livney Yisra'el la'ajuzáh. Suve a este monte de los Avarim, el monte Nevó, ke está en tierra de Moav, en frente de Yerijó; i mira la tierra de Kena'án, ke yo do a los ijos de Israel por erensia.
32:50 (Maftir) וּמֻ֗ת בָּהָר֙ אֲשֶׁ֤ר אַתָּה֙ עֹלֶ֣ה שָׁ֔מָּה וְהֵאָסֵ֖ף אֶל־עַמֶּ֑יךָ כַּֽאֲשֶׁר־מֵ֞ת אַהֲרֹ֤ן אָחִ֨יךָ֙ בְּהֹ֣ר הָהָ֔ר וַיֵּאָ֖סֶף אֶל־עַמָּֽיו׃ Umút bahár asher atáh oléh shámah, veheasef el-améja; ka'asher-met Aharón ajíja beHór hahár, vayeasef el-amáv. I muérete en el monte ande suves, i seas achuntado a tu puevlo, komo murió Aharón tu ermano en el monte Hor, i fue achuntado a su puevlo.
32:51 (Maftir) עַל֩ אֲשֶׁ֨ר מְעַלְתֶּ֜ם בִּ֗י בְּתוֹךְ֙ בְּנֵ֣י יִשְׂרָאֵ֔ל בְּמֵֽי־מְרִיבַ֥ת קָדֵ֖שׁ מִדְבַּר־צִ֑ן עַ֣ל אֲשֶׁ֤ר לֹֽא־קִדַּשְׁתֶּם֙ אוֹתִ֔י בְּת֖וֹךְ בְּנֵ֥י יִשְׂרָאֵֽל׃ Al asher me'altém bi betoj beney Yisra'el, beméy-Merivát Kadésh midbar-Tsin; al asher lo-kidashtém otí betoj beney Yisra'el. Porke pekastesh kontra mi en medio de los ijos de Israel, en las aguas de Meriva de Kadesh, en el dezierto de Tsin; porke no me santifikastesh en medio de los ijos de Israel.
32:52 (Maftir) כִּ֥י מִנֶּ֖גֶד תִּרְאֶ֣ה אֶת־הָאָ֑רֶץ וְשָׁ֨מָּה֙ לֹ֣א תָב֔וֹא אֶל־הָאָ֕רֶץ אֲשֶׁר־אֲנִ֥י נֹתֵ֖ן לִבְנֵ֥י יִשְׂרָאֵֽל׃ Ki minéged tir'éh et-ha'árets; veshámah lo tavó el-ha'árets, asher-aní notén livney Yisra'el. Ke de leshos verás la tierra, ma ayá no entrarás, a la tierra ke do a los ijos de Israel.

Haftará de Shabat Shuvá · Oshea 14:2–10 + Mijah 7:18–20 — "Shuvá Israel"

#עבריתTransliteraciónLadino
Hos 14:2 שׁ֚וּבָה יִשְׂרָאֵ֔ל עַ֖ד יְהוָ֣ה אֱלֹהֶ֑יךָ כִּ֥י כָשַׁ֖לְתָּ בַּעֲוֺנֶֽךָ׃ Shuvah Yisra'el ad Adonay Eloheyja; ki jashalta ba'avoneja. Torna, Israel, al Etierno tu Dio; ke te trompesates por tu enkulpa.
Hos 14:3 קְח֤וּ עִמָּכֶם֙ דְּבָרִ֔ים וְשׁ֖וּבוּ אֶל־יְהוָ֑ה אִמְר֣וּ אֵלָ֗יו כָּל־תִּשָּׂ֤א עָוֺן֙ וְקַח־ט֔וֹב וּֽנְשַׁלְּמָ֥ה פָרִ֖ים שְׂפָתֵֽינוּ׃ Kju imajem devarim veshuvu el-Adonay; imru elav kol-tisa avon vekaj-tov, unshalema farim sfateynu. Tomad kon vozotros palavras, i tornad al Etierno; dezidle: Perdona toda enkulpa, i akseta lo bueno, i te ofreseremos komo ofrenda los bezerros de muestros lavios.
Hos 14:4 אַשּׁ֣וּר לֹ֣א יוֹשִׁיעֵ֗נוּ עַל־סוּס֙ לֹ֣א נִרְכָּ֔ב וְלֹא־נֹ֥אמַר ע֛וֹד אֱלֹהֵ֖ינוּ לְמַעֲשֵׂ֣ה יָדֵ֑ינוּ אֲשֶׁר־בְּךָ֖ יְרֻחַ֥ם יָתֽוֹם׃ Ashur lo yoshi'enu, al-sus lo nirkav, veló-nomar od Eloheynu lema'ase yadeynu; asher-bejá yerujam yatom. Ashur no mos salvará, no kavalgaremos sovre kavayos, ni diremos más ‘muestro dio’ a la ovra de muestras manos; ke en ti el guerfano topa piadad.
Hos 14:5 אֶרְפָּא֙ מְשׁ֣וּבָתָ֔ם אֹהֲבֵ֖ם נְדָבָ֑ה כִּ֛י שָׁ֥ב אַפִּ֖י מִמֶּֽנּוּ׃ Erpa meshuvatam, ohavem nedavah; ki shav api mimenu. Sanaré su reveldía, los amaré de vountad; ke mi ravia se aleshó de él.
Hos 14:6 אֶהְיֶ֤ה כַטַּל֙ לְיִשְׂרָאֵ֔ל יִפְרַ֖ח כַּשּֽׁוֹשַׁנָּ֑ה וְיַ֥ךְ שָׁרָשָׁ֖יו כַּלְּבָנֽוֹן׃ Ehyeh katal leYisra'el, yifraj kashoshanah; veyaj sharashav kaLevanon. Seré komo el sereno para Israel; florecerá komo el liryo, i estenderá sus raízes komo el Livano.
Hos 14:7 יֵֽלְכוּ֙ יֹֽנְקוֹתָ֔יו וִיהִ֥י כַזַּ֖יִת הוֹד֑וֹ וְרֵ֥יחַֽ ל֖וֹ כַּלְּבָנֽוֹן׃ Yelju yonkotav, vihi jazayit hodo; vereyaj lo kaLevanon. Se estenderán sus ramas, i será su ermozura komo la del olivo, i su golor komo la del Livano.
Hos 14:8 יָשֻׁ֨בוּ֙ יֹשְׁבֵ֣י בְצִלּ֔וֹ יְחַיּ֥וּ דָגָ֖ן וְיִפְרְח֣וּ כַגָּ֑פֶן זִכְר֖וֹ כְּיֵ֥ין לְבָנֽוֹן׃ Yashuvu yoshvey vetsilo, yejayu dagan veyifrju kagafen; zijro keyeyn Levanon. Tornarán los ke moran a su solombra; reviviran komo el trigo, i floreserán komo la vid; su nombradía será komo el vino del Livano.
Hos 14:9 אֶפְרַ֕יִם מַה־לִּ֥י ע֖וֹד לָֽעֲצַבִּ֑ים אֲנִ֧י עָנִ֣יתִי וַאֲשׁוּרֶ֗נּוּ אֲנִי֙ כִּבְר֣וֹשׁ רַֽעֲנָ֔ן מִמֶּ֖נִּי פֶּרְיְךָ֥ נִמְצָֽא׃ Efrayim mah-li od la'atsabim; aní aníti va'ashurenu, aní kivrosh ra'anan; mimeni peryeja nimtsa. Efrayim dirá: Ke más tengo yo ke ver kon los ídolos? Yo lo oyí i vo velar por él; yo so komo un siprés verde; de mí se topa tu fruto.
Hos 14:10 מִ֤י חָכָם֙ וְיָ֣בֵֽן אֵ֔לֶּה נָב֖וֹן וְיֵֽדָעֵ֑ם כִּֽי־יְשָׁרִ֞ים דַּרְכֵ֣י יְהוָ֗ה וְצַדִּקִים֙ יֵ֣לְכוּ בָ֔ם וּפֹשְׁעִ֖ים יִכָּ֥שְׁלוּ בָֽם׃ Mi jajam veyaven eleh, navon veyeda'em; ki-yesharim darjey Adonay, vetsadikim yelju vam, ufosh'im yikashlu vam. El ke sea savio, entienda estas kozas; el ke sea prudente, las konoska; ke los kaminos del Etierno son derechos, i los djustos andarán por eyos, ma los pekadores se atropesarán en eyos.
Mic 7:18 מִי־אֵ֣ל כָּמ֗וֹךָ נֹשֵׂ֤א עָוֺן֙ וְעֹבֵ֣ר עַל־פֶּ֔שַׁע לִשְׁאֵרִ֖ית נַחֲלָת֑וֹ לֹא־הֶחֱזִ֤יק לָעַד֙ אַפּ֔וֹ כִּֽי־חָפֵ֥ץ חֶ֖סֶד הֽוּא׃ Mi-El kamoja nose avon ve'over al-pesha lish'erit najalato; lo-hejezik la'ad apo, ki-jafets jesed hu. Kualo dio komo tú, ke perdona la enkulpa i pasa por alto la ivedad del ke keda de su erensia? No detiene para siempre su ravia, ke se agrada en piadad.
Mic 7:19 יָשׁ֣וּב יְרַֽחֲמֵ֔נוּ יִכְבֹּ֖שׁ עֲוֺֽנֹתֵ֑ינוּ וְתַשְׁלִ֛יךְ בִּמְצֻל֥וֹת יָ֖ם כָּל־חַטֹּאותָֽם׃ Yashuv yerajamenu, yijbosh avonoteynu; vetashlij bimtsulot yam kol-jatotam. Tornará a apiadarse de mozotros; somenterá muestras enkulpas, i echará en lo fondo de la mar todos muestros pekados.
Mic 7:20 תִּתֵּ֤ן אֱמֶת֙ לְיַֽעֲקֹ֔ב חֶ֖סֶד לְאַבְרָהָ֑ם אֲשֶׁר־נִשְׁבַּ֥עְתָּ לַאֲבֹתֵ֖ינוּ מִ֥ימֵי קֶֽדֶם׃ Titen emet leYa'akov, jesed leAvraham; asher-nishba'ta la'avoteynu mimey kedem. Darás verdad a Ya'akov, i piadad a Avraham, komo djurates a muestros padres desde los tiempos de antes.

Antes de la meldadura

בָּרְכוּ אֶת ה' הַמְבֹרָךְ׃ בָּרוּךְ ה' הַמְבֹרָךְ לְעוֹלָם וָעֶד׃ בָּרוּךְ אַתָּה ה' אֱלֹהֵינוּ מֶלֶךְ הָעוֹלָם, אֲשֶׁר בָּחַר בָּנוּ מִכָּל הָעַמִּים וְנָתַן לָנוּ אֶת תּוֹרָתוֹ. בָּרוּךְ אַתָּה ה', נוֹתֵן הַתּוֹרָה׃

Barejú et Adonay hamevoráj. Baruj Adonay hamevoráj leolám vaed. Baruj atá Adonay Eloheynu Mélej haolám, asher bajar banu mikol haamím venatán lanu et Torató. Baruj atá Adonay, notén haTorá.

Bendezí al Etierno, el Bendicho. Bendicho es el Etierno, el Bendicho, para siempre i siempre. Bendicho sos Tú, Etierno, muestro Dio, Rey del mundo, ke mos eskojites de entre todos los puevlos i mos diste Tu Torá. Bendicho sos Tú, Etierno, ke da la Torá.

Después de la meldadura

בָּרוּךְ אַתָּה ה' אֱלֹהֵינוּ מֶלֶךְ הָעוֹלָם, אֲשֶׁר נָתַן לָנוּ תּוֹרַת אֱמֶת, וְחַיֵּי עוֹלָם נָטַע בְּתוֹכֵנוּ. בָּרוּךְ אַתָּה ה', נוֹתֵן הַתּוֹרָה׃

Baruj atá Adonay Eloheynu Mélej haolám, asher natán lanu Torat emet, vejayéy olám nata betojénu. Baruj atá Adonay, notén haTorá.

Bendicho sos Tú, Etierno, muestro Dio, Rey del mundo, ke mos dio una Torá de verdad, i plantó vida para siempre en medio de mozotros. Bendicho sos Tú, Etierno, ke da la Torá.